کتاب الفتن · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 2240

روایت‌شده توسط An-Nawwas ibn Sam'an. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب الفتن
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت An-Nawwas ibn Sam'an

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ، دَخَلَ حَدِيثُ أَحَدِهِمَا فِي حَدِيثِ الآخَرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ جَابِرٍ الطَّائِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سَمْعَانَ الْكِلاَبِيِّ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الدَّجَّالَ ذَاتَ غَدَاةٍ فَخَفَّضَ فِيهِ وَرَفَّعَ حَتَّى ظَنَنَّاهُ فِي طَائِفَةِ النَّخْلِ ‏.‏ قَالَ فَانْصَرَفْنَا مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعْنَا إِلَيْهِ فَعَرَفَ ذَلِكَ فِينَا فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَكَرْتَ الدَّجَّالَ الْغَدَاةَ فَخَفَّضْتَ فِيهِ وَرَفَّعْتَ حَتَّى ظَنَنَّاهُ فِي طَائِفَةِ النَّخْلِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ غَيْرُ الدَّجَّالِ أَخْوَفُ لِي عَلَيْكُمْ إِنْ يَخْرُجْ وَأَنَا فِيكُمْ فَأَنَا حَجِيجُهُ دُونَكُمْ وَإِنْ يَخْرُجْ وَلَسْتُ فِيكُمْ فَامْرُؤٌ حَجِيجُ نَفْسِهِ وَاللَّهُ خَلِيفَتِي عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ إِنَّهُ شَابٌّ قَطَطٌ عَيْنُهُ قَائِمَةٌ شَبِيهٌ بِعَبْدِ الْعُزَّى بْنِ قَطَنٍ فَمَنْ رَآهُ مِنْكُمْ فَلْيَقْرَأْ فَوَاتِحَ سُورَةِ أَصْحَابِ الْكَهْفِ قَالَ يَخْرُجُ مَا بَيْنَ الشَّامِ وَالْعِرَاقِ فَعَاثَ يَمِينًا وَشِمَالاً يَا عِبَادَ اللَّهِ اثْبُتُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا لُبْثُهُ فِي الأَرْضِ قَالَ ‏"‏ أَرْبَعِينَ يَوْمًا يَوْمٌ كَسَنَةٍ وَيَوْمٌ كَشَهْرٍ وَيَوْمٌ كَجُمُعَةٍ وَسَائِرُ أَيَّامِهُ كَأَيَّامِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الْيَوْمَ الَّذِي كَالسَّنَةِ أَتَكْفِينَا فِيهِ صَلاَةُ يَوْمٍ قَالَ ‏"‏ لاَ وَلَكِنِ اقْدُرُوا لَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا سُرْعَتُهُ فِي الأَرْضِ قَالَ ‏"‏ كَالْغَيْثِ اسْتَدْبَرَتْهُ الرِّيحُ فَيَأْتِي الْقَوْمَ فَيَدْعُوهُمْ فَيُكَذِّبُونَهُ وَيَرُدُّونَ عَلَيْهِ قَوْلَهُ فَيَنْصَرِفُ عَنْهُمْ فَتَتْبَعُهُ أَمْوَالُهُمْ فَيُصْبِحُونَ لَيْسَ بِأَيْدِيهِمْ شَيْءٌ ثُمَّ يَأْتِي الْقَوْمَ فَيَدْعُوهُمْ فَيَسْتَجِيبُونَ لَهُ وَيُصَدِّقُونَهُ فَيَأْمُرُ السَّمَاءَ أَنْ تُمْطِرَ فَتُمْطِرَ وَيَأْمُرُ الأَرْضَ أَنْ تُنْبِتَ فَتُنْبِتَ فَتَرُوحُ عَلَيْهِمْ سَارِحَتُهُمْ كَأَطْوَلِ مَا كَانَتْ ذُرًى وَأَمَدِّهِ خَوَاصِرَ وَأَدَرِّهِ ضُرُوعًا قَالَ ثُمَّ يَأْتِي الْخَرِبَةَ فَيَقُولُ لَهَا أَخْرِجِي كُنُوزَكِ فَيَنْصَرِفُ مِنْهَا فَتَتْبَعُهُ كَيَعَاسِيبِ النَّحْلِ ثُمَّ يَدْعُو رَجُلاً شَابًّا مُمْتَلِئًا شَبَابًا فَيَضْرِبُهُ بِالسَّيْفِ فَيَقْطَعُهُ جِزْلَتَيْنِ ثُمَّ يَدْعُوهُ فَيُقْبِلُ يَتَهَلَّلُ وَجْهُهُ يَضْحَكُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ هَبَطَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ بِشَرْقِيِّ دِمَشْقَ عِنْدَ الْمَنَارَةِ الْبَيْضَاءِ بَيْنَ مَهْرُودَتَيْنِ وَاضِعًا يَدَيْهِ عَلَى أَجْنِحَةِ مَلَكَيْنِ إِذَا طَأْطَأَ رَأْسَهُ قَطَرَ وَإِذَا رَفَعَهُ تَحَدَّرَ مِنْهُ جُمَانٌ كَاللُّؤْلُؤِ قَالَ وَلاَ يَجِدُ رِيحَ نَفَسِهِ يَعْنِي أَحَدٌ إِلاَّ مَاتَ وَرِيحُ نَفَسِهِ مُنْتَهَى بَصَرِهِ قَالَ فَيَطْلُبُهُ حَتَّى يُدْرِكَهُ بِبَابِ لُدٍّ فَيَقْتُلَهُ قَالَ فَيَلْبَثُ كَذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ يُوحِي اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ حَرِّزْ عِبَادِي إِلَى الطُّورِ فَإِنِّي قَدْ أَنْزَلْتُ عِبَادًا لِي لاَ يَدَانِ لأَحَدٍ بِقِتَالِهِمْ ‏.‏ قَالَ وَيَبْعَثُ اللَّهُ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ وَهُمْ كَمَا قَالَ اللَّهُ‏:‏ ‏(‏ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ فَيَمُرُّ أَوَّلُهُمْ بِبُحَيْرَةِ الطَّبَرِيَّةِ فَيَشْرَبُ مَا فِيهَا ثُمَّ يَمُرُّ بِهَا آخِرُهُمْ فَيَقُولُ لَقَدْ كَانَ بِهَذِهِ مَرَّةً مَاءٌ ثُمَّ يَسِيرُونَ حَتَّى يَنْتَهُوا إِلَى جَبَلِ بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَيَقُولُونَ لَقَدْ قَتَلْنَا مَنْ فِي الأَرْضِ هَلُمَّ فَلْنَقْتُلْ مَنْ فِي السَّمَاءِ ‏.‏ فَيَرْمُونَ بِنُشَّابِهِمْ إِلَى السَّمَاءِ فَيَرُدُّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ نُشَّابَهُمْ مُحْمَرًّا دَمًا وَيُحَاصَرُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَأَصْحَابُهُ حَتَّى يَكُونَ رَأْسُ الثَّوْرِ يَوْمَئِذٍ خَيْرًا لأَحَدِهِمْ مِنْ مِائَةِ دِينَارٍ لأَحَدِكُمُ الْيَوْمَ ‏.‏ قَالَ فَيَرْغَبُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ إِلَى اللَّهِ وَأَصْحَابُهُ قَالَ فَيُرْسِلُ اللَّهُ إِلَيْهِمُ النَّغَفَ فِي رِقَابِهِمْ فَيُصْبِحُونَ فَرْسَى مَوْتَى كَمَوْتِ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ قَالَ وَيَهْبِطُ عِيسَى وَأَصْحَابُهُ فَلاَ يَجِدُ مَوْضِعَ شِبْرٍ إِلاَّ وَقَدْ مَلأَتْهُ زَهَمَتُهُمْ وَنَتَنُهُمْ وَدِمَاؤُهُمْ قَالَ فَيَرْغَب�� عِيسَى إِلَى اللَّهِ وَأَصْحَابُهُ قَالَ فَيُرْسِلُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ طَيْرًا كَأَعْنَاقِ الْبُخْتِ قَالَ فَتَحْمِلُهُمْ فَتَطْرَحُهُمْ بِالْمَهْبِلِ وَيَسْتَوْقِدُ الْمُسْلِمُونَ مِنْ قِسِيِّهِمْ وَنُشَّابِهِمْ وَجِعَابِهِمْ سَبْعَ سِنِينَ قَالَ وَيُرْسِلُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مَطَرًا لاَ يَكُنُّ مِنْهُ بَيْتُ وَبَرٍ وَلاَ مَدَرٍ قَالَ فَيَغْسِلُ الأَرْضَ فَيَتْرُكُهَا كَالزَّلَفَةِ قَالَ ثُمَّ يُقَالُ لِلأَرْضِ أَخْرِجِي ثَمَرَتَكِ وَرُدِّي بَرَكَتَكِ ‏.‏ فَيَوْمَئِذٍ تَأْكُلُ الْعِصَابَةُ مِنَ الرُّمَّانَةِ وَيَسْتَظِلُّونَ بِقِحْفِهَا وَيُبَارَكُ فِي الرِّسْلِ حَتَّى إِنَّ الْفِئَامَ مِنَ النَّاسِ لَيَكْتَفُونَ بِاللَّقْحَةِ مِنَ الإِبِلِ وَإِنَّ الْقَبِيلَةَ لَيَكْتَفُونَ بِاللَّقْحَةِ مِنَ الْبَقَرِ وَإِنَّ الْفَخِذَ لَيَكْتَفُونَ بِاللَّقْحَةِ مِنَ الْغَنَمِ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ بَعَثَ اللَّهُ رِيحًا فَقَبَضَتْ رُوحَ كُلِّ مُؤْمِنٍ وَيَبْقَى سَائِرُ النَّاسِ يَتَهَارَجُونَ كَمَا تَتَهَارَجُ الْحُمُرُ فَعَلَيْهِمْ تَقُومُ السَّاعَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ ‏.‏

ترجمه

علی بن حجر برای ما حدیث کرد، ولید بن مسلم و عبدالله بن عبدالرحمن بن یزید بن جابر به ما خبر دادند، که حدیث یکی از آن دو در حدیث دیگری آمیخته شده است، از عبدالرحمن بن یزید بن جابر، از یحیی بن جابر طائی، از عبدالرحمن بن جبیر، از پدرش جبیر بن نفیر، از نواس بن سمعان کلابی، گفت: رسول خدا ﷺ یک روز صبح از دجال یاد کرد؛ گاهی او را کوچک شمرد و گاهی بزرگ داشت، تا جایی که گمان کردیم او در میان دسته‌ای از درختان خرما پنهان شده است. گفت: سپس از محضر رسول خدا ﷺ بازگشتیم، آنگاه دوباره نزد ایشان رفتیم و ایشان آن نگرانی را در چهره‌های ما دریافتند و فرمودند:

«چه‌تان شده است؟» گفتیم: ای رسول خدا! شما امروز صبح از دجال یاد کردید، گاهی او را کوچک شمردید و گاهی بزرگ داشتید، تا جایی که پنداشتیم او در میان درختان خرماست. فرمودند: «غیر از دجال چیزی هست که بیشتر برای شما بر آن بیم دارم. اگر او در حالی که من در میان شما هستم ظهور کند، من خود به نیابت از شما با او مقابله خواهم کرد. و اگر زمانی ظهور کند که من در میان شما نیستم، هر کس باید حافظ خود باشد و الله جانشین من بر هر مسلمانی خواهد بود. همانا او جوانی است با موهای مجعد و چشمی بیرون‌زده، شبیه به عبدالعزی بن قطن. هر کس از شما او را دید، آغاز سوره اصحاب کهف را بخواند.» فرمودند: «او از میان شام و عراق بیرون می‌آید و به راست و چپ فساد می‌کند. ای بندگان الله! استوار باشید!» گفتیم: ای رسول خدا! مدت اقامت او در زمین چقدر است؟ فرمودند: «چهل روز؛ روزی مانند یک سال، روزی مانند یک ماه، روزی مانند یک هفته و سایر روزهایش مانند روزهای معمولی شماست.» گفتیم: ای رسول خدا! آیا در آن روزی که مانند یک سال است، نماز یک روز برای ما کافی است؟ فرمودند: «خیر، بلکه باید آن را تخمین بزنید.» گفتیم: ای رسول خدا! سرعت حرکت او در زمین چگونه است؟ فرمودند: «مانند بارانی که باد آن را می‌راند. بر قومی وارد می‌شود و آنان را فرا می‌خواند، اما آنها او را تکذیب کرده و سخنش را رد می‌کنند، پس از آنان روی برمی‌گرداند و اموالشان به دنبال او روان می‌شود و صبحگاهان چیزی در دست ندارند. سپس بر قوم دیگری وارد شده و آنان را فرا می‌خواند، آنها اجابتش کرده و تصدیقش می‌کنند. آنگاه به آسمان دستور می‌دهد که ببارد، پس می‌بارد؛ و به زمین دستور می‌دهد که برویان، پس می‌رویاند. چهارپایانشان در حالی به سوی آنان بازمی‌گردند که بلندترین کرک، پرترین شکم و بیشترین شیر را دارند.» گفت: «سپس بر ویرانه‌ای وارد شده و می‌گوید: گنجینه‌هایت را بیرون آور! چون از آنجا دور شود، گنجینه‌ها همچون زنبورهای نر به دنبالش می‌رو

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

دجّال آزمون‌های سختی پدید می‌آورد، اما الله پایداری و رهایی می‌بخشد.

توضیح واژه‌های دشوار
دجّال

فریبکاری بزرگ که پیش از قیامت ظهور می‌کند و مردم را با آزمون‌های سخت می‌آزماید.

تعیین زمان

در روزی که به‌طرزی استثنایی طولانی است، اوقات نماز را بر اساس فاصله‌های زمانی مناسب تعیین کنید.

یأجوج و مأجوج

اقوامی که بنا بر روایت در آخرالزمان ظهور می‌کنند و آشفتگی بزرگی پدید می‌آورند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که فتنهٔ دجّال بسیار سخت است و مسلمانان باید از الله پایداری بخواهند. توصیه به خواندن آغاز سورهٔ کهف بر پناه و محافظت از رهگذر ایمان و وحی تأکید دارد. بنا بر متن، در روزی که به‌طرزی استثنایی طولانی است باید اوقات نماز را برآورد کرد، نه اینکه نماز را ترک کرد. توصیف رویدادهای آخرالزمان از اخبار اعتقادیِ نقل‌شده است و مجوزی برای افزودن جزئیات اثبات‌نشده فراهم نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. آغاز سورهٔ کهف را بیاموزید و برای اندیشیدن دربارهٔ معنای آن وقت بگذارید.
  2. در هنگام سردرگمی، با جست‌وجوی دانش معتبر از ایمان خود محافظت کنید و از الله پایداری بخواهید.
  3. نمازها را به‌جا آورید و هنگامی که شرایط استثنایی است، از راهنمایی دینی معتبر پیروی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.