Pênciya Ganimetê di Rêya Allah de · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 3129

Abdullah ibn al-Zubair rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Pênciya Ganimetê di Rêya Allah de
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Abdullah ibn al-Zubair hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ أَحَدَّثَكُمْ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ لَمَّا وَقَفَ الزُّبَيْرُ يَوْمَ الْجَمَلِ دَعَانِي، فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَقَالَ يَا بُنَىِّ، إِنَّهُ لاَ يُقْتَلُ الْيَوْمَ إِلاَّ ظَالِمٌ أَوْ مَظْلُومٌ، وَإِنِّي لاَ أُرَانِي إِلاَّ سَأُقْتَلُ الْيَوْمَ مَظْلُومًا، وَإِنَّ مِنْ أَكْبَرِ هَمِّي لَدَيْنِي، أَفَتُرَى يُبْقِي دَيْنُنَا مِنْ مَالِنَا شَيْئًا فَقَالَ يَا بُنَىِّ بِعْ مَالَنَا فَاقْضِ دَيْنِي‏.‏ وَأَوْصَى بِالثُّلُثِ، وَثُلُثِهِ لِبَنِيهِ، يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ ثُلُثُ الثُّلُثِ، فَإِنْ فَضَلَ مِنْ مَالِنَا فَضْلٌ بَعْدَ قَضَاءِ الدَّيْنِ شَىْءٌ فَثُلُثُهُ لِوَلَدِكَ‏.‏ قَالَ هِشَامٌ وَكَانَ بَعْضُ وَلَدِ عَبْدِ اللَّهِ قَدْ وَازَى بَعْضَ بَنِي الزُّبَيْرِ خُبَيْبٌ وَعَبَّادٌ، وَلَهُ يَوْمَئِذٍ تِسْعَةُ بَنِينَ وَتِسْعُ بَنَاتٍ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَجَعَلَ يُوصِينِي بِدَيْنِهِ وَيَقُولُ يَا بُنَىِّ، إِنْ عَجَزْتَ عَنْهُ فِي شَىْءٍ فَاسْتَعِنْ عَلَيْهِ مَوْلاَىَ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا دَرَيْتُ مَا أَرَادَ حَتَّى قُلْتُ يَا أَبَتِ مَنْ مَوْلاَكَ قَالَ اللَّهُ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا وَقَعْتُ فِي كُرْبَةٍ مِنْ دَيْنِهِ إِلاَّ قُلْتُ يَا مَوْلَى الزُّبَيْرِ، اقْضِ عَنْهُ دَيْنَهُ‏.‏ فَيَقْضِيهِ، فَقُتِلَ الزُّبَيْرُ ـ رضى الله عنه ـ وَلَمْ يَدَعْ دِينَارًا وَلاَ دِرْهَمًا، إِلاَّ أَرَضِينَ مِنْهَا الْغَابَةُ، وَإِحْدَى عَشْرَةَ دَارًا بِالْمَدِينَةِ، وَدَارَيْنِ بِالْبَصْرَةِ، وَدَارًا بِالْكُوفَةِ، وَدَارًا بِمِصْرَ‏.‏ قَالَ وَإِنَّمَا كَانَ دَيْنُهُ الَّذِي عَلَيْهِ أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ يَأْتِيهِ بِالْمَالِ فَيَسْتَوْدِعُهُ إِيَّاهُ فَيَقُولُ الزُّبَيْرُ لاَ وَلَكِنَّهُ سَلَفٌ، فَإِنِّي أَخْشَى عَلَيْهِ الضَّيْعَةَ، وَمَا وَلِيَ إِمَارَةً قَطُّ وَلاَ جِبَايَةَ خَرَاجٍ وَلاَ شَيْئًا، إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي غَزْوَةٍ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ مَعَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ فَحَسَبْتُ مَا عَلَيْهِ مِنَ الدَّيْنِ فَوَجَدْتُهُ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ فَلَقِيَ حَكِيمُ بْنُ حِزَامٍ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي، كَمْ عَلَى أَخِي مِنَ الدَّيْنِ فَكَتَمَهُ‏.‏ فَقَالَ مِائَةُ أَلْفٍ‏.‏ فَقَالَ حَكِيمٌ وَاللَّهِ مَا أُرَى أَمْوَالَكُمْ تَسَعُ لِهَذِهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ أَفَرَأَيْتَكَ إِنْ كَانَتْ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ مَا أُرَاكُمْ تُطِيقُونَ هَذَا، فَإِنْ عَجَزْتُمْ عَنْ شَىْءٍ مِنْهُ فَاسْتَعِينُوا بِي‏.‏ قَالَ وَكَانَ الزُّبَيْرُ اشْتَرَى الْغَابَةَ بِسَبْعِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ، فَبَاعَهَا عَبْدُ اللَّهِ بِأَلْفِ أَلْفٍ وَسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ حَقٌّ فَلْيُوَافِنَا بِالْغَابَةِ، فَأَتَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، وَكَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ أَرْبَعُمِائَةِ أَلْفٍ فَقَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ إِنْ شِئْتُمْ تَرَكْتُهَا لَكُمْ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ‏.‏ قَالَ فَإِنْ شِئْتُمْ جَعَلْتُمُوهَا فِيمَا تُؤَخِّرُونَ إِنْ أَخَّرْتُمْ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ‏.‏ قَالَ قَالَ فَاقْطَعُوا لِي قِطْعَةً‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَكَ مِنْ هَا هُنَا إِلَى هَا هُنَا‏.‏ قَالَ فَبَاعَ مِنْهَا فَقَضَى دَيْنَهُ فَأَوْفَاهُ، وَبَقِيَ مِنْهَا أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ، فَقَدِمَ عَلَى مُعَاوِيَةَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ وَالْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِيَةُ كَمْ قُوِّمَتِ الْغَابَةُ قَالَ كُلُّ سَهْمٍ مِائَةَ أَلْفٍ‏.‏ قَالَ كَمْ بَقِيَ قَالَ أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ‏.‏ قَالَ الْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ قَالَ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ زَمْعَةَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ كَمْ بَقِيَ فَقَالَ سَهْمٌ وَنِصْفٌ‏.‏ قَالَ أَخَذْتُهُ بِخَمْسِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ قَالَ وَبَاعَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ نَصِيبَهُ مِنْ مُعَاوِيَةَ بِسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ، فَلَمَّا فَرَغَ ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ قَضَاءِ دَيْنِهِ قَالَ بَنُو الزُّبَيْرِ اقْسِمْ بَيْنَنَا مِيرَاثَنَا‏.‏ قَالَ لاَ، وَاللَّهِ لاَ أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ حَتَّى أُنَادِيَ بِالْمَوْسِمِ أَرْبَعَ سِنِينَ أَلاَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ دَيْنٌ فَلْيَأْتِنَا فَلْنَقْضِهِ‏.‏ قَالَ فَجَعَلَ كَلَّ سَنَةٍ يُنَادِي بِالْمَوْسِمِ، فَلَمَّا مَضَى أَرْبَعُ سِنِينَ قَسَمَ بَيْنَهُمْ قَالَ فَكَانَ لِلزُّبَيْرِ أَرْبَعُ نِسْوَةٍ، وَرَفَعَ الثُّلُثَ، فَأَصَابَ كُلَّ امْرَأَةٍ أَلْفُ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ، فَجَمِيعُ مَالِهِ خَمْسُونَ أَلْفَ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ‏.‏

Werger

Ebdullah kurê Zûbeyr (rz) ragihand: Dema ku Zûbeyr di roja Cemelê de rabû ser piyan, gazî min kir û ez çûm li kêleka wî sekinîm. Wî got:

"Lawo! Îro kes nayê kuştin lê belê yan zalim e yan jî mazlûm e. Ez wisa dibînim ku ez ê îro wekî mazlûmekî bêm kuştin. Xemgîniya min a herî mezin deynên min in. Gelo tu difikirî ku piştî dayîna deynan, ji malê me tiştek bimîne?" Paşê got: "Lawo! Malê me bifiroşe û deynên min bide." Zûbeyr sêyeka malê xwe wesiyet kir û sêyeka wê jî ji bo neviyên xwe (kurên Ebdullah) diyar kir. Got: "Sêyeka sêyekê. Heke piştî dayîna deynan tiştek ji malê zêde bimîne, sêyeka wê ji bo zarokên te ye." (Hişam, yek ji rawiyan, zêde dike: Hin kurên Ebdullah hemtemenê hin kurên Zûbeyr bûn, wekî Xubeyb û Ebbad. Di wê demê de neh kur û neh keçên Ebdullah hebûn.) Ebdullah berdewam dike: Bavê min her tim bal dikişand ser deynên xwe û digot: "Heke tu di tiştekî de aciz bibî, ji Mewlayê min alîkariyê bixwaze." Sond be bi Xwedê, min fêm nedikir ka ew çi dibêje, heta ku min pirsî: "Bavo! Mewlayê te kî ye?" Wî got: "Allah." Sond be bi Xwedê, her carê ku ez di karê deynên wî de ketim tengasiyê, min digot: "Ey Mewlayê Zûbeyr! Deynê wî bide." Û Allah jî dida. Zûbeyr (rz) şehîd bû û ne dînarek û ne jî dirhemek hişt, tenê du erd (yek jê El-Xabe bû), yazdeh xanî li Medîneyê, du xanî li Besreyê, xaniyek li Kufeyê û xaniyek li Misrê hişt. Sedema deyndariya wî ev bû ku gava kesek pere dianî cem wî da ku wek emanet bimîne, Zûbeyr digot: "Na, ez wek emanet nagirim, lê wek deyn werdigirim, ji ber ku ez ditirsim winda bibe." Wî qet walîtî, xerac an tiştekî wiha nestandibû, tenê ji ğezayên ku bi Pêxember ﷺ, Ebû Bekir, Omer û Osman (rz) re beşdar bûbû, mal qezenç kiribû. Ebdullah kurê Zûbeyr got: Min deynên wî hesab kirin, dît ku du mîlyon û du sed hezar in. Rawî zêde dike: Hekîm kurê Hîzam rastî Ebdullah kurê Zûbeyr hat û got: "Kurê birayê min, çiqas deynê birayê min heye?" Ebdullah veşart û got: "Sed hezar." Hekîm got: "Sond be bi Xwedê, ez nabînim ku malê we têra vê bike." Ebdullah got: "Heke du mîlyon û du sed hezar be, çi dibînî?" Hekîm got: "Ez nabînim ku hûn bikaribin vê bidin; heke hûn aciz bibin, ji min alîkariyê bixwazin." Zûbeyr El-Xabe bi sed û heftê hezar kirîbû. Ebdullah ew bi mîlyonek û şeş sed hezar firot. Paşê rabû û got: "Kî mafekî wî li ser Zûbeyr hebe, bila li El-Xabeyê were cem me." Ebdullah kurê Cefer hat, ku çar sed hezar deynê wî li ser Zûbeyr hebû. Got: "Heke hûn bixwazin, ez ê wê ji we re bibexşînim." Ebdullah got: "Na." Got: "Heke hûn bixwazin, hûn dikarin wê paşxe wekî yên din." Ebdullah got: "Na." Got: "Parçeyekî erdê bidin min." Ebdullah got: "Ji vir heta vir ya te ye." Wî hinek jê firot û deyn da û temam kir, û çar parçe û nîv man. Çû cem Muawiye, û Amr kurê Osman, Munzir kurê Zûbeyr û Ibn Zem'a li cem wî bûn. Muawiye pirsî: "El-Xabe bi çiqas hate nirxandin?" Got: "Her parçeyek bi sed hezar." Pirsî: "Çend parçe man?" Got: "Çar û nîv." Munzir kurê Zûbeyr got: "Min parçeyek bi sed hezar stand." Amr kurê Osman got: "Min parçeyek bi sed hezar stand." Ibn Zem'a got: "Min parçeyek bi sed hezar stand." Muawiye pirsî: "Çend man?" Got: "Parçeyek û nîv." Got: "Min ew bi sed û pêncî hezar stand." Ebdullah kurê Cefer jî para xwe bi şeş sed hezar da Muawiye. Gava Ebdullah kurê Zûbeyr deynan temam kir, kurên Zûbeyr gotin: "Mîrata me parve bike." Got: "Na, sond be bi Xwedê, ez ê parve nekim heta ku ez çar salan di dema Hecê de bang nekim: 'Kî deynekî wî li ser Zûbeyr hebe, bila were em bidin.'" Her sal bang dikir, û gava çar sal derbas bûn, di nav wan de parve kir. Çar jinên Zûbeyr hebûn, û piştî rakirina sêyekê, ji her jinekê re mîlyonek û du sed hezar ket. Hemû malê wî pêncî mîlyon û du sed hezar bû.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Ez-Zubeyr pereyên ku pê spartibûn wek deyn girt û baldar bû ku deynên wî bi rêkûpêk bên dayîn.

Paşxane û sedem

Vegotinê axaftina di navbera ez-Zubeyr û kurê wî de di dema Şerê al-Jemelê de datîne. Ez-Zubeyr li ser deynê xwe axivî û ji kurê xwe xwest ku wî bide.

Wateya peyvên dijwar
salf

Deyn: pereyên ku têne wergirtin dibin deyn û divê bên vegerandin.

al-Ghaba

Navê zeviyekê ku ez-Zubeyr xwediyê wê bû û kurê wî ew ji bo dayîna deynan bikar anî.

wesiyetnameya sêyeka malê

Biryarnameyek li ser herî zêde sêyeka malê, ku piştî dayîna deynan tê bicihanîn.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyar ji vê yekê derdixin ku deynê miriyekî berî dabeşkirina mîrasê tê dayîn. Ez-Zubeyr pereyên ku pê spartibûn wek deyn girt, ji ber vê yekê ew ji bo vegerandina wan berpirsiyar ma. Vegotin herwiha nîşan dide ku pêbaweriya bi Allah re bi hewldanên pratîkî re tê: Abdullah milk firot, li deyndaran geriya û dabeşkirina mîrasê paş xist da ku daxwaz dikaribûn bên pêşkêşkirin. Wesiyetnameya ji bo mîrasgirekî bi qaîdeya naskirî tê sînorkirin: mîrasgir bê razîbûna mîrasgirên din bi wesiyetnameyê para zêde nabîne.

Dersên ji bo îro
  1. Deyn û pereyên ku pê tê spartin bi zelalî tomar bike da ku mafên kesên din bên parastin.
  2. Berî ku mîrasê di navbera mîrasgaran de parve bikî, deynan ji mîrasê bide.
  3. Pêbaweriya xwe bi Allah hebe û di heman demê de ji bo pêkanîna berpirsiyariyên darayî gavên baldar û rast bistîne.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.