Rike Alkur'ani da Sunnah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadisi na 7305

An rawaito daga Umar ibn al-Khattab. Rubutun Larabci tare da fassararmu da bayani.

Sahih (ingantacce)Littafi: Rike Alkur'ani da Sunnah
صحيح البخاري
Wa ya ruwaito?

An ruwaito daga Umar ibn al-Khattab

Sahih (ingantacce)

Ana ɗaukar Sahih al-Bukhari gaba ɗaya a matsayin ingantacce.

Riwayar

Rubutun Larabci

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ النَّصْرِيُّ، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي ذِكْرًا مِنْ ذَلِكَ فَدَخَلْتُ عَلَى مَالِكٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَدَخَلُوا فَسَلَّمُوا وَجَلَسُوا‏.‏ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمَا‏.‏ قَالَ الْعَبَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ الظَّالِمِ‏.‏ اسْتَبَّا‏.‏ فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ‏.‏ فَقَالَ اتَّئِدُوا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ‏.‏ قَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ‏.‏ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي مُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ ‏{‏مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ‏}‏ الآيَةَ، فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، وَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ فَقَالُوا نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا اللَّهَ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ فَعَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَنْتُمَا حِينَئِذٍ ـ وَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ ـ تَزْعُمَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ فِيهَا كَذَا، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ فِيهَا صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ‏.‏ فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا عَلَى كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا، عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ تَعْمَلاَنِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ وَبِمَا عَمِلْتُ فِيهَا مُنْذُ وَلِيتُهَا، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي فِيهَا‏.‏ فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا بِذَلِكَ‏.‏ فَدَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ قَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ‏.‏ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَالَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا‏.‏

Fassara

Malik bin Aus An-Nasri ya ba da labari: Na tafi har na shiga wurin Umar (yayin da nake zaune a can), mai tsaron kofarsa Yarfa ya zo gare shi ya ce,

"Uthman, Abdur-Rahman, Az-Zubair da Sa'd suna neman izinin shiga." Umar ya ba su izini. Sai suka shiga, suka sallama, suka zauna. (Bayan ɗan lokaci mai tsaron kofa ya zo) ya ce, "Shin in bar Ali da Abbas su shiga?" Umar ya ba su izinin shiga. Al-Abbas ya ce, "Ya Amirin Muminai! Yi hukunci tsakanina da wannan zalumi (Ali)." Sai suka yi jayayya (game da dukiyar Bani Nadir) tsakaninsu (Abbas da Ali). Uthman da sahabbansa suka ce, "Ya Amirin Muminai! Yi hukunci tsakaninsu ka hutarta ɗaya daga wajen ɗayan." Umar ya ce, "Ku yi haƙuri! Ina rokon ku da Allah, wanda ta idaninsa Sama da Ƙasa suke tsaye! Shin kun san cewa Manzon Allah ﷺ ya ce, 'Ba a gadon dukiyarmu, abin da muka bari sadaka ne,' kuma Manzon Allah ﷺ yana nufin kansa?" Ƙungiyar ta ce, "Tabbas ya faɗi hakan." Sa'an nan Umar ya juya wa Ali da Abbas ya ce, "Ina rokon ku duka biyun da Allah, shin kun san cewa Manzon Allah ﷺ ya faɗi hakan?" Dukansu suka ce, "Ee." Sa'an nan Umar ya ce, "Yanzu ina magana muku game da wannan lamari (dalla-dalla). Allah ya keɓance ManzonSa ﷺ da wani ɓangare na wannan dukiya wanda bai ba wa kowa ba shi, kamar yadda Allah ya ce: 'Abin da Allah ya mayar wa Manzonsa daga gare su...' (59:6). Don haka wannan dukiya ta musamman ce ga Manzon Allah ﷺ, amma bai tattara ta don kansa kawai ba tare da ku ba, kuma bai ɓoye ta ba ta hanyar ware ku, sai dai ya ba ku ita ya rarraba ta a tsakaninku har sai wannan adadin ya rage. Annabi ﷺ yana kashe daga cikin wannan dukiya don kudaden shekara-shekara na iyalinsa, sa'an nan ya ɗauki abin da ya rage ya yi amfani da shi kamar yadda yake yi da sauran dukiyoyin Allah. Annabi ﷺ ya yi hakan tsawon rayuwarsa, kuma ina rokon ku da Allah, shin kun san hakan?" Suka ce, "Ee." Sa'an nan ya maganci Ali da Abbas yana cewa, "Ina rokon ku duka biyun da Allah, shin kun san hakan?" Dukansu suka ce, "Ee." Umar ya kara da cewa, "Sa'an nan Allah ya rasu da Manzonsa ﷺ. Abu Bakr ya ce 'Ni ne waliyyin Manzon Allah ﷺ', sai ya karɓi duk dukiyar Annabi ya yi amfani da ita kamar yadda Manzon Allah ﷺ yake yi, kuma ku kuna nan a lokacin." Sa'an nan ya juya wa Ali da Abbas ya ce, "Kuna biyun kuna da'awar cewa Abu Bakr ya yi haka da haka wajen sarrafa dukiya, amma Allah ya san cewa shi mai gaskiya ne, mai kyau, mai hankali, kuma mai bin gaskiya a sarrafawarsa. Sa'an nan Allah ya rasu da Abu Bakr, ni kuma na ce: 'Ni ne waliyyin Manzon Allah ﷺ da Abu Bakr.' Sai na karɓi dukiya tsawon shekaru biyu ina sarrafa ta kamar yadda Manzon Allah ﷺ da Abu Bakr suka yi. Sa'an nan kuka zo mini ku biyu kuna da buƙata ɗaya! (Ya Abbas! Ka zo mini don neman rabonka daga dukiyar ɗan'uwan ka; kai kuma (Ali) ka zo don neman rabon matarka daga dukiyar mahaifinta, sai na ce muku duka biyu, 'Idan kuna so, zan ba ku ita bisa sharadin cewa za ku yi alkawari da Allah da yarjejeniyarsa cewa za ku sarrafa ta kamar yadda Manzon Allah ﷺ da Abu Bakr suka yi, da kuma yadda na yi tun lokacin da na karɓa; in ba haka ba, kar ku sake magana da ni game da ita.' Sai kuka ce, 'Ba mu ita bisa wannan sharadin.' Sai na ba ku ita bisa wannan sharadin. Yanzu ina rokon ku da Allah, shin ban ba su ita bisa wannan sharadin ba?" Ƙungiyar ta ce, "Ee." Sai ya juya wa Abbas da Ali ya ce, "Ina rokon ku duka biyun da Allah, shin ban ba ku duk wannan dukiya bisa wannan sharadin ba?" Suka ce, "Ee." Umar ya ce, "To yanzu kuna neman hukunci daban da haka daga gare ni? Rantshe da Wanda ta idaninsa Sama da Ƙasa suke tsaye, ba zan yi hukunci daban da haka ba har zuwa Lokacin Ƙiyama; kuma idan kun kasa sarrafa ta, ku mayar da ita mini, ni zan wadatar muku da ita."

Khutba World ce ta fassara da bayyana shi, daga Larabci.

Babban saƙo

ʿUmar ya kiyaye yadda ake kula da dukiya bisa koyarwa da aikar Annabi ﷺ.

Asali da dalili

ʿUmar yana sasanta saɓani tsakanin ʿAlī da al-ʿAbbās game da kula da dukiyar da Annabi ﷺ ya bari. Yana tunatar da waɗanda suke wurin da maganar cewa abin da annabawa suka bari ana kula da shi a matsayin sadaka, da kuma yarjejeniyoyin da aka ba su dukiyar su biyun a ƙarƙashinsu.

Bayani kan kalmomi masu wuya
fayʾ

Dukiyar da al'ummar Musulmi ke samu ba tare da yaƙi ba, wadda ake kula da ita bisa ƙa'idoji.

sadaqah

Sadaka; a nan tana nufin dukiyar da ba a raba a matsayin gado, amma ake kula da ita domin amfanin jama'a.

wali

Amintaccen mai kula ko magajin nauyi wanda ke kula da wani al'amari a madadin wasu.

Abin da malamai suka fahimta daga gare shi

Malaman farko sun fahimci daga maganar Annabi ﷺ cewa ba a raba dukiyar gadonsa tsakanin magada kamar gado na yau da kullum, sai dai ana kula da ita a matsayin dukiyar sadaka. ʿUmar ya jaddada cewa mai kula da ita ya bi sananniyar hanyar Annabi ﷺ, ya biya bukatun iyalinsa na shekara-shekara, sannan ya yi amfani da abin da ya rage domin amfanin jama'a. Malamai suna tattauna takamaiman faɗin wannan ƙa'ida a shari'a; mazhabobin Ahlus-Sunnah guda huɗu sun amince da ƙa'ida ta musamman game da dukiyar Annabi ﷺ, kuma suna kallon kula da ita a matsayin nauyi, ba mallakar mutum ba.

Darussa na yau
  1. Idan aka samu saɓani kan dukiya, gabatar da yarjejeniyoyi da sahihan hujjoji a hankali kafin yanke hukunci.
  2. Mai kula da dukiyar gama-gari ya kamata ya mutunta manufarta kuma ya bayar da bayanin yadda aka kashe ta.
  3. Bayyana sharuddan kula da aka wakilta, kuma ka cika alƙawarin da ka karɓa.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadisi kowace rana, a harshenka

Manhajar tana ba ka hadisi tare da bayani kowace rana, har ma a matsayin widget a wayarka. Ana amfani da ita kyauta.