Sharudda · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 2732

An rawaito daga Al-Miswar ibn Makhrama and Marwan. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Sharudda
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

An ruwaito daga Al-Miswar ibn Makhrama and Marwan

Sahih (ingantacce)

Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، وَمَرْوَانَ، يُصَدِّقُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدِيثَ صَاحِبِهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ، حَتَّى كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ بِالْغَمِيمِ فِي خَيْلٍ لِقُرَيْشٍ طَلِيعَةً فَخُذُوا ذَاتَ الْيَمِينِ ‏"‏‏.‏ فَوَاللَّهِ مَا شَعَرَ بِهِمْ خَالِدٌ حَتَّى إِذَا هُمْ بِقَتَرَةِ الْجَيْشِ، فَانْطَلَقَ يَرْكُضُ نَذِيرًا لِقُرَيْشٍ، وَسَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا، بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ‏.‏ فَأَلَحَّتْ، فَقَالُوا خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ، خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ، وَمَا ذَاكَ لَهَا بِخُلُقٍ، وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ، ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ، قَالَ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ، عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ يَتَبَرَّضُهُ النَّاسُ تَبَرُّضًا، فَلَمْ يُلَبِّثْهُ النَّاسُ حَتَّى نَزَحُوهُ، وَشُكِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعَطَشُ، فَانْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ، ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهُ فِيهِ، فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيشُ لَهُمْ بِالرِّيِّ حَتَّى صَدَرُوا عَنْهُ، فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ، إِذْ جَاءَ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ فِي نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ مِنْ خُزَاعَةَ، وَكَانُوا عَيْبَةَ نُصْحِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ تِهَامَةَ، فَقَالَ إِنِّي تَرَكْتُ كَعْبَ بْنَ لُؤَىٍّ وَعَامِرَ بْنَ لُؤَىٍّ نَزَلُوا أَعْدَادَ مِيَاهِ الْحُدَيْبِيَةِ، وَمَعَهُمُ الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ، وَهُمْ مُقَاتِلُوكَ وَصَادُّوكَ عَنِ الْبَيْتِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لَمْ نَجِئْ لِقِتَالِ أَحَدٍ، وَلَكِنَّا جِئْنَا مُعْتَمِرِينَ، وَإِنَّ قُرَيْشًا قَدْ نَهِكَتْهُمُ الْحَرْبُ، وَأَضَرَّتْ بِهِمْ، فَإِنْ شَاءُوا مَادَدْتُهُمْ مُدَّةً، وَيُخَلُّوا بَيْنِي وَبَيْنَ النَّاسِ، فَإِنْ أَظْهَرْ فَإِنْ شَاءُوا أَنْ يَدْخُلُوا فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ فَعَلُوا، وَإِلاَّ فَقَدْ جَمُّوا، وَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لأُقَاتِلَنَّهُمْ عَلَى أَمْرِي هَذَا حَتَّى تَنْفَرِدَ سَالِفَتِي، وَلَيُنْفِذَنَّ اللَّهُ أَمْرَهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ بُدَيْلٌ سَأُبَلِّغُهُمْ مَا تَقُولُ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى قُرَيْشًا قَالَ إِنَّا قَدْ جِئْنَاكُمْ مِنْ هَذَا الرَّجُلِ، وَسَمِعْنَاهُ يَقُولُ قَوْلاً، فَإِنْ شِئْتُمْ أَنْ نَعْرِضَهُ عَلَيْكُمْ فَعَلْنَا، فَقَالَ سُفَهَاؤُهُمْ لاَ حَاجَةَ لَنَا أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ بِشَىْءٍ‏.‏ وَقَالَ ذَوُو الرَّأْىِ مِنْهُمْ هَاتِ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، فَحَدَّثَهُمْ بِمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَامَ عُرْوَةُ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَىْ قَوْمِ أَلَسْتُمْ بِالْوَالِدِ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ أَوَلَسْتُ بِالْوَلَدِ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ فَهَلْ تَتَّهِمُونِي‏.‏ قَالُوا لاَ‏.‏ قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي اسْتَنْفَرْتُ أَهْلَ عُكَاظٍ، فَلَمَّا بَلَّحُوا عَلَىَّ جِئْتُكُمْ بِأَهْلِي وَوَلَدِي وَمَنْ أَطَاعَنِي قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ فَإِنَّ هَذَا قَدْ عَرَضَ لَكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ، اقْبَلُوهَا وَدَعُونِي آتِهِ‏.‏ قَالُوا ائْتِهِ‏.‏ فَأَتَاهُ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَحْوًا مِنْ قَوْلِهِ لِبُدَيْلٍ، فَقَالَ عُرْوَةُ عِنْدَ ذَلِكَ أَىْ مُحَمَّدُ، أَرَأَيْتَ إِنِ اسْتَأْصَلْتَ أَمْرَ قَوْمِكَ هَلْ سَمِعْتَ بِأَحَدٍ مِنَ الْعَرَبِ اجْتَاحَ أَهْلَهُ قَبْلَكَ وَإِنْ تَكُنِ الأُخْرَى، فَإِنِّي وَاللَّهِ لأَرَى وُجُوهًا، وَإِنِّي لأَرَى أَوْشَابًا مِنَ النَّاسِ خَلِيقًا أَنْ يَفِرُّوا وَيَدَعُوكَ‏.‏ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ امْصُصْ بَظْرَ اللاَّتِ، أَنَحْنُ نَفِرُّ عَنْهُ وَنَدَعُهُ فَقَالَ مَنْ ذَا قَالُوا أَبُو بَكْرٍ‏.‏ قَالَ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَمْ أَجْزِكَ بِهَا لأَجَبْتُكَ‏.‏ قَالَ وَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَكُلَّمَا تَكَلَّمَ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ، وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ، فَكُلَّمَا أَهْوَى عُرْوَةُ بِيَدِهِ إِلَى لِحْيَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ، وَقَالَ لَهُ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ‏.‏ فَقَالَ أَىْ غُدَرُ، أَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَقَتَلَهُمْ، وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ، ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا الإِسْلاَمَ فَأَقْبَلُ، وَأَمَّا الْمَالَ فَلَسْتُ مِنْهُ فِي شَىْءٍ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ إِنَّ عُرْوَةَ جَعَلَ يَرْمُقُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِعَيْنَيْهِ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا تَنَخَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نُخَامَةً إِلاَّ وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ، وَإِذَا أَمَرَهُمُ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ، وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ، وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ، وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ، فَرَجَعَ عُرْوَةُ إِلَى أَصْحَابِهِ، فَقَالَ أَىْ قَوْمِ، وَاللَّهِ لَقَدْ وَفَدْتُ عَلَى الْمُلُوكِ، وَوَفَدْتُ عَلَى قَيْصَرَ وَكِسْرَى وَالنَّجَاشِيِّ وَاللَّهِ إِنْ رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ، يُعَظِّمُهُ أَصْحَابُهُ مَا يُعَظِّمُ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مُحَمَّدًا، وَاللَّهِ إِنْ تَنَخَّمَ نُخَامَةً إِلاَّ وَقَعَتْ فِي كَفِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ، فَدَلَكَ بِهَا وَجْهَهُ وَجِلْدَهُ، وَإِذَا أَمَرَهُمُ ابْتَدَرُوا أَمْرَهُ وَإِذَا تَوَضَّأَ كَادُوا يَقْتَتِلُونَ عَلَى وَضُوئِهِ، وَإِذَا تَكَلَّمَ خَفَضُوا أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَهُ، وَمَا يُحِدُّونَ إِلَيْهِ النَّظَرَ تَعْظِيمًا لَهُ، وَإِنَّهُ قَدْ عَرَضَ عَلَيْكُمْ خُطَّةَ رُشْدٍ، فَاقْبَلُوهَا‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي كِنَانَةَ دَعُونِي آتِهِ‏.‏ فَقَالُوا ائْتِهِ‏.‏ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَذَا فُلاَنٌ، وَهْوَ مِنْ قَوْمٍ يُعَظِّمُونَ الْبُدْنَ فَابْعَثُوهَا لَهُ ‏"‏‏.‏ فَبُعِثَتْ لَهُ وَاسْتَقْبَلَهُ النَّاسُ يُلَبُّونَ، فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا يَنْبَغِي لِهَؤُلاَءِ أَنْ يُصَدُّوا عَنِ الْبَيْتِ، فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ قَالَ رَأَيْتُ الْبُدْنَ قَدْ قُلِّدَتْ وَأُشْعِرَتْ، فَمَا أَرَى أَنْ يُصَدُّوا عَنِ الْبَيْتِ‏.‏ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزُ بْنُ حَفْصٍ‏.‏ فَقَالَ دَعُونِي آتِهِ‏.‏ فَقَالُوا ائْتِهِ‏.‏ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَيْهِمْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَذَا مِكْرَزٌ وَهْوَ رَجُلٌ فَاجِرٌ ‏"‏‏.‏ فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَبَيْنَمَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو‏.‏ قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ، أَنَّهُ لَمَّا جَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقَدْ سَهُلَ لَكُمْ مِنْ أَمْرِكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَجَاءَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فَقَالَ هَاتِ، اكْتُبْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابًا، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْكَاتِبَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُهَيْلٌ أَمَّا الرَّحْمَنُ فَوَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا هُوَ وَلَكِنِ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ‏.‏ كَمَا كُنْتَ تَكْتُبُ‏.‏ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ وَاللَّهِ لاَ نَكْتُبُهَا إِلاَّ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لَوْ كُنَّا نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا صَدَدْنَاكَ عَنِ الْبَيْتِ وَلاَ قَاتَلْنَاكَ، وَلَكِنِ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَاللَّهِ إِنِّي لَرَسُولُ اللَّهِ وَإِنْ كَذَّبْتُمُونِي‏.‏ اكْتُبْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَذَلِكَ لِقَوْلِهِ ‏"‏ لاَ يَسْأَلُونِي خُطَّةً يُعَظِّمُونَ فِيهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى أَنْ تُخَلُّوا بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَنَطُوفَ بِهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَاللَّهِ لاَ تَتَحَدَّثُ الْعَرَبُ أَنَّا أُخِذْنَا ضُغْطَةً وَلَكِنْ ذَلِكَ مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فَكَتَبَ‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ، وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ، إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا‏.‏ قَالَ الْمُسْلِمُونَ سُبْحَانَ اللَّهِ كَيْفَ يُرَدُّ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَقَدْ جَاءَ مُسْلِمًا فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ دَخَلَ أَبُو جَنْدَلِ بْنُ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو يَرْسُفُ فِي قُيُودِهِ، وَقَدْ خَرَجَ مِنْ أَسْفَلِ مَكَّةَ، حَتَّى رَمَى بِنَفْسِهِ بَيْنَ أَظْهُرِ الْمُسْلِمِينَ‏.‏ فَقَالَ سُهَيْلٌ هَذَا يَا مُحَمَّدُ أَوَّلُ مَا أُقَاضِيكَ عَلَيْهِ أَنْ تَرُدَّهُ إِلَىَّ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لَمْ نَقْضِ الْكِتَابَ بَعْدُ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ إِذًا لَمْ أُصَالِحْكَ عَلَى شَىْءٍ أَبَدًا‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَأَجِزْهُ لِي ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا أَنَا بِمُجِيزِهِ لَكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بَلَى، فَافْعَلْ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ‏.‏ قَالَ مِكْرَزٌ بَلْ قَدْ أَجَزْنَاهُ لَكَ‏.‏ قَالَ أَبُو جَنْدَلٍ أَىْ مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ، أُرَدُّ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَقَدْ جِئْتُ مُسْلِمًا أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ لَقِيتُ وَكَانَ قَدْ عُذِّبَ عَذَابًا شَدِيدًا فِي اللَّهِ‏.‏ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَتَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ أَلَسْتَ نَبِيَّ اللَّهِ حَقًّا قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَعَدُوُّنَا عَلَى الْبَاطِلِ قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَلِمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا إِذًا قَالَ ‏"‏ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ، وَلَسْتُ أَعْصِيهِ وَهْوَ نَاصِرِي ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَوَلَيْسَ كُنْتَ تُحَدِّثُنَا أَنَّا سَنَأْتِي الْبَيْتَ فَنَطُوفُ بِهِ قَالَ ‏"‏ بَلَى، فَأَخْبَرْتُكَ أَنَّا نَأْتِيهِ الْعَامَ ‏"‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكَ آتِيهِ وَمُطَّوِّفٌ بِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ يَا أَبَا بَكْرٍ، أَلَيْسَ هَذَا نَبِيَّ اللَّهِ حَقًّا قَالَ بَلَى‏.‏ قُلْتُ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَعَدُوُّنَا عَلَى الْبَاطِلِ قَالَ بَلَى‏.‏ قُلْتُ فَلِمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا إِذًا قَالَ أَيُّهَا الرَّجُلُ، إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَيْسَ يَعْصِي رَبَّهُ وَهْوَ نَاصِرُهُ، فَاسْتَمْسِكْ بِغَرْزِهِ، فَوَاللَّهِ إِنَّهُ عَلَى الْحَقِّ‏.‏ قُلْتُ أَلَيْسَ كَانَ يُحَدِّثُنَا أَنَّا سَنَأْتِي الْبَيْتَ وَنَطُوفُ بِهِ قَالَ بَلَى، أَفَأَخْبَرَكَ أَنَّكَ تَأْتِيهِ الْعَامَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَإِنَّكَ آتِيهِ وَمُطَّوِّفٌ بِهِ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيِّ قَالَ عُمَرُ فَعَمِلْتُ لِذَلِكَ أَعْمَالاً‏.‏ قَالَ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قَضِيَّةِ الْكِتَابِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏"‏ قُومُوا فَانْحَرُوا، ثُمَّ احْلِقُوا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا قَامَ مِنْهُمْ رَجُلٌ حَتَّى قَالَ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، فَلَمَّا لَمْ يَقُمْ مِنْهُمْ أَحَدٌ دَخَلَ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ، فَذَكَرَ لَهَا مَا لَقِيَ مِنَ النَّاسِ‏.‏ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَتُحِبُّ ذَلِكَ اخْرُجْ ثُمَّ لاَ تُكَلِّمْ أَحَدًا مِنْهُمْ كَلِمَةً حَتَّى تَنْحَرَ بُدْنَكَ، وَتَدْعُوَ حَالِقَكَ فَيَحْلِقَكَ‏.‏ فَخَرَجَ فَلَمْ يُكَلِّمْ أَحَدًا مِنْهُمْ، حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ نَحَرَ بُدْنَهُ، وَدَعَا حَالِقَهُ فَحَلَقَهُ‏.‏ فَلَمَّا رَأَوْا ذَلِكَ، قَامُوا فَنَحَرُوا، وَجَعَلَ بَعْضُهُمْ يَحْلِقُ بَعْضًا، حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يَقْتُلُ بَعْضًا غَمًّا، ثُمَّ جَاءَهُ نِسْوَةٌ مُؤْمِنَاتٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ‏}‏ فَطَلَّقَ عُمَرُ يَوْمَئِذٍ امْرَأَتَيْنِ كَانَتَا لَهُ فِي الشِّرْكِ، فَتَزَوَّجَ إِحْدَاهُمَا مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، وَالأُخْرَى صَفْوَانُ بْنُ أُمَيَّةَ، ثُمَّ رَجَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ، فَجَاءَهُ أَبُو بَصِيرٍ ـ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ ـ وَهْوَ مُسْلِمٌ فَأَرْسَلُوا فِي طَلَبِهِ رَجُلَيْنِ، فَقَالُوا الْعَهْدَ الَّذِي جَعَلْتَ لَنَا‏.‏ فَدَفَعَهُ إِلَى الرَّجُلَيْنِ، فَخَرَجَا بِهِ حَتَّى بَلَغَا ذَا الْحُلَيْفَةِ، فَنَزَلُوا يَأْكُلُونَ مِنْ تَمْرٍ لَهُمْ، فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ لأَحَدِ الرَّجُلَيْنِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرَى سَيْفَكَ هَذَا يَا فُلاَنُ جَيِّدًا‏.‏ فَاسْتَلَّهُ الآخَرُ فَقَالَ أَجَلْ، وَاللَّهِ إِنَّهُ لَجَيِّدٌ، لَقَدْ جَرَّبْتُ بِهِ ثُمَّ جَرَّبْتُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْهِ، فَأَمْكَنَهُ مِنْهُ، فَضَرَبَهُ حَتَّى بَرَدَ، وَفَرَّ الآخَرُ، حَتَّى أَتَى الْمَدِينَةَ، فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ يَعْدُو‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ رَآهُ ‏"‏ لَقَدْ رَأَى هَذَا ذُعْرًا ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُتِلَ وَاللَّهِ صَاحِبِي وَإِنِّي لَمَقْتُولٌ، فَجَاءَ أَبُو بَصِيرٍ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، قَدْ وَاللَّهِ أَوْفَى اللَّهُ ذِمَّتَكَ، قَدْ رَدَدْتَنِي إِلَيْهِمْ ثُمَّ أَنْجَانِي اللَّهُ مِنْهُمْ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَيْلُ أُمِّهِ مِسْعَرَ حَرْبٍ، لَوْ كَانَ لَهُ أَحَدٌ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا سَمِعَ ذَلِكَ عَرَفَ أَنَّهُ سَيَرُدُّهُ إِلَيْهِمْ، فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى سِيفَ الْبَحْرِ‏.‏ قَالَ وَيَنْفَلِتُ مِنْهُمْ أَبُو جَنْدَلِ بْنُ سُهَيْلٍ، فَلَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ، فَجَعَلَ لاَ يَخْرُجُ مِنْ قُرَيْشٍ رَجُلٌ قَدْ أَسْلَمَ إِلاَّ لَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ، حَتَّى اجْتَمَعَتْ مِنْهُمْ عِصَابَةٌ، فَوَاللَّهِ مَا يَسْمَعُونَ بِعِيرٍ خَرَجَتْ لِقُرَيْشٍ إِلَى الشَّأْمِ إِلاَّ اعْتَرَضُوا لَهَا، فَقَتَلُوهُمْ، وَأَخَذُوا أَمْوَالَهُمْ، فَأَرْسَلَتْ قُرَيْشٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُنَاشِدُهُ بِاللَّهِ وَالرَّحِمِ لَمَّا أَرْسَلَ، فَمَنْ أَتَاهُ فَهْوَ آمِنٌ، فَأَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ‏}‏ وَكَانَتْ حَمِيَّتُهُمْ أَنَّهُمْ لَمْ يُقِرُّوا أَنَّهُ نَبِيُّ اللَّهِ، وَلَمْ يُقِرُّوا بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَحَالُوا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْبَيْتِ‏.‏

Fassara

An Narrated Al-Miswar bin Makhrama da Marwan:(wanda labaransu ke tabbatar da juna) Manzon Allah (ﷺ) ya tashi a lokacin Al-Hudaibiya, kuma lokacin da suka ci gaba da tafiya nesa, ya ce,

"Khalid bin Al-Walid yana jagorantar sojojin Quraish da ke gaba, a wani wuri da ake kira Al-Ghamim, don haka ku dauki hanya a dama." Da Allah, Khalid bai fahimci zuwan Musulmai ba har sai kura da ke tashi daga tafiyar rundunar Musulmi ta iso gare shi, sannan ya juyo da sauri ya koma ya sanar da Quraish. Annabi (ﷺ) ya ci gaba da tafiya har ya kai Thaniya (wato hanya mai duwatsu) da za a bi zuwa ga su (wato mutanen Quraish). Dabbobtar Annabi (ﷺ) ta zauna. Mutane suka yi ƙoƙari sosai su tashi dabbar, amma a banza, sai suka ce, "Al-Qaswa' (wato sunan dabbar) ta zama mai ƙwazo! Al-Qaswa' ta zama mai ƙwazo!" Annabi (ﷺ) ya ce, "Al-Qaswa' ba ta zama mai ƙwazo ba, domin ƙwazo ba halinta ba ne, amma ta tsaya ne da izinin Allah Wanda ya hana giwa." Sai ya ce, "Da Sunan Wanda a hannunsa rayuwata, idan suka (wato kafirorin Quraish) tambaye ni wani abu da zai girmama dokokin Allah, zan amsa musu." Sai ya yi wa dabbar ta, ta tashi. Annabi (ﷺ) ya canza hanya har ya sauka a ƙarshen Al-Hudaibiya a cikin rijiya (wato rijiyar da ke da ƙaramin ruwa) da mutane ke amfani da shi a ƙananan ƙima, kuma cikin ɗan lokaci, mutane suka ƙare da ruwan, suka yi kuka ga Manzon Allah (ﷺ) saboda ƙishirwa. Annabi (ﷺ) ya ɗauki ƙwarya daga cikin akwatin ƙwaryarsa ya umurci su da su sa ƙwaryar a cikin rijiyar. Da Allah, ruwan ya fara fitowa da ci gaba da fitowa har sai mutane duka sun sha ƙishirwa, suka koma da gamsuwa. Yayin da suke cikin wannan hali, Budail bin Warqa-al-Khuza`i ya zo da wasu daga cikin mutanensa daga ƙabilar Khuza`a, waɗanda su ne masu ba da shawara ga Manzon Allah (ﷺ) waɗanda ba sa ɓoye masa komai, kuma daga mutanen Tihama ne. Budail ya ce, "Na bar Ka`b bin Luai da `Amir bin Luai suna zaune a cikin ruwa mai yawa na Al-Hudaibiya, suna da shanu masu madara (ko matan su da yara) tare da su, kuma za su yi yaki da ku, kuma za su hana ku ziyartar Ka`ba." Manzon Allah (ﷺ) ya ce, "Ba mu zo mu yi yaki da kowa ba, sai dai mu yi `Umra. Babu shakka, yaki ya raunana Quraish kuma sun yi asara mai yawa, don haka idan suna so, zan yi sulhu da su, a lokacin da za su daina tsoma baki tsakanin ni da mutane (wato 'yan Arab masu kafiri banda Quraish), kuma idan na yi nasara a kan waɗannan kafirorin, Quraish za su iya karɓar Musulunci kamar yadda sauran mutane ke yi, idan suna so; za su samu ƙarfi da zai ba su damar yaki. Amma idan ba su yarda da sulhu ba, da Allah a hannuna, zan yi yaki da su don kare dalilina har na mutu, amma (na tabbata) Allah zai tabbatar da nasarar dalilinsa." Budail ya ce, "Zan sanar da su abin da ka faɗa." Sai ya tashi har ya kai Quraish ya ce, "Mun zo daga wannan mutumin (wato Muhammad) wanda muka ji yana faɗa wani abu da za mu bayyana muku idan kuna so." Wasu daga cikin masu wauta a cikin Quraish suka yi ihu cewa ba su buƙatar wannan bayani, amma mafi hikima daga cikinsu suka ce, "Ka faɗa abin da ka ji shi yana faɗa." Budail ya ce, "Na ji shi yana faɗa haka," yana ba da labarin abin da Annabi (ﷺ) ya gaya masa. `Urwa bin Mas`ud ya tashi ya ce, "Ku mutane! Ba ku ne 'ya'yan?" Suka ce, "Eh." Ya ƙara da cewa, "Ni ba mahaifinku ba ne?" Suka ce, "Eh." Ya ce, "Kina shakku da ni?" Suka ce, "A'a." Ya ce, "Ba ku sani ba cewa na gayyaci mutanen `Ukaz don taimakon ku, kuma lokacin da suka ƙi, na kawo dangina da yara da waɗanda suka yi min biyayya (don taimaka muku)?" Suka ce, "Eh." Ya ce, "To, wannan mutumin (wato Annabi) ya ba ku shawara mai ma'ana, ya fi kyau ku yarda da shi ku ba ni damar ganinsa." Suka ce, "Za ka iya ganinsa." Sai ya tafi zuwa ga Annabi (ﷺ) ya fara magana da shi. Annabi (ﷺ) ya gaya masa kusan irin abin da ya gaya wa Budail. Sai `Urwa ya ce, "O Muhammad! Ba za ka ji kunya ba wajen hallaka dangantakarka? Ka taɓa jin wani daga cikin 'yan Arab yana hallaka dangantakarsa kafin kai? A gefe guda, idan akasin haka ya faru, (babu wanda zai taimake ka, domin) da Allah, ban ga mutanen da suka yi daraja a tsakaninsu da kai, sai mutane daga ƙabilu daban-daban waɗanda za su tsere su bar ka kaɗai." Da jin wannan, Abu Bakr ya yi masa ƙyama ya ce, "Kayi haƙuri!" `Urwa ya ce, "Wane ne wannan mutum?" Suka ce, "Shi ne Abu Bakr." `Urwa ya ce wa Abu Bakr, "Da Allah a hannuna rayuwata, da ba da ni'ima da ka yi mini ba, da ban biya ka ba, da zan yi maka ƙyama." `Urwa ya ci gaba da magana da Annabi (ﷺ) yana riƙe da gemun Annabi (ﷺ) yayin da yake magana, yayin da Al-Mughira bin Shu`ba yake tsaye kusa da kai, yana riƙe da takobi da kuma sarka. Duk lokacin da `Urwa ya miƙa hannunsa zuwa gemun Annabi (ﷺ), Al-Mughira zai doke hannunsa da hannun takobinsa ya ce (zuwa `Urwa), "Cire hannunka daga gemun Manzon Allah (ﷺ)." `Urwa ya ɗaga kai ya tambaya, "Wane ne wannan?" Mutane suka ce, "Shi ne Al-Mughira bin Shu`ba." `Urwa ya ce, "Karya mai ƙwazo! Ba na yin ƙoƙari na hana mummunar sakamako na ƙwazon ku ba?" Kafin Musulunci, Al-Mughira yana tare da wasu mutane. Ya kashe su, ya karɓi dukiyarsu, ya zo (Medina) ya yi Musulunci. Annabi (ﷺ) ya ce (zuwa gare shi), "Game da Musulman ka, na yarda da shi, amma game da dukiyarka, ban karɓa ba (saboda an karɓa ta hanyar ƙwacewa)." `Urwa ya fara kallon Sahabbai na Annabi (ﷺ). Da Allah, duk lokacin da Manzon Allah (ﷺ) ya fesa ruwa, ruwan ya faɗa a hannun ɗaya daga cikin su, waɗanda suka shafa a fuskarsu da fata; idan ya umarce su, za su yi biyayya nan da nan; idan ya yi wanka, za su yi ƙoƙari su ɗauki ragowar ruwa; kuma lokacin da suka yi magana da shi, za su sauƙaƙe muryoyinsu, ba sa kallo kai tsaye a fuskarsa saboda girmamawa. `Urwa ya koma ga mutanensa ya ce, "Da Allah, na ziyarci sarki da Caesar, Khosrau da An-Najashi, amma ban taɓa ganin kowane daga cikinsu yana girmama masu gadon mulki kamar yadda Musulmai ke girmama Muhammad. Da Allah, idan ya fesa ruwa, ruwan zai faɗa a hannun ɗaya daga cikin su, wanda zai shafa a fuskarsa da fata; idan ya umarce su, za su yi biyayya nan da nan; idan ya yi wanka, za su yi ƙoƙari su ɗauki ragowar ruwa; kuma lokacin da suka yi magana da shi, za su sauƙaƙe muryoyinsu, ba sa kallo kai tsaye a fuskarsa saboda girmamawa." `Urwa ya ƙara da cewa, "Babu shakka, ya gabatar muku da kyakkyawar tayin da ya dace, don haka ku yarda da shi." Wani daga cikin ƙabilar Bani Kinana ya ce, "Bari na tafi zuwa gare shi," suka yarda da shi, kuma lokacin da ya kusanci Annabi (ﷺ) da sahabbansa, Manzon Allah (ﷺ) ya ce, "Shi ne wannan da ya fito daga ƙabilar da ke girmama Buda (wato shanu na hadaya). Saboda haka, kawo Buda a gabansa." Sai aka kawo Buda a gabansa, mutane suka karɓe shi yayin da suke yin Talbiya. Lokacin da ya ga wannan yanayi, ya ce, "Yabo ga Allah! Ba daidai ba ne a hana waɗannan mutane ziyartar Ka`ba." Lokacin da ya koma ga mutanensa, ya ce, "Na ga Buda an yi masa garland (da igiyoyin launin da aka yi da ƙyalli) da kuma alama (da ƙwace a bayansu). Ban yi tsammanin ya dace a hana su ziyartar Ka`ba." Wani mutum daga ƙabilar Mikraz bin Hafs ya tashi ya nemi izini daga gare su ya tafi zuwa Muhammad, suka yarda da shi ma. Lokacin da ya kusanci Musulmai, Annabi (ﷺ) ya ce, "Ga Mikraz, shi ne mutum mai mugunta." Mikraz ya fara magana da Annabi, yayin da yake magana, Suhail bin `Amr ya zo. Lokacin da Suhail bin `Amr ya zo, Annabi (ﷺ) ya ce, "Yanzu lamarin ya yi sauƙi." Suhail ya ce wa Annabi, "Don Allah, ka yi sulhu da mu." Sai ya kira mai rubutu ya ce masa, "Rubuta: Da Sunan Allah, Mai Rahama, Mai Jinƙai." Suhail ya ce, "Game da 'Mai Rahama,' da Allah, ban san ma'anarta ba. Saboda haka, rubuta: Da Sunanka, O Allah, kamar yadda ka saba rubuta a baya." Musulmai suka ce, "Da Allah, ba za mu rubuta sai dai: Da Sunan Allah, Mai Rahama, Mai Jinƙai." Annabi (ﷺ) ya ce, "Rubuta: Da Sunanka, O Allah." Sai ya rubuta, "Wannan shi ne yarjejeniyar zaman lafiya da Muhammad, Manzon Allah (ﷺ) ya kulla." Suhail ya ce, "Da Allah, idan muka san cewa kai ne Manzon Allah (ﷺ), ba za mu hana ka ziyartar Ka`ba ba, kuma ba za mu yi yaki da kai ba. Saboda haka, rubuta: Muhammad bin `Abdullah." Annabi (ﷺ) ya ce, "Da Allah! Ni ne Manzon Allah ko da ba ku yarda da ni ba. Rubuta: Muhammad bin `Abdullah." (Az-Zuhri ya ce, "Annabi (ﷺ) ya yarda da duk waɗannan abubuwan, kamar yadda ya riga ya faɗa cewa zai yarda da duk abin da suka nema idan ya girmama dokokin Allah, (wato ta ba da damar yin `Umra da shi da sahabbansa).") Annabi (ﷺ) ya ce wa Suhail, "Idan ka yarda mu ziyarci Gidan (wato Ka`ba) domin mu yi Tawaf a kusa da shi." Suhail ya ce, "Da Allah, ba za mu ba ku wannan shekara ba, domin kada 'yan Arab su ce mun yi muku biyayya, amma za mu yarda da ku a shekara mai zuwa." Sai Annabi (ﷺ) ya rubuta wannan. Sai Suhail ya ce, "Hakanan, mu yi sharadi cewa za ku dawo da duk wanda ya zo muku daga gare ku, ko da ya yi Musulunci." Musulmai suka ce, "Yabo ga Allah! Ta yaya za a dawo da irin wannan mutum ga masu bauta bayan ya zama Musulmi?" A lokacin da suke cikin wannan hali, Abu Jandal bin Suhail bin `Amr ya zo daga ƙauyen Makka yana rawar jiki da ƙafafunsa da ƙwaryarsa, ya fadi a tsakanin Musulmai. Suhail ya ce, "O Muhammad! Wannan shi ne farkon sharuɗan zaman lafiya da za mu yi da kai, wato za ka dawo da Abu Jandal gare ni." Annabi (ﷺ) ya ce, "Ba a rubuta yarjejeniyar zaman lafiya ba tukuna." Suhail ya ce, "Ba zan yarda da kai ba ka riƙe shi." Annabi (ﷺ) ya ce, "Eh, yi." Ya ce, "Ba zan yi ba." Mikraz ya ce, "Muna yarda da kai (ka riƙe shi)." Abu Jandal ya ce, "O Musulmi! Za a dawo da ni ga masu bauta ko da na zo Musulmi? Ka ga yadda na sha wahala?" Abu Jandal ya sha tsanani sosai saboda dalilin Allah. `Umar bin Al-Khattab ya ce, "Na tafi ga Annabi (ﷺ) na ce, 'Ba kai ne hakika Manzon Allah ba?' Annabi (ﷺ) ya ce, 'Eh, da gaske.' Na ce, 'Ba mu da gaskiya da kuma makiyinmu ba da gaskiya?' Ya ce, 'Eh.' Na ce, 'To, me yasa muke jin kunya a addininmu?' Ya ce, 'Ni ne Manzon Allah (ﷺ) kuma ban yi masa ƙyashi ba, kuma zai yi mini nasara.' Na ce, 'Ba ku gaya mana cewa za mu tafi Ka`ba mu yi Tawaf a kusa da shi ba?' Ya ce, 'Eh, amma ban gaya muku cewa za mu ziyarta Ka`ba wannan shekara ba?' Na ce, 'A'a.' Ya ce, 'To, za ku ziyarta shi kuma ku yi Tawaf a kusa da shi.'" `Umar ya ƙara da cewa, "Na tafi ga Abu Bakr na ce, 'O Abu Bakr! Ba kai ne hakika Manzon Allah ba?' Ya amsa, 'Eh.' Na ce, 'To, me yasa muke jin ƙyashi a addininmu?' Ya ce, 'Hakika, shi ne Manzon Allah (ﷺ) kuma ba ya yin ƙyashi da Ubangijinsa, kuma zai yi mini nasara. Ku bi shi, da Allah, yana kan gaskiya.' Na ce, 'Ba shi ne ya gaya mana cewa za mu tafi Ka`ba mu yi Tawaf a kusa da shi ba?' Ya ce, 'Eh, amma ban gaya muku cewa za ku tafi Ka`ba wannan shekara ba?' Na ce, 'A'a.' Ya ce, "Za ku tafi Ka`ba ku yi Tawaf a kusa da shi." (Az-Zuhri ya ce, "`Umar ya ce, 'Na yi ayyuka masu kyau da yawa a matsayin fansa ga tambayoyin da ban yi da kyau ba.')" Lokacin da aka kammala rubuta yarjejeniyar zaman lafiya, Manzon Allah (ﷺ) ya ce wa sahabbansa, "Ku tashi ku yi salla, ku sare dabbobinku, ku yi gashi." Da Allah, babu daga cikinsu da ya tashi, sai Annabi (ﷺ) ya maimaita umarninsa sau uku. Lokacin da babu wanda ya tashi, ya bar su ya tafi zuwa Um Salama ya gaya mata halin da mutane suka yi masa. Um Salama ta ce, "O Annabi Allah! Kana so a yi umurninka? Fita ka yi salla, ka ce wa mai gyaran gashi ya gasheshi." Sai Annabi (ﷺ) ya fita, bai yi magana da kowa daga cikinsu ba har ya yi hakan, wato ya yi salla, ya kira mai gyaran gashi ya gasheshi. Da ganin hakan, sahabbai suka tashi, suka yi salla, suka sare gashinsu, suka fara sare gashinsu da juna, har sai da akwai haɗari na kashe juna. Sai wasu mata masu imani suka zo (zuwa Annabi (ﷺ)); kuma Allah ya saukar da Ayoyi masu zuwa:-- "O ku waɗanda suka yi imani, idan mata masu hijira suka zo muku, ku bincika su..." (60.10) `Umar ya yi wa matan da ya yi musu ƙyashi a Musulunci, ya yi musu divorce. Daga baya, Muawiya bin Abu Sufyan ya yi aure da ɗaya daga cikinsu, kuma Safwan bin Umaiya ya yi aure da ɗayan. Lokacin da Annabi (ﷺ) ya dawo Medina, Abu Basir, sabon Musulmi daga Quraish, ya zo masa. Masu ƙazantar suka tura ma shi mutane biyu suka ce, "Ka riƙe alkawarin da ka yi mana." Sai Annabi (ﷺ) ya miƙa shi ga su. Sun ɗauke shi har suka kai Dhu’l-Hulaifa, suka sauka su ci wasu dabino da suka yi da su. Abu Basir ya ce wa ɗaya daga cikinsu, "Da Allah, o wanda ya yi, na ga kana da kyakkyawan takobi." Wani ya ɗauke shi daga cikin ƙwaryarsa ya ce, "Da Allah, yana da kyau sosai, kuma na gwada shi sau da dama." Abu Basir ya ce, "Bari na duba." Lokacin da ya ba shi, ya doke shi har ya mutu, abokin sa ya tsere har ya iso Medina ya shiga Masallaci da gudu. Lokacin da Manzon Allah (ﷺ) ya ga shi, ya ce, "Wannan mutumin ya yi tsoro." Lokacin da ya iso ga Annabi (ﷺ), ya ce, "Abokin nawa an kashe shi, kuma ni ma za a kashe ni." Abu Basir ya zo ya ce, "O Manzon Allah! Da Allah, Allah ya cika maka alkawari da dawowa da ni gare su (wato masu ƙazantar), amma Allah ya ceci ni daga gare su." Annabi (ﷺ) ya ce, "Woe ga mahaifiyarsa! Wane irin mai ƙona yaki mai kyau zai kasance, idan yana da masu goyon baya." Lokacin da Abu Basir ya ji haka, ya fahimci cewa Annabi (ﷺ) zai dawo da shi gare su, don haka ya tafi har ya kai bakin teku. Abu Jandal bin Suhail ya samu kansa ya yi sassauci daga gare su (wato masu ƙazantar) ya haɗu da Abu Basir. Saboda haka, duk lokacin da wani daga cikin Quraish ya yi Musulunci, zai bi Abu Basir har suka kafa ƙungiya mai ƙarfi. Da Allah, duk lokacin da suka ji labarin wata kasuwa ta Quraish da ke tafiya zuwa Sham, suka tsaya, suka kai hari, suka kashe su, suka karɓi dukiyoyinsu. Mutanen Quraish suka aika da sako ga Annabi (ﷺ) suna roƙonsa da Sake Allah da ƙauna da dangin su, su tura su (wato Abu Basir da sahabbansa) suna yi musu alkawarin cewa duk wanda daga cikinsu ya zo ga Annabi (ﷺ) zai kasance lafiya. Sai Annabi (ﷺ) ya tura su (sahabbansa na Abu Basir), kuma Allah ya saukar da Ayoyi masu zuwa: "Wanda ya hana hannunsa daga gare ku da hannunsa daga gare su a cikin Makka, bayan ya yi nasara a kansu... masu kafiri suna da girman kai da ƙyama, a zukatansu... girman kai da ƙyama na lokacin jahiliya." (48.24-26) Kuma girman kai da ƙyama na su shi ne, ba su yarda (a rubuta a yarjejeniyar) cewa shi (wato Muhammad) ne Manzon Allah, kuma sun hana rubuta: "Da Sunan Allah, Mai Rahama, Mai Jinƙai," kuma sun hana su (masu shirkin) ziyartar Gidan (Ka`ba).

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

A Hudaybiya, Annabi ﷺ ya zaɓi haƙuri da yarjejeniyar zaman lafiya.

Asali da dalili

Hadisin ya bayyana abubuwan da suka faru game da yarjejeniyar Hudaybiya, lokacin da Annabi ﷺ da sahabbansa suka nufi Makka domin yin ‘Umra, amma Kuraishawa suka hana su.

Bayani kan kalmomi masu wuya
Hudaybiya

Wuri kusa da Makka inda Musulmi suka kulla yarjejeniya da Kuraishawa a shekara ta shida bayan Hijira.

Tawaf

Ibada ce ta zagaya Ka‘aba sau bakwai.

Tsagaita wuta

Lokacin da ɓangarori suka amince su dakatar da faɗa.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malaman farko suna fahimtar daga yarjejeniyar Hudaybiya cewa shugaban Musulmi zai iya kulla yarjejeniyar zaman lafiya idan ba a shigar da saɓo wa Allah a cikinta ba kuma tana amfanar al’umma. Annabi ﷺ ya amince a sauya lafazin da ke bayyana matsayinsa da kuma gabatarwar yarjejeniyar, ba tare da musanta imaninsa ko annabci nasa ba. Ruwayar tana kuma koyar da cewa dole ne a cika yarjejeniya, kuma ana buƙatar haƙuri da dogaro ga Allah idan hikimar wani mataki ba ta bayyana nan take ba. Mazhabobin fikihu suna tattauna sharuɗɗa da ikon kulla yarjejeniya a babin shugabanci da jihadi; wannan labari shi kaɗai ba ya ba da izini marar iyaka na yin watsi da sharuɗɗan yarjejeniya.

Darussa na yau
  1. Idan rikici ya taso, da farko ka nemi mafita ta adalci da zaman lafiya, kuma ka kiyaye yarjejeniyoyi sosai.
  2. Idan shawarar shugaba amintacce ta ɓata maka rai, nemi bayani kuma kada ka yi gaggawar yanke hukunci.
  3. Ka mayar da kyakkyawan shiri zuwa aiki: Annabi ﷺ ya zama abin koyi ga sahabbansa ta wajen fara yanka hadaya da kansa.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.