Sahih al-Bukhari, hadisi na 7192
An rawaito daga Sahl bin Abi Hathma. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.
An ruwaito daga Sahl bin Abi Hathma
Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.
Riwayar
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى، ح حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ هُوَ، وَرِجَالٌ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ، فَأُخْبِرَ مُحَيِّصَةُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ، فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ. قَالُوا مَا قَتَلْنَاهُ وَاللَّهِ. ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ، وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ ـ وَهْوَ أَكْبَرُ مِنْهُ ـ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ، فَذَهَبَ لِيَتَكَلَّمَ وَهْوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ " كَبِّرْ كَبِّرْ ". يُرِيدُ السِّنَّ، فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ، وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ ". فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ بِهِ، فَكُتِبَ مَا قَتَلْنَاهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ " أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ". قَالُوا لاَ. قَالَ " أَفَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ". قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ. فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتِ الدَّارَ. قَالَ سَهْلٌ فَرَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ.
Abdullah bin Yusuf ya ba mu labari, Malik ya sanar da mu, daga Abu Laila. Haka nan Ismail ya ba mu labari, Malik ya ba ni labari, daga Abu Laila bin Abdullah bin Abdur-Rahman bin Sahl, daga Sahl bin Abi Hathma, cewa shi da kansa da wasu manyan mutanen qabilarsa sun sanar da shi cewa Abdullah bin Sahl da Muhaiyisa sun fita zuwa Khaibar saboda talauci da wahalar rayuwa da ta same su. Sai aka sanar da Muhaiyisa cewa an kashe Abdullah kuma an jefa shi a cikin rijiya ko ma'ana. Sai ya je wurin Yahudawa ya ce: 'Wallahi, kun kashe abokina.' Suka ce: 'Wallahi, ba mu kashe shi ba.' Sai ya dawo wurin mutanensa ya ba su labarin. Shi da dan uwansa babba Huwaiyisa (wanda ya fi shi girma) da Abdur-Rahman bin Sahl suka je wurin Annabi ﷺ. Wanda ya kasance a Khaibar (Muhaiyisa) ya so ya yi magana, amma Annabi ﷺ ya ce wa Muhaiyisa: 'Babba! Babba!' yana nufin shekaru. Sai Huwaiyisa ya yi magana tukunna, sannan Muhaiyisa. Sai Manzon Allah ﷺ ya ce: 'Ko dai Yahudawan su biya diyyar abokin ku, ko su sanar da yaki.' Manzon Allah ﷺ ya rubuta musu wasiqa game da hakan, suka rubuta cewa ba su kashe shi ba. Sai Manzon Allah ﷺ ya ce wa Huwaiyisa, Muhaiyisa da Abdur-Rahman: 'Za ku iya yin rantsuwa don ku cancanci samun diyyar jinin abokin ku?' Suka ce: 'A'a.' Ya ce: 'To, za mu sa Yahudawan su yi muku rantsuwa?' Suka ce: 'Ba Musulmai ba ne.' Sai Manzon Allah ﷺ ya biya diyyar daga wajensa raqumi dari har sai an shigar da su gida. Sahl ya ce: 'Daya daga cikinsu ya doke ni da kafarsa.'
Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.
A kisan da ba a warware ba, Annabi ﷺ ya bayyana tsarin hujja kuma ya biya diyya ta jini.
An sami Abdullah ibn Sahl a mace a lokacin da yake tafiya zuwa Khaybar. Iyalinsa sun ɗora wa Yahudawa alhakin kisan, amma su sun musanta. Annabi ﷺ ya gudanar da shari’ar, kuma ya biya raƙuma ɗari a matsayin diyya ta jini daga dukiyarsa ta kansa.
Diyya ta kuɗi da ake bai wa dangin wanda aka kashe.
Yin rantsuwa a matsayin wani ɓangare na tsarin hukuma domin neman diyya ta jini.
Annabi ﷺ ya sa wanda ya fi kowa tsufa a cikin waɗanda suke wurin ya fara magana.
Malamai suna tattauna wannan riwaya a ƙarƙashin tsarin qasama: wata hanya ta musamman ta rantsuwa a shari’ar kisan da ake zargi amma hujja ba ta cika ba. Cikakkun sharuɗɗanta da yadda ake raba rantsuwoyi sun bambanta tsakanin mazhabobin fikihu. Wannan shari’a tana nuna cewa zargi shi kaɗai ba ya tabbatar da laifi, kuma dole ne alƙali ya saurari ɓangarorin da hujjojin da ake da su a hankali. Biyan da Annabi ﷺ ya yi hukunci ne a wannan shari’a ta musamman; ba ya kafa ƙa’ida ta gama-gari kai tsaye cewa gwamnati za ta biya diyya daga dukiyarta a kowane kisan da ba a warware ba.
- Kada ka zargi kowa da babban laifi ba tare da hujja ba; ka bar alƙali mai iko ya binciki shari’ar.
- A cikin saɓani, ka saurari duk waɗanda abin ya shafa, kuma ka bai wa kowane ɓangare damar bayyana ra’ayinsa cikin adalci.
- A nemi mafita ta adalci ga saɓanin da ba a warware ba, wadda za ta kare haƙƙin dangin mamaci.
Hadisi kowace rana, a harshenka
Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.