کتاب حج · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 862

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب حج
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1ابْنُ أَبِي عُمَرَآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ
  3. 3جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ
  4. 4أَبِيهِ
  5. 5جَابِرٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ طَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَأَتَى الْمَقَامَ فَقَرَأَ ‏:‏‏(‏ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى ‏)‏ فَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ ثُمَّ أَتَى الْحَجَرَ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَبَدَأَ بِالصَّفَا وَقَرَأَ ‏:‏ ‏(‏إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يَبْدَأُ بِالصَّفَا قَبْلَ الْمَرْوَةِ فَإِنْ بَدَأَ بِالْمَرْوَةِ قَبْلَ الصَّفَا لَمْ يُجْزِهِ وَبَدَأَ بِالصَّفَا ‏.‏ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ وَلَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى رَجَعَ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنْ لَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى خَرَجَ مِنْ مَكَّةَ فَإِنْ ذَكَرَ وَهُوَ قَرِيبٌ مِنْهَا رَجَعَ فَطَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَإِنْ لَمْ يَذْكُرْ حَتَّى أَتَى بِلاَدَهُ أَجْزَأَهُ وَعَلَيْهِ دَمٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنْ تَرَكَ الطَّوَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى رَجَعَ إِلَى بِلاَدِهِ فَإِنَّهُ لاَ يُجْزِيهِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ ‏.‏ قَالَ الطَّوَافُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَاجِبٌ لاَ يَجُوزُ الْحَجُّ إِلاَّ بِهِ ‏.‏

ترجمه

ابن ابی عمر برای ما حدیث کرد، سفیان بن عیینة برای ما حدیث کرد، از جعفر بن محمد، از پدرش، از جابر روایت شده است که چون پیامبر ﷺ به مکه رسیدند، هفت بار طواف خانه کردند. سپس به مقام آمدند و آیه

«وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى» را خواندند و پشت مقام نماز گزاردند. آنگاه به سمت حجر رفتند و آن را استلام کردند (بوسیدند یا لمس نمودند) و فرمودند: «با آنچه خدا آغاز کرده است، آغاز می‌کنیم.» سپس از صفا شروع کردند و آیه «إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ» را تلاوت نمودند. ابوعیسی می‌گوید: این حدیث حسن صحیح است. عمل اهل علم بر این است که باید سعی را از صفا آغاز کرد، نه از مروه؛ اگر کسی پیش از صفا از مروه شروع کند، کفایت نمی‌کند و باید از صفا آغاز نماید. در مورد کسی که طواف خانه را انجام داده ولی سعی بین صفا و مروه را انجام نداده و بازگشته است، میان اهل علم اختلاف نظر وجود دارد. برخی از علما گفته‌اند: اگر تا زمانی که از مکه خارج نشده سعی بین صفا و مروه را انجام ندهد، چنانچه نزدیک باشد و به یاد آورد، باید برگردد و سعی را انجام دهد؛ اما اگر تا رسیدن به شهر خود به یاد نیاورد، حج او صحیح است ولی باید دَم (جریمه) بپردازد. این قول سفیان ثوری است. برخی دیگر گفته‌اند: اگر سعی بین صفا و مروه را ترک کند و به شهر خود بازگردد، حج او صحیح نیست. این قول شافعی است که گفته است: سعی بین صفا و مروه واجب است و حج بدون آن جایز نیست.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ طواف را انجام داد و سعی را از صفا آغاز کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
مقام ابراهیم

مکانی منسوب به ابراهیم که قرآن آن را جایگاه نماز معرفی می‌کند.

طواف

هفت بار چرخیدن به گرد کعبه به‌عنوان بخشی از مناسک حج.

سعی

رفتن میان تپه‌های صفا و مروه به‌عنوان بخشی از حج یا عمره.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که سعی از صفا آغاز می‌شود و آغاز کردن از مروه شروع معتبری به شمار نمی‌آید؛ در این صورت، شخص باید از صفا دوباره آغاز کند. ترمذی همچنین اختلاف‌نظر درباره کسی را نقل می‌کند که سعی را به‌کلی ترک کند. بنا بر دیدگاهی که او از شافعی نقل کرده، سعی واجب است و حج بدون آن صحیح نیست؛ سفیان ثوری نیز بر این باور بود که سعیِ فراموش‌شده، با شرایطی، با قربانی جبران می‌شود. حدیث همچنین نماز خواندن پس از طواف در پشت مقام ابراهیم را توصیف می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از حج، ترتیب طواف و سعی را بیاموزید تا مناسک را با دقت انجام دهید.
  2. سعی را از صفا آغاز کنید و از روش توصیف‌شده پیامبر پیروی کنید.
  3. مناسک را با دقت انجام دهید و در صورت تردید، از عالمی آگاه راهنمایی بخواهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.