ابواب احکام رسول الله ﷺ · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 1371

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: ابواب احکام رسول الله ﷺ
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Da'if (ضعیف)
  1. 1يُوسُفُ بْنُ عِيسَىآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى
  3. 3أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ
  4. 4عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ
  5. 5ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ
  6. 6ابْنِ عَبَّاسٍ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ الشَّرِيكُ شَفِيعٌ وَالشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شَيْءٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي حَمْزَةَ السُّكَّرِيِّ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَهَذَا أَصَحُّ ‏.‏ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَلَيْسَ فِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ مِثْلَ هَذَا لَيْسَ فِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي حَمْزَةَ ‏.‏ وَأَبُو حَمْزَةَ ثِقَةٌ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ الْخَطَأُ مِنْ غَيْرِ أَبِي حَمْزَةَ ‏.‏ حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ ‏.‏ وَقَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّمَا تَكُونُ الشُّفْعَةُ فِي الدُّورِ وَالأَرَضِينَ وَلَمْ يَرَوُا الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ شَيْءٍ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شَيْءٍ ‏.‏ وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ ‏.‏

ترجمه

یوسف بن عیسی به ما حدیث کرد، فضل بن موسی به ما حدیث کرد، از ابوحَمزه سُکَّری، از عبدالعزیز بن رُفَیع، از ابن ابی مُلَیکه، از ابن عباس که گفت: رسول خدا ﷺ فرمودند:

«شریک، شَفیع است و شُفعه در هر چیزی جاری است.» ابوعیسی می‌گوید: ما چنین حدیثی را جز از طریق ابوحَمزه سکرّی نمی‌شناسیم. بیش از یک نفر این حدیث را از عبدالعزیز بن رفیع، از ابن ابی ملیکه، از پیامبر ﷺ به صورت مُرسَل روایت کرده‌اند و این صحیح‌تر است. هَنّاد به ما حدیث کرد، ابوبکر بن عیّاش به ما حدیث کرد، از عبدالعزیز بن رفیع، از ابن ابی ملیکه، از پیامبر ﷺ با همان مضمون روایت کرد اما در آن نامی از ابن عباس نبود. بدین ترتیب بیش از یک نفر از عبدالعزیز بن رفیع همین‌گونه روایت کرده‌اند که در آن ذکر ابن عباس نیست و این از حدیث ابوحَمزه صحیح‌تر است. ابوحَمزه ثقه است؛ ممکن است اشتباه از سوی کسی غیر از او باشد. هَنّاد به ما حدیث کرد، ابوالاَحْوَص به ما حدیث کرد، از عبدالعزیز بن رفیع، از ابن ابی ملیکه، از پیامبر ﷺ مانند حدیث ابوبکر بن عیّاش روایت کرد. بیشتر اهل علم گفته‌اند که شُفعه تنها در خانه‌ها و زمین‌هاست و شفعه را در همه چیز ندانسته‌اند. برخی از اهل علم گفته‌اند شفعه در همه چیز است. ولی قول اول صحیح‌تر است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

این روایت از حق تقدم شریک هنگام فروش سخن می‌گوید.

توضیح واژه‌های دشوار
حق شُفعه

حق یکی از مالکان مشترک برای خرید سهمی که برای فروش عرضه شده است، با رعایت شرایط معین.

شریک

کسی که همراه با دیگری مالک یک مال مشترک است.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که بیشتر عالمان حق شفعه را به خانه‌ها و زمین محدود می‌دانستند، در حالی که برخی دیگر آن را شامل همه‌چیز می‌دانستند؛ او دیدگاه نخست را قوی‌تر می‌شمارد. روایت‌های صحیح جابر این حق را به ملکی پیوند می‌دهند که هنوز تقسیم نشده است. مذاهب فقهی دربارهٔ دامنه و شرایط دقیق آن اختلاف دارند، اما این عبارت بسیار ضعیف به‌تنهایی حق تقدم نامحدود را برای هر نوع مال ثابت نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در مالکیت مشترک، از پیش و به‌صورت مکتوب مشخص کنید که سهم چگونه عرضه و خریداری می‌شود.
  2. هنگام فروش خانه یا زمین مشترک، بررسی کنید چه شرایطی برای حق شفعه برقرار است.
  3. حکم فقهی را بر این عبارت بسیار ضعیف بنا نکنید؛ به روایت‌های صحیح و فقه‌دانان متخصص رجوع کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.