هدایا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2607

روایت‌شده توسط Al-Miswar bin Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: هدایا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3عُقَيْلٍ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5عُرْوَةَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا‏.‏ فَقَامَ فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ طَيَّبْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِيهِ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا‏.‏ وَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا مِنْ سَبْىِ هَوَازِنَ هَذَا آخِرُ قَوْلِ الزُّهْرِيِّ، يَعْنِي فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا‏.‏

ترجمه

یحیی بن بُکیر به ما حدیث نقل کرد، لیث از عقیل، از ابن شهاب، از عروه روایت نمود که مروان بن حکم و مسور بن مخرمه به او خبر دادند که چون وفد قبیله هوازن پس از مسلمان شدن نزد پیامبر ﷺ آمدند و از ایشان خواستند اموال و اسیرانشان را بازگرداند، حضرت فرمودند:

«همراه من کسانی هستند که می‌بینید، و محبوب‌ترین سخن نزد من راستین‌ترین آن است؛ پس یکی از دو دسته را انتخاب کنید: یا اسیران یا اموال. من برای شما صبر کرده بودم.» پیامبر ﷺ پس از بازگشت از طائف بیش از ده شب منتظر آنان ماندند. وقتی برایشان روشن شد که پیامبر ﷺ جز یکی از این دو را بازنمی‌گردانند، گفتند: «ما اسیرانمان را انتخاب می‌کنیم.» آنگاه حضرت در میان مسلمانان برخاستند و الله را چنانکه شایسته‌اش است ثنا گفتند، سپس فرمودند: «اما بعد، این برادرانتان توبه‌کنان نزد ما آمده‌اند و من صلاح دیدم که اسیرانشان را به ایشان بازگردانم. هر کس از شما دوست دارد که داوطلبانه از حق خود بگذرد، چنین کند؛ و هر کس مایل است بر سهم خود باقی بماند تا اینکه از نخستین غنیمتی که الله به ما عطا فرماید جبران کنیم، چنین نماید.» مردم عرض کردند: «ای رسول الله ﷺ، ما داوطلبانه به آنان بخشیدیم.» حضرت فرمودند: «ما نمی‌دانیم چه کسی از شما رضایت داده و چه کسی نداده است؛ پس بازگردید تا سرپرستانتان تصمیم شما را به ما اعلام کنند.» مردم بازگشتند و سرپرستانشان با آنان صحبت کردند، سپس نزد پیامبر ﷺ برگشتند و اطلاع دادند که همگی داوطلبانه رضایت داده‌اند. (زهری می‌گوید: آنچه درباره اسیران هوازن به ما رسیده همین است، یعنی این آخرین گفته زهری است.)

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ از حقوق مالکیت پاسداری می‌کرد و خواهان رضایت آزادانه بود.

پیشینه و سبب بیان

پس از بازگشت از طائف، هیئتی از هوازن در حالی که مسلمان شده بودند نزد پیامبر ﷺ آمدند و خواستار بازگرداندن اموال و اسیرانشان شدند. پس از آنکه آنان اسیران را برگزیدند، پیامبر ﷺ از مسلمانان خواست داوطلبانه از سهم خود صرف‌نظر کنند و تأیید رضایتشان را از طریق سرانشان گرفت.

توضیح واژه‌های دشوار
هوازن

قبیله‌ای عرب که در این روایت هیئتی از آن نزد پیامبر ﷺ آمد.

سَبی

اسیرانی که در جریان درگیری به اسارت گرفته شده بودند.

فَیء

اموالی که تحت اختیار جامعهٔ مسلمانان قرار می‌گرفت؛ در اینجا منظور غنیمت‌های آینده به‌عنوان جبران است.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت نتیجه می‌گیرند که گرفتن مالکیت کسی بدون رضایت او جایز نیست. رهبر می‌تواند به آشتی کمک کند، اما باید حقوق افراد درگیر را رعایت کند و انتخاب را آزادانه در اختیارشان بگذارد. ازاین‌رو پیامبر ﷺ خواهان تأییدی روشن بر رضایت شد و سخن کلی گروه را کافی ندانست. این روایت همچنین تأکید می‌کند که مشورت و نمایندگی سنجیده به تصمیم‌گیری عادلانه کمک می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون رضایت آزادانه و روشن افراد، از جانب آنان چیزی نبخشید.
  2. در تصمیم‌های جمعی، رضایت افراد ذی‌نفع را با دقت بررسی کنید.
  3. در اختلاف‌ها در پی آشتی باشید، بی‌آنکه حقوق مالکیت را نادیده بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.