Sahih al-Bukhari, xadiiska 1288
Waxaa weriyey Aisha bint Abi Bakr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha bint Abi Bakr
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ تُوُفِّيَتِ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ بِمَكَّةَ وَجِئْنَا لِنَشْهَدَهَا، وَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهم ـ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا ـ أَوْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى أَحَدِهِمَا. ثُمَّ جَاءَ الآخَرُ، فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ أَلاَ تَنْهَى عَنِ الْبُكَاءِ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَدْ كَانَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ، ثُمَّ حَدَّثَ قَالَ صَدَرْتُ مَعَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ، إِذَا هُوَ بِرَكْبٍ تَحْتَ ظِلِّ سَمُرَةٍ فَقَالَ اذْهَبْ، فَانْظُرْ مَنْ هَؤُلاَءِ الرَّكْبُ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ، فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ادْعُهُ لِي. فَرَجَعْتُ إِلَى صُهَيْبٍ فَقُلْتُ ارْتَحِلْ فَالْحَقْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. فَلَمَّا أُصِيبَ عُمَرُ دَخَلَ صُهَيْبٌ يَبْكِي يَقُولُ وَاأَخَاهُ، وَاصَاحِبَاهُ. فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَا صُهَيْبُ أَتَبْكِي عَلَىَّ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما فَلَمَّا مَاتَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ عُمَرَ، وَاللَّهِ مَا حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ اللَّهَ لَيُعَذِّبُ الْمُؤْمِنَ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ. وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". وَقَالَتْ حَسْبُكُمُ الْقُرْآنُ {وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى}. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عِنْدَ ذَلِكَ وَاللَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى. قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ وَاللَّهِ مَا قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ شَيْئًا.
Waxaa nooga warramay Cabdaan, waxaa nooga warramay Cabdullaahi, waxaa noo sheegay Ibnu Jureyj, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Cabdullaahi bin Cubeydullaahi bin Abii Mulaykah, wuxuu yiri: Gabadh uu dhalay Cusmaan — raḍiya Allāhu ʿanhu — ayaa ku geeriyootay Makka, waanan u tagnay inaan ka qaybgalno janaasadeeda. Waxaa joogay Ibnu Cumar iyo Ibnu Cabbaas — raḍiya Allāhu ʿanhum — aniguna waxaan fadhiyey dhexdooda (ama wuxuu yiri: waxaan fadhiistey dhinaca midkood). Kadibna waxaa yimid kii kale oo fadhiistey dhinacayga. Markaas Cabdullaahi bin Camr — raḍiya Allāhu ʿanhuma — wuxuu ku yiri Camr bin Cusmaan:
"Miyaadan ka reebin oohinta? Waayo Rasūlullāh ﷺ wuxuu yiri: 'Maydka waxaa lagu cadaabaa oohinta ehelkiisa.'" Ibnu Cabbaas — raḍiya Allāhu ʿanhuma — wuxuu yiri: "Cumar — raḍiya Allāhu ʿanhu — wuxuu oran jiray wax la mid ah." Kadibna wuxuu sheegay xadiiskan: "Waxaan la safrey Cumar — raḍiya Allāhu ʿanhu — markaan ka baxnay Makka ilaa aan gaarnay Al-Beydaa'. Halkaas wuxuu ku arkay raggaga socota oo hoos fadhiya geed Samurah ah. Wuxuu igu yiri: 'Tag oo eeg kuwaas.' Waan tagay oo waxaan arkay Suheyb. Markaan u sheegay Cumar, wuxuu yiri: 'U yeer.' Waan ku noqday Suheyb oo ku iri: 'Kac oo raac Amiirul-Mu'miniinka.' Markii Cumar la tooreeyey, Suheyb wuxuu soo galay isagoo ooyaya leh: 'Walaalkayow! Saaxiibkayow!' Cumar — raḍiya Allāhu ʿanhu — wuxuu yiri: 'Suheybow, ma anigaad ii ooyaysaa iyadoo Rasūlullāh ﷺ yiri: Maydka waxaa lagu cadaabaa qaar ka mid ah oohinta ehelkiisa?'" Ibnu Cabbaas — raḍiya Allāhu ʿanhuma — wuxuu yiri: "Markii Cumar — raḍiya Allāhu ʿanhu — geeriyoodey, arrintan waxaan u sheegay Caasha — raḍiya Allāhu ʿanha —, waxayna tiri: 'Allaha u naxariisto Cumar. Wallaahi, Rasūlullāh ﷺ ma uusan oran mu'minka waxaa lagu cadaabaa oohinta ehelkiisa. Laakiin Rasūlullāh ﷺ wuxuu yiri: Allaah wuxuu u kordhiyaa gaalka cadaabka oohinta ehelkiisa darteed.' Waxayna tiri: 'Qur'aanku waa idiin ku filan yahay: {Nafti naf kale danbiga uma qaado}.'" Ibnu Cabbaas — raḍiya Allāhu ʿanhuma — wuxuu yiri xilligaas: "Allaah kaliya ayaa hasa iyo oohiya." Ibnu Abii Mulaykah wuxuu yiri: "Wallaahi, Ibnu Cumar — raḍiya Allāhu ʿanhuma — waxba ma uusan oran kadib."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qofka dhintay laguma eedaynayo murugada la oggol yahay ee ehelkiisa.
Werintu waxay sheegaysaa in gabadh uu dhalay Cusmaan ay Makka ku geeriyootay. Aaska ayay Ibnu Cumar kaga hadleen oohinta ehelka; dabadeed Ibnu Cabbaas ayaa soo weriyey caddayntii Caa’isha.
Meel ku taal waddada u dhexaysa Makka iyo Madiina.
Nooc geed ah oo ay ku hoos nastaan dadkii safarka ku jiray ee qisada ku xusan.
Mabda’ Qur’aani ah: qof kastaa wuxuu mas’uul ka yahay camalkiisa gaarka ah.
Culimada hore waxay werintan ku fasireen iyagoo la eegaya qoraallada kale ee ku saabsan baroorta. Oohinta caadiga ah iyo muujinta murugadu waa bannaan yihiin; baroorta xaaraanta ah, sida qaylo-dhaanta iyo hadallada muujinaya diidmada go’aanka Alle, waa arrin kale. Caddaynta Caa’isha waxay muujinaysaa in mu’minka aan loo ciqaabayn murugada qoyskiisa. Culimadu waxay ka hadleen erayada iyo duruufaha kala duwan ee werinnada, afarta mad-hab ee Sunniguna sidoo kale waxay kala saaraan oohinta dabiiciga ah iyo baroorta xaaraanta ah.
- Qofka murugaysan garab istaag oo kula joog, kuna hadal si deggan, adigoon cambaarayn oohinta dabiiciga ah.
- Ka fogow baroorta qaylada leh iyo hadallada diidaya go’aanka Alle.
- Qoraallada baroorta ku saabsan wada eeg xeerka Qur’aanka ee ah in qofna aanu qaadin dembiga qof kale.
Werintan la xiriirta waxay iyaduna ka hadlaysaa hadalka ku saabsan oohinta ehelka, waxayna gacan ka geysanaysaa fahamka macnaha guud ee doodda.
Sahih al-Bukhari · #1289 (Sahih)Werintani waxay la xiriirtaa sharraxaadda Caa’isha ee erayada ku saabsan oohinta iyo ciqaabta.
Sahih al-Bukhari · #1290 (Sahih)Xadiiskani wuxuu adkaynayaa in murugada iyo ilmada geerida ka dhalataa aanay iyaga laftoodu xaaraan ahayn.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.