نماز جمعه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 922

روایت‌شده توسط Asma bint Abi Bakr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز جمعه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Asma bint Abi Bakr

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَقَالَ مَحْمُودٌ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي فَاطِمَةُ بِنْتُ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَتْ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ قُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا إِلَى السَّمَاءِ‏.‏ فَقُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَىْ نَعَمْ‏.‏ قَالَتْ فَأَطَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جِدًّا حَتَّى تَجَلاَّنِي الْغَشْىُ وَإِلَى جَنْبِي قِرْبَةٌ فِيهَا مَاءٌ فَفَتَحْتُهَا فَجَعَلْتُ أَصُبُّ مِنْهَا عَلَى رَأْسِي، فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ، فَخَطَبَ النَّاسَ، وَحَمِدَ اللَّهَ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ وَلَغِطَ نِسْوَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَانْكَفَأْتُ إِلَيْهِنَّ لأُسَكِّتَهُنَّ فَقُلْتُ لِعَائِشَةَ مَا قَالَ قَالَتْ قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ شَىْءٍ لَمْ أَكُنْ أُرِيتُهُ إِلاَّ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ، وَإِنَّهُ قَدْ أُوحِيَ إِلَىَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ مِثْلَ ـ أَوْ قَرِيبَ مِنْ ـ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ، يُؤْتَى أَحَدُكُمْ، فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ ـ أَوْ قَالَ الْمُوقِنُ شَكَّ هِشَامٌ ـ فَيَقُولُ هُوَ رَسُولُ اللَّهِ، هُوَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَآمَنَّا وَأَجَبْنَا وَاتَّبَعْنَا وَصَدَّقْنَا‏.‏ فَيُقَالُ لَهُ نَمْ صَالِحًا، قَدْ كُنَّا نَعْلَمُ إِنْ كُنْتَ لَتُؤْمِنُ بِهِ‏.‏ وَأَمَّا الْمُنَافِقُ ـ أَوْ قَالَ الْمُرْتَابُ شَكَّ هِشَامٌ ـ فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي، سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ هِشَامٌ فَلَقَدْ قَالَتْ لِي فَاطِمَةُ فَأَوْعَيْتُهُ، غَيْرَ أَنَّهَا ذَكَرَتْ مَا يُغَلِّظُ عَلَيْهِ‏.‏

ترجمه

محمود گفت: ابواسامه برای ما حدیث کرد و گفت: هشام بن عروه برای ما حدیث کرد و گفت: فاطمه بنت منذر مرا خبر داد، از اسماء بنت ابی‌بکر که فرمود: بر عائشه رضی الله عنها وارد شدم در حالی که مردم نماز می‌خواندند. پرسیدم: مردم را چه شده است؟ او با سرش به آسمان اشاره کرد. گفتم: آیا نشانه‌ای است؟ با سرش اشاره کرد که بله. گفت: سپس رسول الله ﷺ نماز را چنان طولانی کردند که من دچار غش شدم. در کنارم مشک آبی بود، آن را گشودم و از آن آب بر سرم ریختم. آنگاه رسول الله ﷺ از نماز فارغ شدند در حالی که خورشید روشن شده بود. ایشان برای مردم خطبه خواندند و خداوند را آن‌گونه که شایسته‌اش بود ستایش کردند، سپس فرمودند:

«اما بعد». اسماء گفت: زنانی از انصار شروع به صحبت کردند، پس من به سوی آنان برگشتم تا ساکتشان کنم. از عائشه پرسیدم: پیامبر ﷺ چه فرمودند؟ او گفت: ایشان فرمودند: «هیچ چیزی نبود که به من نشان داده نشده باشد مگر اینکه در این جایگاه خود دیدم، حتی بهشت و دوزخ را. و همانا به من وحی شده است که شما در قبرها به فتنه‌ای مانند یا نزدیک به فتنه مسیح دجال گرفتار خواهید شد. نزد یکی از شما می‌آیند و به او گفته می‌شود: علم تو درباره این مرد چیست؟ اما فرد مؤمن یا یقین‌دارنده (هشام شک دارد) می‌گوید: او رسول خداست، او محمد ﷺ است که با دلایل روشن و هدایت نزد ما آمد، پس ما ایمان آوردیم، پذیرفتیم، پیروی کردیم و تصدیق نمودیم. پس به او گفته می‌شود: صالح بخواب، ما می‌دانستیم که تو به او ایمان داری. و اما منافق یا شک‌کننده (هشام شک دارد) به او گفته می‌شود: علم تو درباره این مرد چیست؟ می‌گوید: نمی‌دانم، شنیدم مردم چیزی می‌گفتند پس من هم همان را گفتم.» هشام گفت: فاطمه به من گفت که من آن را حفظ کردم، جز اینکه ذکر کرد بر او سخت گرفته خواهد شد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هنگام خورشیدگرفتگی، پیامبر ﷺ نمازی طولانی خواند و درباره عذاب قبر هشدار داد.

پیشینه و سبب بیان

اسماء بنت ابی‌بکر هنگامی نزد عایشه آمد که مردم در زمان خورشیدگرفتگی مشغول نماز بودند. پس از نماز، پیامبر ﷺ با حاضران سخن گفت.

توضیح واژه‌های دشوار
مسیح دجال

دجال؛ گمراه‌کننده‌ای بزرگ که بنا بر روایات اسلامی پیش از پایان زمان ظهور می‌کند.

آزمایش قبر

پرسش پس از مرگ درباره ایمان و فرستاده خدا ﷺ.

انصار

ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانانِ آمده از مکه پشتیبانی کردند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که خورشیدگرفتگی فرصتی برای نماز و یاد خداست و پیامبر ﷺ پس از آن مردم را آموزش داد. این روایت همچنین آزمایش قبر را تأیید می‌کند و تأکید دارد که ایمان راستین در شناخت، پذیرش و پیروی از فرستاده ﷺ آشکار می‌شود؛ صرفاً تکرار سخنان دیگران، ایمانی استوار نیست. در عبارت روایت آمده است که راوی میان «مؤمن» و «مؤمنِ با یقین» و نیز میان «منافق» و «شک‌گرا» تردید داشت.

درس‌هایی برای امروز
  1. رویدادهای تأثیرگذار را فرصتی برای یاد خدا و استوارتر کردن نماز قرار دهید.
  2. پیام پیامبر ﷺ را با فهم بیاموزید و به آن عمل کنید؛ ایمان را تنها در قالب واژه‌هایی پراکنده از دیگران نگیرید.
  3. آخرت را به یاد آورید و از خدا بخواهید هنگام آزمایش‌های پس از مرگ، شما را استوار بدارد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.