کتاب وصایا · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 2124

روایت‌شده توسط Aishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب وصایا
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا عُرْوَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1قُتَيْبَةُآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3ابْنِ شِهَابٍ
  4. 4عُرْوَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ تَسْتَعِينُ عَائِشَةَ فِي كِتَابَتِهَا وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ لِي وَلاَؤُكِ فَعَلْتُ ‏.‏ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ وَيَكُونَ لَنَا وَلاَؤُكِ فَلْتَفْعَلْ ‏.‏ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنِ اشْتَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَائِشَةَ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏.‏

ترجمه

قتیبه برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد، از ابن شهاب، از عروه، که عایشه به او خبر داد که بریره نزد او آمد تا در امر کتابت (آزادی خود) از وی یاری جوید، در حالی که هنوز هیچ مبلغی از کتابت خود را نپرداخته بود. پس عایشه به او گفت:

«نزد اهل خود بازگرد، اگر راضی شدند که من مبلغ کتابت تو را بپردازم و ولایت تو متعلق به من باشد، این کار را خواهم کرد.» بریره این موضوع را با اهل خود در میان گذاشت، اما آنان امتناع کردند و گفتند: «اگر می‌خواهد پاداش آزاد کردن تو را ببرد در حالی که ولایت از آنِ ما باشد، پس انجام دهد.» سپس این ماجرا به رسول الله ﷺ عرض شد، ایشان فرمودند: «او را بخر و آزاد کن، زیرا ولایت تنها از آنِ کسی است که آزاد می‌کند.» آنگاه رسول الله ﷺ برخاستند و فرمودند: «چه شده است مردمی را که شرط‌هایی می‌گذارند که در کتاب الله نیست؟ هر کس شرطی بگذارد که در کتاب الله نبوده باشد، آن شرط برای او اعتباری ندارد، حتی اگر صد بار شرط کند.» ابوعیسی گفت: این حدیث حسن صحیح است و از چند طریق از عایشه روایت شده است. و عمل اهل علم بر همین است که ولایت از آنِ کسی است که آزاد می‌کند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

آزادسازی، پیوندِ ولاء را برای کسی برقرار می‌کند که فردِ برده‌شده را آزاد می‌سازد.

توضیح واژه‌های دشوار
مکاتبه

قراردادی که به‌موجب آن فردِ برده‌شده می‌تواند در برابر پرداخت، آزادی خود را به دست آورد.

ولاء

پیوندی حقوقی که بر پایهٔ قواعد کلاسیک اسلامی با آزادسازی پدید می‌آید.

شرط در کتاب خدا

شرط قراردادی‌ای که با شریعت خداوند تعارض دارد؛ چنین شرطی اعتبار حقوقی ندارد.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که عالمان این قاعده را به کار می‌بستند: ولاء از آنِ کسی است که شخص را عملاً آزاد می‌کند. فقیهان کلاسیک همچنین از این روایت نتیجه می‌گیرند که شرط قراردادیِ مخالف شریعت خداوند باطل است، حتی اگر طرفین آن را بارها در قرارداد بگنجانند. چهار مذهب فقهی اهل سنت این اصل را می‌پذیرند که ولاء به آزادکننده تعلق دارد؛ جزئیات اجرای قواعد قراردادی مرتبط ممکن است میان مذاهب متفاوت باشد.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از امضای هر قرارداد، همهٔ شروط آن را با دقت بخوانید و اگر شرطی با قواعد روشن دینی یا قانونی تعارض دارد، از فردی آگاه مشورت بگیرید.
  2. به کسانی که برای انجام تعهداتشان به کمک مالی نیاز دارند یاری رسانید، بی‌آنکه حقوقی را مطالبه کنید که در قرارداد برای شما مقرر نشده است.
  3. توافق‌ها را منصفانه ثبت کنید و با مردم با کرامت رفتار کنید، حتی اگر به کمک دیگران وابسته باشند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.