Yaƙe-yaƙen Annabi ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 4072

An rawaito daga Wahshi ibn Harb. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Yaƙe-yaƙen Annabi ﷺ
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

An ruwaito daga Wahshi ibn Harb

Sahih (ingantacce)

Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، فَلَمَّا قَدِمْنَا حِمْصَ قَالَ لِي عُبَيْدُ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي وَحْشِيٍّ نَسْأَلُهُ عَنْ قَتْلِ حَمْزَةَ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ وَكَانَ وَحْشِيٌّ يَسْكُنُ حِمْصَ فَسَأَلْنَا عَنْهُ فَقِيلَ لَنَا هُوَ ذَاكَ فِي ظِلِّ قَصْرِهِ، كَأَنَّهُ حَمِيتٌ‏.‏ قَالَ فَجِئْنَا حَتَّى وَقَفْنَا عَلَيْهِ بِيَسِيرٍ، فَسَلَّمْنَا، فَرَدَّ السَّلاَمَ، قَالَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ مُعْتَجِرٌ بِعِمَامَتِهِ، مَا يَرَى وَحْشِيٌّ إِلاَّ عَيْنَيْهِ وَرِجْلَيْهِ، فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ يَا وَحْشِيُّ أَتَعْرِفُنِي قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ لاَ وَاللَّهِ إِلاَّ أَنِّي أَعْلَمُ أَنَّ عَدِيَّ بْنَ الْخِيَارِ تَزَوَّجَ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ قِتَالٍ بِنْتُ أَبِي الْعِيصِ، فَوَلَدَتْ لَهُ غُلاَمًا بِمَكَّةَ، فَكُنْتُ أَسْتَرْضِعُ لَهُ، فَحَمَلْتُ ذَلِكَ الْغُلاَمَ مَعَ أُمِّهِ، فَنَاوَلْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَكَأَنِّي نَظَرْتُ إِلَى قَدَمَيْكَ‏.‏ قَالَ فَكَشَفَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ أَلاَ تُخْبِرُنَا بِقَتْلِ حَمْزَةَ قَالَ نَعَمْ، إِنَّ حَمْزَةَ قَتَلَ طُعَيْمَةَ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ بِبَدْرٍ، فَقَالَ لِي مَوْلاَىَ جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ إِنْ قَتَلْتَ حَمْزَةَ بِعَمِّي فَأَنْتَ حُرٌّ، قَالَ فَلَمَّا أَنْ خَرَجَ النَّاسُ عَامَ عَيْنَيْنِ ـ وَعَيْنَيْنِ جَبَلٌ بِحِيَالِ أُحُدٍ، بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ وَادٍ ـ خَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ إِلَى الْقِتَالِ، فَلَمَّا اصْطَفُّوا لِلْقِتَالِ خَرَجَ سِبَاعٌ فَقَالَ هَلْ مِنْ مُبَارِزٍ قَالَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ يَا سِبَاعُ يَا ابْنَ أُمِّ أَنْمَارٍ مُقَطِّعَةِ الْبُظُورِ، أَتُحَادُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم قَالَ ثُمَّ شَدَّ عَلَيْهِ فَكَانَ كَأَمْسِ الذَّاهِبِ ـ قَالَ ـ وَكَمَنْتُ لِحَمْزَةَ تَحْتَ صَخْرَةٍ فَلَمَّا دَنَا مِنِّي رَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا فِي ثُنَّتِهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ وَرِكَيْهِ ـ قَالَ ـ فَكَانَ ذَاكَ الْعَهْدَ بِهِ، فَلَمَّا رَجَعَ النَّاسُ رَجَعْتُ مَعَهُمْ فَأَقَمْتُ بِمَكَّةَ، حَتَّى فَشَا فِيهَا الإِسْلاَمُ، ثُمَّ خَرَجْتُ إِلَى الطَّائِفِ، فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَسُولاً، فَقِيلَ لِي إِنَّهُ لاَ يَهِيجُ الرُّسُلَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَهُمْ حَتَّى قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَآنِي قَالَ ‏"‏ آنْتَ وَحْشِيٌّ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْتَ قَتَلْتَ حَمْزَةَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ قَدْ كَانَ مِنَ الأَمْرِ مَا بَلَغَكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُغَيِّبَ وَجْهَكَ عَنِّي ‏"‏‏.‏ قَالَ فَخَرَجْتُ، فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ مُسَيْلِمَةُ الْكَذَّابُ قُلْتُ لأَخْرُجَنَّ إِلَى مُسَيْلِمَةَ لَعَلِّي أَقْتُلُهُ فَأُكَافِئَ بِهِ حَمْزَةَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ، فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ ـ قَالَ ـ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ فِي ثَلْمَةِ جِدَارٍ، كَأَنَّهُ جَمَلٌ أَوْرَقُ ثَائِرُ الرَّأْسِ ـ قَالَ ـ فَرَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا بَيْنَ ثَدْيَيْهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ كَتِفَيْهِ ـ قَالَ ـ وَوَثَبَ إِلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَضَرَبَهُ بِالسَّيْفِ عَلَى هَامَتِهِ‏.‏ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ فَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ فَقَالَتْ جَارِيَةٌ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ وَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، قَتَلَهُ الْعَبْدُ الأَسْوَدُ‏.‏

Fassara

Ja'far bin Amru bin Umaiya Ad-Damri ya ruwaito cewa: Na fita tare da Ubaidullah bin Adiyyi bin Al-Khiyar, sa'ad da muka isa Hims, Ubaidullah ya ce mini:

"Shin kana son mu je wurin Wahshi don mu tambaye shi game da kashe Hamza?" Na ce: "Ee." Wahshi yana zaune a Hims. Sai muka bincika labarinsa, aka ce mana: "Ga shi can a inuwar gidansa, kamar salkar ruwa ne." Sai muka tafi har muka tsaya kusa da shi, muka sallama masa, shi ma ya mayar da salaman. Ubaidullah ya lullube da rawaninsa ta yadda Wahshi ba ya gani sai idanunsa da kafafunsa. Ubaidullah ya ce: "Ya Wahshi! Shin ka san ni?" Ya dubeshi sannan ya ce: "A'a, wallahi! Amma na san cewa Adiyyi bin Al-Khiyar ya aura wata mata mai suna Ummu Qital 'yar Abu Al-Is, ta haifa masa yaro namiji a Makka, kuma ina neman matattara ga wannan yaron. Wata rana na dauki yaron tare da mahaifiyarsa, na mikawa ta shi, kuma kamar haka na ga kafafunka sun yi kama da kafafun wancan yaron." Sai Ubaidullah ya bayyana fuskarsa ya ce: "Ba za ka gaya mana labarin kashe Hamza ba?" Ya ce: "Ee, tabbas Hamza ya kashe Tu'aima bin Adiyyi bin Al-Khiyar a Badar, sai ubangida Jubair bin Mut'im ya ce mini: 'Idan ka kashe Hamza don fansar kawuna, to kai zama mai 'yanci.' Sa'ad da mutane suka fita shekarar Ainain - kuma Ainain dutse ne kusa da Uhud, akwai kwari a tsakaninsu - na fita tare da mutane zuwa yaki. Sa'ad da sojoji suka jera kansu don yaki, Sibai ya fito ya ce: 'Shin akwai wanda zai karbi kalubalen fada?' Hamza bin Abdul-Muttalib ya fito ya ce: 'Ya Sibai! Dan Ummu Anmar mai yanke al'aurar mata! Kana kalubalantar Allah da ManzonSa ﷺ?' Sannan Hamza ya farmakeshi ya kashe shi nan take kamar jiya da ta wuce. Na buya a karkashin dutse, sa'ad da ya kusance ni, na jefa masa mashina, na sa shi a tsakiyar cikinsa har ya fito daga tsakanin gwiwoyinsa. Wannan shi ne karshe da na ganshi. Sa'ad da mutane suka dawo, na dawo tare da su, na zauna a Makka har Musulunci ya yadu a cikinta. Sannan na fita zuwa Ta'if, suka aika manzo zuwa ga Manzon Allah ﷺ, aka ce mini cewa Ba ya cutar da manzanni. Sai na fita tare da su har na zo ga Manzon Allah ﷺ. Sa'ad da ya ganina ya ce: 'Kai ne Wahshi?' Na ce: 'Ee.' Ya ce: 'Kai ne ka kashe Hamza?' Na ce: 'Abin da ya faru ya ishe ka.' Ya ce: 'Za ka iya boye fuskarka daga gare ni?' Sai na fita. Sa'ad da Manzon Allah ﷺ ya rasu, Musailamah Mai Karya ya bayyana, na ce zan fita zuwa ga Musailamah don in kashe shi, in fansa kashe Hamza. Na fita tare da mutane, abubuwan da suka shahara suka faru. Ga wani mutum tsaye a bakin katanga, kamar rakumi mai launin toka mai gashi a warwatse. Na jefa masa mashina, na sa shi tsakanin nonuwansa har ya fito daga tsakanin kafadarsa. Wani mutumin Ansari ya tsallake masa ya buge shi da takobi a kai. Abdullah bin Fadl ya ce: Sulaiman bin Yasar ya shaida mani cewa ya ji Abdullah bin Umar yana cewa: Wata baiwa a kan rufin gida ta ce: 'Kai Amirin Muminai! Bawan baki ya kashe shi.'

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

Wahshi ya ba da yadda ya kashe Hamza da kuma yadda daga baya ya yaƙi Musaylima.

Bayani kan kalmomi masu wuya
Al-Maghaazi

Tarihin yaƙe-yaƙe da balaguron soja a rayuwar Annabi ﷺ.

mawla

Mai kula ko tsohon maigida; a nan Jubair ibn Mut'im shi ne maigidan Wahshi.

manzanni

Wakilai da ke isar da saƙo a madadin wata ƙungiya.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Masu sharhi na gargajiya, ciki har da Ibn Hajar, sun sanya labarin Wahshi cikin tarihin Uhud da yaƙin Musaylima a Yamama. Haɗuwar ta nuna cewa Annabi ﷺ bai tilasta wa Wahshi ya nuna fuskarsa ba, yayin da musuluntarsa ya ba shi damar shiga cikin al'umma. Yaƙinsa na baya da Musaylima ba madadin tuba ba ne, sai dai aiki ne na yi wa al'ummar Musulmi hidima. Malamai sun jaddada cewa wannan tarihin mutum guda ba ya kafa ƙa'ida ta gama-gari game da ramuwar gayya ko mu'amala da fursunoni.

Darussa na yau
  1. Ka ba da labarin abubuwa masu wuya cikin gaskiya, ba tare da guje wa alhakin ayyukanka ba.
  2. Ka nuna tubanka ta zaɓin da ke yi wa alheri da al'umma hidima.
  3. Ka yi wa manzanni mu'amala cikin aminci da girmamawa, ko da sun fito daga wata ƙungiya.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.