Sahih al-Bukhari, hadisi na 4774
An rawaito daga Abdullah ibn Masud. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
An ruwaito daga Abdullah ibn Masud
Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، وَالأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ يُحَدِّثُ فِي كِنْدَةَ فَقَالَ يَجِيءُ دُخَانٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَأْخُذُ بِأَسْمَاعِ الْمُنَافِقِينَ وَأَبْصَارِهِمْ، يَأْخُذُ الْمُؤْمِنَ كَهَيْئَةِ الزُّكَامِ. فَفَزِعْنَا، فَأَتَيْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ، وَكَانَ مُتَّكِئًا، فَغَضِبَ فَجَلَسَ فَقَالَ مَنْ عَلِمَ فَلْيَقُلْ، وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ. فَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ لاَ أَعْلَمُ. فَإِنَّ اللَّهَ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} وَإِنَّ قُرَيْشًا أَبْطَئُوا عَنِ الإِسْلاَمِ فَدَعَا عَلَيْهِمِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ، فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَتَّى هَلَكُوا فِيهَا، وَأَكَلُوا الْمَيْتَةَ وَالْعِظَامَ وَيَرَى الرَّجُلُ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ "، فَجَاءَهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ جِئْتَ تَأْمُرُنَا بِصِلَةِ الرَّحِمِ، وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ، فَقَرَأَ {فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ} إِلَى قَوْلِهِ {عَائِدُونَ} أَفَيُكْشَفُ عَنْهُمْ عَذَابُ الآخِرَةِ إِذَا جَاءَ ثُمَّ عَادُوا إِلَى كُفْرِهِمْ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى {يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى} يَوْمَ بَدْرٍ وَلِزَامًا يَوْمَ بَدْرٍ {الم * غُلِبَتِ الرُّومُ} إِلَى {سَيَغْلِبُونَ} وَالرُّومُ قَدْ مَضَى.
Masruq ya ruwaito cewa: Yayin da wani mutum yake yi wa kabilar Kinda magana, sai ya ce, 'A Ranar Kiyama za a kawo hayaki wanda zai rufe kunnuwan munafukai da idanunsu, amma ga mai imani zai kasance kamar mura kawai.' Sai muka ji tsoro, na je wurin Ibn Mas'ud wanda yake kwance a gefe. Sai ya yi fushi ya zauna ya ce, 'Wanda ya sani ya faɗa, wanda bai sani ba ya ce Allah Ya fi sani. Domin daga cikin ilimi shi ne mutum ya ce
"ban sani ba" game da abin da bai sani ba. Allah Ya ce wa Annabinsa ﷺ: {Ka ce: Ba na neman wata lada daga gare ku akan wannan, kuma ba ni daga cikin masu ƙirƙira ba} (38:86). Lallai Quraish sun jinkirta shiga Musulunci, don haka Annabi ﷺ ya yi musu addu'a ya ce: 'Ya Allah! Ka taimake ni a kansu da shekaru bakwai kamar na Yusufu.' Sai suka samu yunwa mai tsanani har suka halaka, suka ci gawarwakin dabbobi da ƙasusuwa, kuma mutum yana ganin abu kamar hayaki tsakanin sama da ƙasa saboda tsananin yunwa. Sai Abu Sufyan ya zo ya ce: 'Ya Muhammad! Ka zo kana umurce mu da haɗa zumunta, amma mutanenka sun riga suka halaka, don haka ka roƙi Allah.' Sannan Ibn Mas'ud ya karanta: {To ka jira ranar da sama za ta zo da hayaki bayyananne... amma lallai za ku dawo!} (44:10-15). Ibn Mas'ud ya ƙara da cewa: An cire azabin daga gare su, amma sun koma ga kafircinsu. Don haka Allah Ya yi musu barazana: {Ranar da za mu riƙe su da riƙo mai girma} (44:16), kuma wannan ita ce Ranar Badr. Kuma maganar Allah 'Lizaman' tana nufin Ranar Badr. Maganar Allah: {Alif Lam Mim. An ci Rumawa, kuma su bayan cin nasarar da aka yi a kansu za su yi nasara} (30:1-3) tana nuna cewa shan kashi na Rumawa ya wuce.
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
Ibn Masʿud ya koya mana cewa faɗin ‘ban sani ba’ da gaskiya shi ma ilimi ne.
Masruq ya ba da labarin cewa wani mai jawabi a Kinda ya yi bayani game da hayaƙin ranar Alƙiyama. Ibn Masʿud ya ƙaryata wannan bayani, ya kuma danganta ayoyin hayaƙin da yunwar da ta auku wa Kuraishawa da kuma abubuwan da suka faru a Badr.
Wata ƙabilar Larabawa; Masruq ya ji jawabin game da hayaƙin a wurin.
Alama da aka ambata a cikin Suratul Dukhan; Ibn Masʿud a nan ya fassara shi da wani abu mai kama da hayaƙi da ya bayyana a lokacin yunwar Kuraishawa.
Azaba mai tsanani; Ibn Masʿud ya fassara wannan aya da cewa tana nuni da Yaƙin Badr.
Ibn Masʿud ya jaddada cewa mutum ya isar da ilimin da yake da shi, amma idan bai da ilimi ya faɗi da gaskiya cewa bai sani ba. Fassarar Alƙur’ani tana buƙatar kulawa da sanin mahallin magana. Fassarar tasa ta danganta ayoyin hayaƙi da yunwar Kuraishawa, sannan tsananin azaba da Badr; malamai kuma suna tattauna wasu riwayoyi game da hayaƙin, suna kuma yin la’akari da su tare wajen fassara ayoyin.
- Idan aka tambaye ka abin da ba ka san amsarsa ba, ka faɗi da gaskiya: ‘Allah ne Mafi sani; ni ban sani ba.’
- Ka bincika tushe da mahallin magana kafin ka isar da fassarar aya ta Alƙur’ani.
- Ka isar da ilimi cikin kulawa, kuma ka bayyana bambanci tsakanin abin da nassi ya faɗa da ra’ayinka na kanka.
Wannan riwaya kuma ta ambaci addu’ar Annabi ﷺ ta neman a yi shekaru bakwai na yunwa, kamar shekarun Yusuf, don haka ta yi daidai da fassarar tarihi ta hayaƙin.
Sahih al-Bukhari · #4776 (Sahih)Wannan hadisi ma yana cikin littafin tafsiri, kuma yana ƙunshe da riwayar Ibn Masʿud game da fassarar wata aya ta Alƙur’ani.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.