کتاب دعا · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3535

روایت‌شده توسط Safwan ibn Assal. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: کتاب دعا
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Safwan ibn Assal

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، قَالَ أَتَيْتُ صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ الْمُرَادِيَّ أَسْأَلُهُ عَنِ الْمَسْحِ، عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقَالَ مَا جَاءَ بِكَ يَا زِرُّ فَقُلْتُ ابْتِغَاءَ الْعِلْمِ فَقَالَ إِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْمِ رِضًا بِمَا يَطْلُبُ ‏.‏ قُلْتُ إِنَّهُ حَكَّ فِي صَدْرِي الْمَسْحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ بَعْدَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَكُنْتَ امْرَأً مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُ أَسْأَلُكَ هَلْ سَمِعْتَهُ يَذْكُرُ فِي ذَلِكَ شَيْئًا قَالَ نَعَمْ كَانَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفَرًا أَوْ مُسَافِرِيِنَ أَنْ لاَ نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيَهُنَّ إِلاَّ مِنْ جَنَابَةٍ لَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ ‏.‏ فَقُلْتُ هَلْ سَمِعْتَهُ يَذْكُرُ فِي الْهَوَى شَيْئًا قَالَ نَعَمْ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَبَيْنَا نَحْنُ عِنْدَهُ إِذْ نَادَاهُ أَعْرَابِيٌّ بِصَوْتٍ لَهُ جَهْوَرِيٍّ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ فَأَجَابَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى نَحْوٍ مِنْ صَوْتِهِ هَاؤُمُ وَقُلْنَا لَهُ وَيْحَكَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ فَإِنَّكَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ نُهِيتَ عَنْ هَذَا ‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ لاَ أَغْضُضُ ‏.‏ قَالَ الأَعْرَابِيُّ الْمَرْءُ يُحِبُّ الْقَوْمَ وَلَمَّا يَلْحَقْ بِهِمْ ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَمَازَالَ يُحَدِّثُنَا حَتَّى ذَكَرَ بَابًا مِنْ قِبَلِ الْمَغْرِبِ مَسِيرَةُ عَرْضِهِ أَوْ يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي عَرْضِهِ أَرْبَعِينَ أَوْ سَبْعِينَ عَامًا قَالَ سُفْيَانُ قِبَلَ الشَّامِ خَلَقَهُ اللَّهُ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ مَفْتُوحًا يَعْنِي لِلتَّوْبَةِ لاَ يُغْلَقُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

ترجمه

ابن ابی عمر برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از عاصم بن ابی‌النجود، از زرّ بن حبیش که گفت:

«به نزد صفوان بن عسال مرادی رفتم تا درباره مسح بر خف از او بپرسم. پس گفت: 'ای زر! چه چیزی تو را به اینجا آورده است؟' گفتم: 'جستجوی دانش.' سپس گفت: 'همانا فرشتگان بال‌های خود را برای جوینده دانش می‌گسترانند، به نشانه خرسندی از آنچه او جستجو می‌کند.' گفتم: 'در سینه‌ام درباره مسح بر خف پس از قضای حاجت و ادرار تردیدی وجود دارد، و تو مردی از یاران پیامبر ﷺ بوده‌ای، لذا آمدم تا از تو بپرسم: آیا شنیده‌ای که ایشان ﷺ در این باره چیزی فرموده باشند؟' گفت: 'آری، هنگامی که در سفر بودیم، ایشان ﷺ به ما دستور می‌دادند که سه روز و سه شب خف‌هایمان را از پا بیرون نیاوریم، مگر به سبب جنابت؛ اما نه به خاطر قضای حاجت، ادرار و خواب.'» گفتم: «آیا شنیده‌ای که ایشان ﷺ درباره محبت چیزی فرموده باشند؟» گفت: «آری. در یکی از سفرها همراه رسول خدا ﷺ بودیم. وقتی نزد ایشان بودیم، ناگهان یک بادیه‌نشین با صدایی رسا فریاد زد: 'ای محمد!' رسول خدا ﷺ نیز با صدایی مشابه پاسخ دادند: 'بیا اینجا.' ما به او گفتیم: 'وای بر تو! صدایت را پایین بیاور، زیرا تو در محضر پیامبر ﷺ هستی و از این کار نهی شده‌ای.' او گفت: 'به خدا سوگند! صدایم را پایین نخواهم آورد.' آن بادیه‌نشین پرسید: 'مردی قومی را دوست دارد ولی هنوز (در عمل) به آنان نپیوسته است؟' پیامبر ﷺ فرمودند: 'انسان در روز قیامت با کسی است که او را دوست دارد.'» سپس او پیوسته برای ما سخن گفت تا اینکه دری را در سمت مغرب ذکر کرد که پهنای آن به اندازه مسافت چهل یا هفتاد سال راه است. سفیان می‌گوید: «در سمت شام، الله آن را در همان روزی که آسمان‌ها و زمین را آفرید، خلق کرد—یعنی برای توبه باز است—و بسته نخواهد شد تا زمانی که خورشید از آن طلوع کند.» ابوعیسی می‌گوید: «این حدیث حسن صحیح است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

جست‌وجوی دانش، محبت صادقانه و توبه، مؤمن را به خدا پیوند می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
خُفّ

پوشش چرمی پا که در وضو، با رعایت شرایط، می‌توان بر آن مسح کرد.

جنابت

ناپاکی بزرگ شرعی که غسل کامل را واجب می‌کند.

درِ توبه

دری در غرب که بنا بر روایت، تا طلوع خورشید از آنجا برای توبه باز می‌ماند.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که دانش‌جویی عملی ارجمند است و فرشتگان دانش‌جو را گرامی می‌دارند. روایت تأیید می‌کند که مسافران می‌توانند سه شبانه‌روز بر خُفّ مسح کنند؛ اما در حالت جنابت باید خُفّ‌ها را از پا درآورند. مذاهب فقهی همچنین شرایطی مانند پاکی هنگام پوشیدن خُفّ و جزئیات احکام سفر را بررسی می‌کنند. سخن دربارهٔ محبت می‌آموزد که محبت راستین به صالحان در روز قیامت اهمیت دارد، بی‌آنکه تکلیف به کردار نیک را از میان ببرد. اشاره به آن در، نشان می‌دهد که توبه تا فرارسیدن نشانه‌ای قطعی باز است.

درس‌هایی برای امروز
  1. با نیتی خالص در پی دانش باشید و هرگاه حکمی دینی ذهن‌تان را مشغول کرد، پرسش کنید.
  2. محبت خود را به پیامبر ﷺ و مؤمنان پرهیزکار حفظ کنید و با پیروی عملی از الگوی آنان آن را نشان دهید.
  3. با توبه به سوی خدا بازگردید و آن را به تأخیر نیندازید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.