Sahih al-Bukhari, hadisi na 2731
An rawaito daga Al-Miswar ibn Makhrama. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
An ruwaito daga Al-Miswar ibn Makhrama
Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، وَمَرْوَانَ، يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ، حَتَّى كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةً فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ ". فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُمْ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ، فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ، وَسَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا، بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ. فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ. فَأَلَحَّتْ، فَقَالُوا خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ، خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ، وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ، وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ، ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ". ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ، قَالَ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ، عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا، فَلَمْ يُلَبِّثْهُ النَّاسُ حَتَّى نَزَحُوهُ، وَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَطَشُ، فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ، ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ، فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ، فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ، إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ خُزَاعَةَ، وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ، فَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَىٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَىٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ، وَمَعَهُمُ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ، وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنِ الْبَيْتِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ، وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ، وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهِكَتْهُمُ الْحَرْبُ، وَأَضَرَّتْ بِهِمْ، فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً، وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ، فَإِنْ أَظْهَرْ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا، وَإِلاَّ فَقَدْ جَمُّوا، وَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي، وَلَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ ". فَقَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ. قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا قَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ هَذَا الرَّجُلِ، وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلاً، فَإِنْ شِئْتُمْ أَنْ نَعْرِضَهُ عَلَيْكُمْ فَعَلْنَا، فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لاَ حَاجَةَ لَنَا أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ بِشَىْءٍ. وَقَالَ ذَوُو الرَّأْىِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ. قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم. فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَىْ قَوْمِ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى. قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى. قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي. قَالُوا لاَ. قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظٍ، فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَىَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَوَلَدِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى. قَالَ فَإِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ لَكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ، اقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِهِ. قَالُوا ائْتِهِ. فَأَتَاهُ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ، فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَىْ مُحَمَّدُ، أَرَأَيْتَ إِنِ اسْتَأْصَلْتَ أَمْرَ قَوْمِكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنَ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنِ الأُخْرَى، فَإِنِّي وَاللَّهِ لأَرَى وُجُوهًا، وَإِنِّي لأَرَى أَوْشَابًا مِنَ النَّاسِ خَلِيقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ. فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ امْصُصْ بَظْرَ اللاَّتِ، أَنَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ. قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لأَجَبْتُكَ. قَالَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَكُلَّمَا تَكَلَّمَ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ، وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ، فَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ، وَقَالَ لَهُ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ. فَقَالَ أَىْ غُدَرُ، أَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَقَتَلَهُمْ، وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ، ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَمَّا الإِسْلاَمَ فَأَقْبَلُ، وَأَمَّا الْمَالَ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَىْءٍ ". ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِعَيْنَيْهِ. قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نُخَامَةً إِلاَّ وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ، وَإِذَا أَمَرَهُمُ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ، وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ، وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ، وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ، فَرَجَعَ عُرْوَةُ إِلَى أَصْحَابِهِ، فَقَالَ أَىْ قَوْمِ، وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ، وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ، يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مُحَمَّدًا، وَاللَّهِ إِنْ تَنَخَّمَ نُخَامَةً إِلاَّ وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ، فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ، وَإِذَا أَمَرَهُمُ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ، وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ، وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ، وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ، فَاقْبَلُوهَا. فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِهِ. فَقَالُوا ائْتِهِ. فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا فُلاَنٌ، وَهْوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ ". فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ النَّاسُ يُلَبُّونَ، فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلاَءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنِ الْبَيْتِ، فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ، فَمَا أَرَى أَنْ يُصَدُّوا عَنِ الْبَيْتِ. فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ. فَقَالَ دَعُونِي آتِهِ. فَقَالُوا ائْتِهِ. فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَذَا مِكْرَزٌ وَهْوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ ". فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَبَيْنَمَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو. قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ، أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ سَهُلَ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ ". قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَجَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فَقَالَ هَاتِ، اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابًا، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْكَاتِبَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ". قَالَ سُهَيْلٌ أَمَّا الرَّحْمَنُ فَوَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا هُوَ وَلَكِنِ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ. كَمَا كُنْتَ تَكْتُبُ. فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ وَاللَّهِ لاَ نَكْتُبُهَا إِلاَّ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ ". ثُمَّ قَالَ " هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ". فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَوْ كُنَّا نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا صَدَدْنَاكَ عَنِ الْبَيْتِ وَلاَ قَاتَلْنَاكَ، وَلَكِنِ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَاللَّهِ إِنِّي لَرَسُولُ اللَّهِ وَإِنْ كَذَّبْتُمُونِي. اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ". قَالَ الزُّهْرِيُّ وَذَلِكَ لِقَوْلِهِ " لاَ يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ". فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " عَلَى أَنْ تُخَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَنَطُوفَ بِهِ ". فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لاَ تَتَحَدَّثُ الْعَرَبُ أَنَّا أُخِذْنَا ضُغْطَةً وَلَكِنْ ذَلِكَ مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَكَتَبَ. فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ، وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ، إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا. قَالَ الْمُسْلِمُونَ سُبْحَانَ اللَّهِ كَيْفَ يُرَدُّ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَقَدْ جَاءَ مُسْلِمًا فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ دَخَلَ أَبُو جَنْدَلِ بْنُ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو يَرْسُفُ فِي قُيُودِهِ، وَقَدْ خَرَجَ مِنْ أَسْفَلِ مَكَّةَ، حَتَّى رَمَى بِنَفْسِهِ بَيْنَ أَظْهُرِ الْمُسْلِمِينَ. فَقَالَ سُهَيْلٌ هَذَا يَا مُحَمَّدُ أَوَّلُ مَا أُقَاضِيكَ عَلَيْهِ أَنْ تَرُدَّهُ إِلَىَّ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا لَمْ نَقْضِ الْكِتَابَ بَعْدُ ". قَالَ فَوَاللَّهِ إِذًا لَمْ أُصَالِحْكَ عَلَى شَىْءٍ أَبَدًا. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَأَجِزْهُ لِي ". قَالَ مَا أَنَا بِمُجِيزِهِ لَكَ. قَالَ " بَلَى، فَافْعَلْ ". قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ. قَالَ مِكْرَزٌ بَلْ قَدْ أَجَزْنَاهُ لَكَ. قَالَ أَبُو جَنْدَلٍ أَىْ مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ، أُرَدُّ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَقَدْ جِئْتُ مُسْلِمًا أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ لَقِيتُ وَكَانَ قَدْ عُذِّبَ عَذَابًا شَدِيدًا فِي اللَّهِ. قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَتَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَلَسْتَ نَبِيَّ اللَّهِ حَقًّا قَالَ " بَلَى ". قُلْتُ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَعَدُوُّنَا عَلَى الْبَاطِلِ قَالَ " بَلَى ". قُلْتُ فَلِمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا إِذًا قَالَ " إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَلَسْتُ أَعْصِيهِ وَهْوَ نَاصِرِي ". قُلْتُ أَوَلَيْسَ كُنْتَ تُحَدِّثُنَا أَنَّا سَنَأْتِي الْبَيْتَ فَنَطُوفُ بِهِ قَالَ " بَلَى، فَأَخْبَرْتُكَ أَنَّا نَأْتِيهِ الْعَامَ ". قَالَ قُلْتُ لاَ. قَالَ " فَإِنَّكَ آتِيهِ وَمُطَّوِّفٌ بِهِ ". قَالَ فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ يَا أَبَا بَكْرٍ، أَلَيْسَ هَذَا نَبِيَّ اللَّهِ حَقًّا قَالَ بَلَى. قُلْتُ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَعَدُوُّنَا عَلَى الْبَاطِلِ قَالَ بَلَى. قُلْتُ فَلِمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا إِذًا قَالَ أَيُّهَا الرَّجُلُ، إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَيْسَ يَعْصِي رَبَّهُ وَهْوَ نَاصِرُهُ، فَاسْتَمْسِكْ بِغَرْزِهِ، فَوَاللَّهِ إِنَّهُ عَلَى الْحَقِّ. قُلْتُ أَلَيْسَ كَانَ يُحَدِّثُنَا أَنَّا سَنَأْتِي الْبَيْتَ وَنَطُوفُ بِهِ قَالَ بَلَى، أَفَأَخْبَرَكَ أَنَّكَ تَأْتِيهِ الْعَامَ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَإِنَّكَ آتِيهِ وَمُطَّوِّفٌ بِهِ. قَالَ الزُّهْرِيِّ قَالَ عُمَرُ فَعَمِلْتُ لِذَلِكَ أَعْمَالاً. قَالَ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قَضِيَّةِ الْكِتَابِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ " قُومُوا فَانْحَرُوا، ثُمَّ احْلِقُوا ". قَالَ فَوَاللَّهِ مَا قَامَ مِنْهُمْ رَجُلٌ حَتَّى قَالَ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، فَلَمَّا لَمْ يَقُمْ مِنْهُمْ أَحَدٌ دَخَلَ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ، فَذَكَرَ لَهَا مَا لَقِيَ مِنَ النَّاسِ. فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَتُحِبُّ ذَلِكَ اخْرُجْ ثُمَّ لاَ تُكَلِّمْ أَحَدًا مِنْهُمْ كَلِمَةً حَتَّى تَنْحَرَ بُدْنَكَ، وَتَدْعُوَ حَالِقَكَ فَيَحْلِقَكَ. فَخَرَجَ فَلَمْ يُكَلِّمْ أَحَدًا مِنْهُمْ، حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ نَحَرَ بُدْنَهُ، وَدَعَا حَالِقَهُ فَحَلَقَهُ. فَلَمَّا رَأَوْا ذَلِكَ، قَامُوا فَنَحَرُوا، وَجَعَلَ بَعْضُهُمْ يَحْلِقُ بَعْضًا، حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يَقْتُلُ بَعْضًا غَمًّا، ثُمَّ جَاءَهُ نِسْوَةٌ مُؤْمِنَاتٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ} حَتَّى بَلَغَ {بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ} فَطَلَّقَ عُمَرُ يَوْمَئِذٍ امْرَأَتَيْنِ كَانَتَا لَهُ فِي الشِّرْكِ، فَتَزَوَّجَ إِحْدَاهُمَا مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، وَالأُخْرَى صَفْوَانُ بْنُ أُمَيَّةَ، ثُمَّ رَجَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ، فَجَاءَهُ أَبُو بَصِيرٍ ـ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ ـ وَهْوَ مُسْلِمٌ فَأَرْسَلُوا فِي طَلَبِهِ رَجُلَيْنِ، فَقَالُوا الْعَهْدَ الَّذِي جَعَلْتَ لَنَا. فَدَفَعَهُ إِلَى الرَّجُلَيْنِ، فَخَرَجَا بِهِ حَتَّى بَلَغَا ذَا الْحُلَيْفَةِ، فَنَزَلُوا يَأْكُلُونَ مِنْ تَمْرٍ لَهُمْ، فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ لأَحَدِ الرَّجُلَيْنِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرَى سَيْفَكَ هَذَا يَا فُلاَنُ جَيِّدًا. فَاسْتَلَّهُ الآخَرُ فَقَالَ أَجَلْ، وَاللَّهِ إِنَّهُ لَجَيِّدٌ، لَقَدْ جَرَّبْتُ بِهِ ثُمَّ جَرَّبْتُ. فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْهِ، فَأَمْكَنَهُ مِنْهُ، فَضَرَبَهُ حَتَّى بَرَدَ، وَفَرَّ الآخَرُ، حَتَّى أَتَى الْمَدِينَةَ، فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ يَعْدُو. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ رَآهُ " لَقَدْ رَأَى هَذَا ذُعْرًا ". فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُتِلَ وَاللَّهِ صَاحِبِي وَإِنِّي لَمَقْتُولٌ، فَجَاءَ أَبُو بَصِيرٍ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، قَدْ وَاللَّهِ أَوْفَى اللَّهُ ذِمَّتَكَ، قَدْ رَدَدْتَنِي إِلَيْهِمْ ثُمَّ أَنْجَانِي اللَّهُ مِنْهُمْ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَيْلُ أُمِّهِ مِسْعَرَ حَرْبٍ، لَوْ كَانَ لَهُ أَحَدٌ ". فَلَمَّا سَمِعَ ذَلِكَ عَرَفَ أَنَّهُ سَيَرُدُّهُ إِلَيْهِمْ، فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى سِيفَ الْبَحْرِ. قَالَ وَيَنْفَلِتُ مِنْهُمْ أَبُو جَنْدَلِ بْنُ سُهَيْلٍ، فَلَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ، فَجَعَلَ لاَ يَخْرُجُ مِنْ قُرَيْشٍ رَجُلٌ قَدْ أَسْلَمَ إِلاَّ لَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ، حَتَّى اجْتَمَعَتْ مِنْهُمْ عِصَابَةٌ، فَوَاللَّهِ مَا يَسْمَعُونَ بِعِيرٍ خَرَجَتْ لِقُرَيْشٍ إِلَى الشَّأْمِ إِلاَّ اعْتَرَضُوا لَهَا، فَقَتَلُوهُمْ، وَأَخَذُوا أَمْوَالَهُمْ، فَأَرْسَلَتْ قُرَيْشٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُنَاشِدُهُ بِاللَّهِ وَالرَّحِمِ لَمَّا أَرْسَلَ، فَمَنْ أَتَاهُ فَهْوَ آمِنٌ، فَأَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ} حَتَّى بَلَغَ {الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ} وَكَانَتْ حَمِيَّتُهُمْ أَنَّهُمْ لَمْ يُقِرُّوا أَنَّهُ نَبِيُّ اللَّهِ، وَلَمْ يُقِرُّوا بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَحَالُوا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْبَيْتِ.
An Narrated Al-Miswar bin Makhrama da Marwan:(wanda labaransu ke tabbatar da juna) Manzon Allah (ﷺ) ya tashi a lokacin Al-Hudaibiya, kuma lokacin da suka ci gaba da tafiya nesa, ya ce,
"Khalid bin Al-Walid yana jagorantar sojojin Quraish da ke gaba, a wani wuri da ake kira Al-Ghamim, don haka ku dauki hanya a dama." Da Allah, Khalid bai fahimci zuwan Musulmai ba har sai kura da ke tashi daga tafiyar rundunar Musulmi ta iso gare shi, sannan ya juyo da sauri ya koma ya sanar da Quraish. Annabi (ﷺ) ya ci gaba da tafiya har ya kai Thaniya (wato hanya mai duwatsu) da za a bi zuwa ga su (wato mutanen Quraish). Dabbobin makiyayi na Annabi (ﷺ) suka zauna. Mutane suka yi ƙoƙari sosai su tashi dabbar amma a banza, sai suka ce, "Al-Qaswa' (wato sunan dabbar) ta zama mai ƙwazo! Al-Qaswa' ta zama mai ƙwazo!" Annabi (ﷺ) ya ce, "Al-Qaswa' ba ta zama mai ƙwazo ba, domin ƙwazo ba halinta ba ne, amma ta tsaya ne da izinin Allah Mai tsayar da giwa." Sai ya ce, "Da Sunan Wanda a hannunsa rayuwata, idan suka (wato kafirorin Quraish) tambaye ni wani abu da zai girmama dokokin Allah, zan amsa musu." Sai ya yi wa dabbar ta, ta tashi. Annabi (ﷺ) ya canza hanya har ya sauka a ƙarshen Al-Hudaibiya a cikin rijiya (wato kwatankwacin rijiyar da ke da ƙaramin ruwa) da mutane ke amfani da shi a ƙananan ƙima, kuma cikin ɗan lokaci, mutane suka ƙare da ruwan, suka yi kuka ga Manzon Allah (ﷺ) saboda yunwa. Annabi (ﷺ) ya ɗauki ƙwarya daga cikin akwatin ƙwaryarsa ya umurci su da su saka ƙwaryar a cikin rijiyar. Da Allah, ruwan ya fara fitowa da ci gaba da fitowa har sai mutane duka sun sha ruwa suka koma da gamsuwa. Yayin da suke cikin wannan hali, Budail bin Warqa-al-Khuza`i ya zo da wasu daga cikin mutanensa daga ƙabilar Khuza`a, waɗanda su ne masu ba da shawara ga Manzon Allah (ﷺ) waɗanda ba sa ɓoye sirri daga gare shi kuma daga mutanen Tihama. Budail ya ce, "Na bar Ka`b bin Luai da `Amir bin Luai suna zaune a cikin ruwa mai yawa na Al-Hudaibiya, suna da shanu masu madara (ko matan su da yara) tare da su, kuma za su yi yaki da ku, kuma za su hana ku ziyartar Ka`ba." Manzon Allah (ﷺ) ya ce, "Ba mu zo mu yi yaki da kowa ba, sai dai mu yi `Umra. Babu shakka, yaki ya raunana Quraish kuma sun yi asara mai yawa, don haka idan suna so, zan yi sulhu da su, a lokacin da su ke kauce wa shiga tsakanin ni da mutane (wato 'Arab da ba su Musulmi ba), kuma idan na yi nasara a kan waɗannan kafirai, Quraish za su iya karɓar Musulunci kamar yadda sauran mutane ke yi, idan suna so; za su samu ƙarfi da zai ba su damar yaki. Amma idan ba su yarda da sulhu ba, da Allah a hannuna rayuwata, zan yi yaki da su don kare dalilina har na mutu, amma (na tabbata) Allah zai tabbatar da nasarar dalilinsa." Budail ya ce, "Zan sanar da su abin da ka faɗa." Sai ya tashi har ya kai Quraish ya ce, "Mun zo daga wannan mutumin (wato Muhammad) wanda muka ji yana cewa wani abu da za mu bayyana muku idan kuna so." Wasu daga cikin masu wauta a cikin Quraish suka yi ƙara cewa ba su buƙatar wannan bayani, amma mafi hikima daga cikinsu suka ce, "Ka faɗa abin da ka ji shi yana faɗa." Budail ya ce, "Na ji shi yana cewa haka," yana ba da labarin abin da Annabi (ﷺ) ya gaya masa. `Urwa bin Mas`ud ya tashi ya ce, "Ku mutane! Ba ku ne 'ya'yan?" Suka ce, "Eh." Ya ƙara da cewa, "Ni ba mahaifinku ba ne?" Suka ce, "Eh." Ya ce, "Kina shakku da ni?" Suka ce, "A'a." Ya ce, "Ba ku san cewa na gayyaci mutanen `Ukaz don taimakon ku ba, kuma lokacin da suka ƙi, na kawo dangina da yara da waɗanda suka yi min biyayya (don taimaka muku)?" Suka ce, "Eh." Ya ce, "To, wannan mutumin (wato Annabi) ya ba ku shawara mai ma'ana, ya fi kyau ku yarda da shi ku ba ni damar ganinsa." Suka ce, "Za ka iya ganinsa." Sai ya tafi zuwa ga Annabi (ﷺ) ya fara magana da shi. Annabi (ﷺ) ya gaya masa kusan irin abin da ya gaya wa Budail. Sai `Urwa ya ce, "O Muhammad! Ba za ka ji kunya ba wajen hallaka dangantakarka? Ka taɓa jin wani daga cikin 'Arab yana hallaka danginsa kafin kai?" A gefe guda, idan akasin haka ya faru, (babu wanda zai taimake ka, domin) da Allah, ban ga mutanen da ke da mutunci ba, sai dai mutane daga ƙabilu daban-daban waɗanda za su gudu su bar ka kaɗai." Da jin haka, Abu Bakr ya yi masa ƙyama ya ce, "Kana faɗa mu za mu gudu mu bar Annabi (ﷺ) shi kaɗai?" `Urwa ya ce, "Wane ne wannan mutum?" Suka ce, "Shi ne Abu Bakr." `Urwa ya ce wa Abu Bakr, "Da Shi a hannuna rayuwata, da ba da alheri da ka yi mini ba, da zan mayar da martani a kan ka." `Urwa ya ci gaba da magana da Annabi (ﷺ) yana kama gemunsa yayin da yake magana, yayin da Al-Mughira bin Shu`ba yake tsaye kusa da kai, yana riƙe da takobi da kuma sanye da kwali. Duk lokacin da `Urwa ya miƙa hannunsa zuwa gemun Annabi, Al-Mughira zai doke hannunsa da ƙwanƙwasa takobin ya ce (zuwa `Urwa), "Cire hannunka daga gemun Manzon Allah (ﷺ)." `Urwa ya ɗaga kai ya tambaya, "Wane ne wannan?" Mutane suka ce, "Shi ne Al-Mughira bin Shu`ba." `Urwa ya ce, "Karya mai ƙwazo! Ba na yin ƙoƙari na hana mummunar sakamako na ƙwazon ku ba?" Kafin Musulunci, Al-Mughira yana tare da wasu mutane. Ya kashe su ya karɓi dukiyarsu, ya zo (Medina) ya yi Musulunci. Annabi (ﷺ) ya ce (zuwa gare shi), "Game da Musulman ka, na yarda da shi, amma game da dukiyarka, ban karɓa da ita ba (saboda an karɓa ta ta hanyar ƙwace)." `Urwa ya fara kallon Sahabbai na Annabi. Da Allah, duk lokacin da Manzon Allah (ﷺ) ya fesa ruwa, ruwan zai faɗo hannun ɗaya daga cikin su (wato sahabbansa) wanda zai shafa a fuskarsa da fata; idan ya umarce su, za su yi gaggawa su bi umarninsa; idan ya yi wudu, za su yi ƙoƙari su ɗauki ragowar ruwa; kuma lokacin da suka yi magana da shi, za su sauƙaƙe muryoyinsu kuma ba za su dinga kallon fuskarsa ba a ko'ina saboda girmamawa. `Urwa ya koma ga mutanensa ya ce, "Da Allah, na ziyarci sarki da Caesar, Khosrau da An-Najashi, amma ban taɓa ganin kowane daga cikinsu yana girmama masu gadon mulki kamar yadda Muhammad ke girmama sahabbansa ba. Da Allah, idan ya yi fesa ruwa, ruwan zai faɗo hannun ɗaya daga cikin su (wato sahabbansa) wanda zai shafa a fuskarsa da fata; idan ya umarce su, za su yi gaggawa su bi umarninsa; idan ya yi wudu, za su yi ƙoƙari su ɗauki ragowar ruwa; kuma lokacin da suka yi magana da shi, za su sauƙaƙe muryoyinsu kuma ba za su dinga kallon fuskarsa ba a ko'ina saboda girmamawa." `Urwa ya ƙara da cewa, "Babu shakka, ya gabatar muku da kyakkyawar tayin da ya dace, don haka ku yarda da shi." Wani daga cikin ƙabilar Bani Kinana ya ce, "Bari na tafi zuwa gare shi," suka yarda da shi, kuma lokacin da ya kusanci Annabi (ﷺ) da sahabbansa, Manzon Allah (ﷺ) ya ce, "Shi ne haka da haka daga ƙabilar da ke girmama Badhan (wato shanu na hadaya). Saboda haka, kawo Badhan a gabansa." Sai aka kawo Badhan a gabansa, mutanen suka karɓe shi yayin da suke yin Talbiya. Lokacin da ya ga wannan yanayi, ya ce, "Yabo ga Allah! Ba daidai ba ne a hana waɗannan mutane ziyartar Ka`ba." Lokacin da ya koma ga mutanensa, ya ce, "Na ga Badhan an yi musu garland (da igiyoyin launin da aka yi da ƙyalli) da kuma alamomi (da ƙusoshi a bayansu). Ban yi tsammanin ya dace a hana su ziyartar Ka`ba ba." Wani mutum daga ƙabilar Mikraz bin Hafs ya tashi ya nemi izini daga gare su ya tafi zuwa Muhammad, suka yarda da shi ma. Lokacin da ya kusanci Musulmai, Annabi (ﷺ) ya ce, "Ga Mikraz, shi ne mutum mai mugunta." Mikraz ya fara magana da Annabi, yayin da yake magana, Suhail bin `Amr ya zo. Lokacin da Suhail bin `Amr ya zo, Annabi (ﷺ) ya ce, "Yanzu lamarin ya yi sauƙi." Suhail ya ce wa Annabi, "Don Allah, ka yi sulhu da mu." Sai Annabi (ﷺ) ya kira mai rubutu ya ce masa, "Rubuta: Da Sunan Allah, Mai Rahama, Mai Jin Kai." Suhail ya ce, "Game da 'Mai Rahama,' da Allah, ban san ma'anarsa ba. Saboda haka, rubuta: Da Sunarka, O Allah, kamar yadda ka saba rubuta a baya." Musulmai suka ce, "Da Allah, ba za mu rubuta sai dai: Da Sunan Allah, Mai Rahama, Mai Jin Kai." Annabi (ﷺ) ya ce, "Rubuta: Da Sunarka, O Allah." Sai ya rubuta, "Wannan shi ne yarjejeniyar zaman lafiya da Muhammad, Manzon Allah (ﷺ) ya kulla." Suhail ya ce, "Da Allah, idan muka san cewa kai ne Manzon Allah (ﷺ), ba za mu hana ka ziyartar Ka`ba ba, kuma ba za mu yi yaki da kai ba. Saboda haka, rubuta: Muhammad bin `Abdullah." Annabi (ﷺ) ya ce, "Da Allah! Ni ne Manzon Allah ko da ba ku yarda da ni ba. Rubuta: Muhammad bin `Abdullah." (Az-Zuhri ya ce, "Annabi (ﷺ) ya yarda da duk waɗannan abubuwan, kamar yadda ya riga ya faɗa cewa zai yarda da duk abin da suka nema idan ya girmama dokokin Allah, (wato ta ba da damar yin `Umra da shi da sahabbansa).") Annabi (ﷺ) ya ce wa Suhail, "Idan ka yarda mu ziyarci Gidan (wato Ka`ba) domin mu yi Tawaf a kusa da shi." Suhail ya ce, "Da Allah, ba za mu yarda da wannan a wannan shekara ba don kada mu ba wa 'yan Arab damar cewa mun yi biyayya gare ku, amma za mu yarda da ku a shekara mai zuwa." Sai Annabi (ﷺ) ya rubuta hakan. Sai Suhail ya ce, "Hakanan, mu yi yarjejeniya cewa za ku dawo da duk wanda ya zo muku daga gare mu, ko da ya yi Musulunci." Musulmai suka ce, "Yabo ga Allah! Ta yaya za a dawo da irin wannan mutum ga masu bauta bayan ya zama Musulmi?" A lokacin da suke cikin wannan hali, Abu Jandal bin Suhail bin `Amr ya zo daga ƙauyen Makka yana rawar jiki da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa da ƙafafunsa
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
A Hudaybiyya, Annabi ﷺ ya zaɓi zaman lafiya ba tare da ya bar dogaro ga Allah ba.
Hadisin ya bayyana abubuwan da suka faru a lokacin tafiyar Hudaybiyya: Musulmi sun zo domin yin umra, Quraysh ta hana su, sannan bayan tattaunawa aka kulla yarjejeniyar zaman lafiya.
Wuri ne kusa da Makka inda Musulmi suka kulla yarjejeniya da Quraysh a shekara ta shida bayan Hijira.
Iyakoki da abubuwa masu tsarki da Allah ya shar’anta, ciki har da girmama Ɗaki Mai Tsarki.
Kalmomin da mahajjata ke amsa wa Allah da su yayin aikin hajji: “Labbayk Allahumma labbayk.”
Malamai sun fahimci daga wannan cewa shugaban Musulmi zai iya kulla zaman lafiya idan hakan bai karya iyakokin Allah ba, kuma dole ne a cika yarjejeniyoyi. Annabi ﷺ ya amince da wasu sharuɗɗa da da farko suka yi kama da masu tsauri, domin ya yi la’akari da babbar maslaha da alfarmar Ɗaki Mai Tsarki. Bayanin Ibn Hajar ya kuma jaddada cewa dogaro ga Allah yana tafiya tare da yin aiki cikin hikima, shawara da haƙuri. Umar ya yi tambayoyi saboda damuwarsa, amma ya koyi riƙe wa da shiriyar Annabi ﷺ.
- Idan rikici ya taso, da farko nemi mafita ta adalci, kuma ka kiyaye yarjejeniyoyin da ba su saɓa wa iyakokin Allah ba.
- A lokacin yanke shawara mai wuya, ɗauki lokaci ka yi la’akari da sakamakonta, kuma ka nemi shawarar masu hikima.
- Idan sakamako ya sa ka baƙin ciki, ka tsaya kan abin da yake daidai kuma ka dogara ga Allah ba tare da zama mai zaman banza ba.
Wannan riwayar sahih ta sake ba da labarin tafiyar da tattaunawar, kuma ta ƙara bayani kan yarjejeniyar zaman lafiya.
Sahih al-Bukhari · #2733 (Sahih)Wannan riwayar tana magana ne kan wani sakamakon yarjejeniyar: tantance matan da suka zo wurin Musulmi a matsayin muminai.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.