کتاب آداب · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 2841

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب آداب
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1قُتَيْبَةُآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3ابْنِ عَجْلاَنَ
  4. 4أَبِيهِ
  5. 5أَبِي هُرَيْرَةَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَجْمَعَ أَحَدٌ بَيْنَ اسْمِهِ وَكُنْيَتِهِ وَيُسَمَّى مُحَمَّدًا أَبَا الْقَاسِمِ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يَجْمَعَ الرَّجُلُ بَيْنَ اسْمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكُنْيَتِهِ وَقَدْ فَعَلَ ذَلِكَ بَعْضُهُمْ ‏.‏ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سَمِعَ رَجُلاً، فِي السُّوقِ يُنَادِي يَا أَبَا الْقَاسِمِ فَالْتَفَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَمْ أَعْنِكَ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا ‏.‏ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ مَا يَدُلُّ عَلَى كَرَاهِيَةِ أَنْ يُكْنَى أَبَا الْقَاسِمِ ‏.‏

ترجمه

قتیبه برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد، از ابن عجلان، از پدرش، از ابوهُریره که پیامبر ﷺ نهی فرمودند که کسی نام و کنیه ایشان را با هم جمع کند و خود را محمد ابوالقاسم بنامد. و در این باب از جابر نیز روایت آمده است. ابوعیسی گفت: این حدیث حسن صحیح است. برخی از اهل علم مکروه دانسته‌اند که مردی نام و کنیه پیامبر ﷺ را با هم جمع کند، هرچند برخی از آنان چنین کرده‌اند. از پیامبر ﷺ روایت شده است که شنیدند مردی در بازار فریاد می‌زد:

«ای ابوالقاسم!» پس پیامبر ﷺ برگشتند و فرمودند: «منظور تو من نبودم.» سپس پیامبر ﷺ فرمودند: «به کنیه من کنیه مگذارید.» حسن بن علی خلال این مطلب را برای ما حدیث کرد، یزید بن هارون برای ما حدیث کرد، از حمید، از انس، از پیامبر ﷺ به همین مضمون. و در این حدیث دلیلی بر کراهت کنیه گذاشتن به ابوالقاسم وجود دارد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ از به‌کاربردن نام محمد همراه با کنیهٔ ابوالقاسم نهی کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
کنیه

نامی برای خطاب که اغلب با «ابو» (پدرِ) یا «امّ» (مادرِ) آغاز می‌شود و پس از آن نامی می‌آید.

ابوالقاسم

کنیهٔ پیامبر ﷺ؛ به‌معنای «پدرِ قاسم».

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که برخی عالمان استفادهٔ هم‌زمان از نام محمد و کنیهٔ ابوالقاسم را ناپسند می‌دانستند، در حالی که برخی دیگر چنین می‌کردند. روایتِ روی‌گرداندن در بازار، دلیل این نگرانی را روشن می‌کند: اگر پیامبر ﷺ را صدا می‌زدند، یکسان بودن کنیه می‌توانست موجب سردرگمی شود. ازاین‌رو عالمان میان همراه‌کردن نام پیامبر با کنیهٔ ایشان و استفاده از کنیه به‌تنهایی تفاوت گذاشتند؛ دربارهٔ مورد دوم اختلاف نظر وجود داشت.

درس‌هایی برای امروز
  1. نام‌ها و شیوه‌های خطاب را با دقت به‌کار ببرید تا دیگران دچار سردرگمی نشوند.
  2. در توصیه‌های دینی میان مواردی که صریحاً ممنوع شده‌اند و مواردی که عالمان درباره‌شان اختلاف نظر دارند، تفاوت بگذارید.
  3. با به‌کارنبردن بی‌ملاحظهٔ نام و شیوهٔ خطاب ویژهٔ پیامبر ﷺ، به ایشان احترام بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.