Sahih al-Bukhari، حدیث 138
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِآن را به البخاري روایت کرد
- 2سُفْيَانُ
- 3عَمْرٍو
- 4كُرَيْبٌ
- 5ابْنِ عَبَّاسٍ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ صَلَّى ـ وَرُبَّمَا قَالَ اضْطَجَعَ حَتَّى نَفَخَ ـ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى. ثُمَّ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ مَرَّةً بَعْدَ مَرَّةٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً، فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنَ اللَّيْلِ، فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا ـ يُخَفِّفُهُ عَمْرٌو وَيُقَلِّلُهُ ـ وَقَامَ يُصَلِّي فَتَوَضَّأْتُ نَحْوًا مِمَّا تَوَضَّأَ، ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ عَنْ شِمَالِهِ ـ فَحَوَّلَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ، ثُمَّ صَلَّى مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ اضْطَجَعَ، فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ، ثُمَّ أَتَاهُ الْمُنَادِي فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ، فَقَامَ مَعَهُ إِلَى الصَّلاَةِ، فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ. قُلْنَا لِعَمْرٍو إِنَّ نَاسًا يَقُولُونَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَنَامُ عَيْنُهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ. قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ رُؤْيَا الأَنْبِيَاءِ وَحْىٌ، ثُمَّ قَرَأَ {إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ}.
علی بن عبدالله به ما حدیث کرد و گفت: سفیان به ما حدیث کرد، از عمرو، که گفت: کریب مرا خبر داد، از ابن عباس که پیامبر ﷺ خوابیدند تا اینکه صدای نفسشان شنیده شد، سپس نماز خواندند — و شاید راوی گفته است: دراز کشیدند تا صدای نفسشان شنیده شد — سپس برخاستند و نماز گزاردند. سپس سفیان این حدیث را بارها برای ما نقل کرد، از عمرو، از کریب، از ابن عباس که گفت: شبی را نزد خالهام میمونه به سر بردم. پیامبر ﷺ بخشی از شب را خوابیدند و چون پاسی از شب گذشت، ایشان برخاستند و از مشک آبی که آویزان بود وضویی سبک گرفتند — عمرو آن وضو را سبک و اندک توصیف کرده است — و برای نماز ایستادند. من نیز وضویی مشابه وضوی ایشان گرفتم، سپس آمدم و در سمت چپشان ایستادم — و شاید سفیان گفته است: در سمت شمال (چپ) ایشان — پس مرا جابهجا کردند و در سمت راست خود قرار دادند. سپس به اندازهای که الله خواست نماز گزاردند، آنگاه دراز کشیدند و خوابیدند تا صدای نفسشان شنیده شد. سپس مؤذن نزد ایشان آمد و وقت نماز را اعلام کرد؛ ایشان نیز بدون گرفتن وضوی مجدد همراه او به نماز رفتند. به عمرو گفتیم: برخی مردم میگویند چشمان رسول الله ﷺ میخوابد اما قلبشان نمیخوابد. عمرو گفت: شنیدم عبید بن عمیر میگفت رؤیای انبیاء وحی است، سپس این آیه را خواند: {من در خواب دیدم که تو را ذبح میکنم}.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابنعباس با پیامبر ﷺ شب را به صبح رساند؛ پیامبر پس از خواب دوباره وضو نگرفت.
طهارت آیینیای که مسلمانان برای آمادگی نماز انجام میدهند.
کیسهای چرمی برای نگهداری آب که میتوانست از تکیهگاهی آویزان شود.
کسی که به مؤمنان اعلام میکند وقت نماز فرا رسیده است.
عالمان این روایت را در بحثِ این موضوع بررسی میکنند که آیا خواب وضو را باطل میکند یا نه. آنان بر تفاوت میان خواب عمیق، که در آن فرد هوشیاری و کنترل خود را از دست میدهد، و خواب سبک تأکید میکنند. مذاهب فقهی احکام این موضوع را به شکلهای گوناگون بیان میکنند؛ در هر صورت، روایت گزارش میکند که پیامبر ﷺ پس از خواب برخاست و بدون وضوی دوباره نماز خواند. این ماجرا همچنین نشان میدهد پسری که پشت سر امام ایستاده است میتواند در کنار او قرار بگیرد.
- برای نماز از آب استفاده کنید، اما بیدلیل آن را هدر ندهید؛ ابنعباس وضوی پیامبر ﷺ را سبک و کمینه توصیف میکند.
- اگر کنار امام نماز میخوانید و کسی در سمت چپ او ایستاده است، با آرامش او را به سمت راست ببرید.
- احکام خواب و وضو را بر پایهٔ دانش معتبر و مذهب فقهیای که پیروی میکنید بیاموزید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.