کتاب حج · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 828

روایت‌شده توسط Sahl ibn Sa'd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب حج
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1هَنَّادٌآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ
  3. 3عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ
  4. 4أَبِي حَازِمٍ
  5. 5سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُلَبِّي إِلاَّ لَبَّى مَنْ عَنْ يَمِينِهِ أَوْ عَنْ شِمَالِهِ مِنْ حَجَرٍ أَوْ شَجَرٍ أَوْ مَدَرٍ حَتَّى تَنْقَطِعَ الأَرْضُ مِنْ هَا هُنَا وَهَا هُنَا ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ أَبُو عَمْرٍو الْبَصْرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ ‏.‏ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ وَقَدْ رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِيهِ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ وَرَوَى أَبُو نُعَيْمٍ الطَّحَّانُ ضِرَارُ بْنُ صُرَدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَأَخْطَأَ فِيهِ ضِرَارٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ مَنْ قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنِ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَرْبُوعٍ عَنْ أَبِيهِ فَقَدْ أَخْطَأَ ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ وَذَكَرْتُ لَهُ حَدِيثَ ضِرَارِ بْنِ صُرَدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ فَقَالَ هُوَ خَطَأٌ ‏.‏ فَقُلْتُ قَدْ رَوَاهُ غَيْرُهُ عَنِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ أَيْضًا مِثْلَ رِوَايَتِهِ ‏.‏ فَقَالَ لاَ شَىْءَ إِنَّمَا رَوَوْهُ عَنِ ابْنِ أَبِي فُدَيْكٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏ وَرَأَيْتُهُ يُضَعِّفُ ضِرَارَ بْنَ صُرَدٍ ‏.‏ وَالْعَجُّ هُوَ رَفْعُ الصَّوْتِ بِالتَّلْبِيَةِ ‏.‏ وَالثَّجُّ هُوَ نَحْرُ الْبُدْنِ ‏.‏

ترجمه

هناد به ما حدیث کرد، اسماعیل بن عیاش به ما حدیث کرد، از عماره بن غزیّه، از ابوحازم، از سهل بن سعد که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند:

«هیچ مسلمانی تلبیه نمی‌گوید مگر آنکه هر چه در راست و چپ اوست، از سنگ یا درخت یا کلوخ خاک، با او تلبیه می‌گویند تا اینکه زمین از اینجا و آنجا منقطع شود.» حسن بن محمد زعفرانی و عبدالرحمن بن اسود ابوعمر بصری به ما حدیث کردند و گفتند: عبیده بن حمید به ما حدیث کرد، از عماره بن غزیّه، از ابوحازم، از سهل بن سعد، از پیامبر ﷺ مانند حدیث اسماعیل بن عیاش. او گفت: در این باب از ابن عمر و جابر نیز روایت آمده است. ابوعیسی گفت: حدیث ابوبکر حدیثی غریب است و ما آن را جز از حدیث ابن ابی فدیک از ضحاک بن عثمان نمی‌شناسیم. و محمد بن منکدر از عبدالرحمن بن یربوع نشنیده است، ولی محمد بن منکدر از سعید بن عبدالرحمن بن یربوع از پدرش غیر از این حدیث را روایت کرده است. ابونعیم طحّان، ضرار بن صرد، این حدیث را از ابن ابی فدیک از ضحاک بن عثمان از محمد بن منکدر از سعید بن عبدالرحمن بن یربوع از پدرش از ابوبکر از پیامبر ﷺ روایت کرده است. اما ضرار در آن اشتباه کرده است. ابوعیسی گفت: شنیدم احمد بن حسن می‌گفت: احمد بن حنبل فرمود هر کس در این حدیث بگوید «از محمد بن منکدر از ابن عبدالرحمن بن یربوع از پدرش»، اشتباه کرده است. او گفت: و شنیدم محمد می‌گفت، چون حدیث ضرار بن صرد از ابن ابی فدیک را برای او ذکر کردم، گفت: آن خطاست. گفتم: دیگران نیز مانند روایت او از ابن ابی فدیک نقل کرده‌اند. گفت: چیزی نیست، آنان فقط از ابن ابی فدیک روایت کرده‌اند و در آن «از سعید بن عبدالرحمن» را ذکر نکرده‌اند. و دیدم که او ضرار بن صرد را تضعیف می‌کرد. عَجّ همان بلند کردن صدا در تلبیه است و ثَجّ همان ذبح شتران قربانی است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

تلبیه از سوی آفریدگان پیرامون زائر پاسخ داده می‌شود.

توضیح واژه‌های دشوار
تلبیه

ذکری که زائر در پاسخ به دعوت خداوند می‌گوید و با «لبیک اللهم لبیک» آغاز می‌شود.

احرام

حالتی مقدس که فرد برای به‌جا آوردن حج یا عمره وارد آن می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان اشاره می‌کنند که تلبیه از جلوه‌های شاخص عبادت در حج است و این روایت بر فضیلت ویژه آن تأکید می‌کند. ترمذی توضیح می‌دهد که «عَجّ» به معنای بلند کردن صدا هنگام گفتن تلبیه است. مذاهب فقهی درباره احکام دقیق گفتن آن بحث کرده‌اند؛ این حدیث زائر را به گفتن صادقانه و شنیدنی تلبیه تشویق می‌کند، بی‌آنکه صورت فقهی خاصی را تعیین کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. تلبیه را بیاموزید و در حج آگاهانه و خالصانه بر زبان آورید.
  2. بگذارید تلبیه به شما یادآوری کند که عبادت با فرمان‌برداری و اخلاص همراه است.
  3. برای پرسش‌های عملی درباره احکام حج، به عالمان مورد اعتماد و منابع معتبر فقهی مراجعه کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.