Oruç Kitabı · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi, 774. hadis

Rafi ibn Khadij rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Oruç Kitabı
جامع الترمذي
Kim rivayet etti?

Rafi ibn Khadij tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Rivayet

Arapça metin

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ النَّيْسَابُورِيُّ، وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَيَحْيَى بْنُ مُوسَى، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَسَعْدٍ وَشَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ وَثَوْبَانَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَعَائِشَةَ وَمَعْقِلِ بْنِ سِنَانٍ وَيُقَالُ ابْنُ يَسَارٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي مُوسَى وَبِلاَلٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَذُكِرَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ أَنَّهُ قَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ ‏.‏ وَذُكِرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ ثَوْبَانَ وَشَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ لأَنَّ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ رَوَى عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ الْحَدِيثَيْنِ جَمِيعًا حَدِيثَ ثَوْبَانَ وَحَدِيثَ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمُ الْحِجَامَةَ لِلصَّائِمِ حَتَّى أَنَّ بَعْضَ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ بِاللَّيْلِ مِنْهُمْ أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ وَابْنُ عُمَرَ وَبِهَذَا يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ إِسْحَاقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ مَنِ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ فَعَلَيْهِ الْقَضَاءُ ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَهَكَذَا قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ‏.‏ وَقَالَ أَبُو عِيسَى وَأَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ قَالَ قَالَ الشَّافِعِيُّ قَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ وَرُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَالْمَحْجُومُ ‏"‏ ‏.‏ وَلاَ أَعْلَمُ وَاحِدًا مِنْ هَذَيْنِ الْحَدِيثَيْنِ ثَابِتًا وَلَوْ تَوَقَّى رَجُلٌ الْحِجَامَةَ وَهُوَ صَائِمٌ كَانَ أَحَبَّ إِلَىَّ وَلَوِ احْتَجَمَ صَائِمٌ لَمْ أَرَ ذَلِكَ أَنْ يُفْطِرَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا كَانَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ بِبَغْدَادَ وَأَمَّا بِمِصْرَ فَمَالَ إِلَى الرُّخْصَةِ وَلَمْ يَرَ بِالْحِجَامَةِ لِلصَّائِمِ بَأْسًا وَاحْتَجَّ بِأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَهُوَ مُحْرِمٌ صَائِمٌ ‏.‏

Çeviri

Muhammed b. Yahya, Muhammed b. Râfi‘ en-Nîsâbûrî, Mahmud b. Gaylân ve Yahya b. Mûsâ bize rivayet ettiler; dediler ki: Abdürrezzâk bize Ma‘mer’den, o Yahya b. Ebî Kesîr’den, o İbrâhim b. Abdullah b. Kârız’dan, o Sâib b. Yezîd’den, o Râfi‘ b. Hadîc’den rivayet etti ki, Nebî ﷺ şöyle buyurdu:

"Hacamat yapan da, hacamat yaptıran da orucunu bozmuştur." Ebû Îsâ dedi ki: Bu konuda ayrıca Ali, Sa‘d, Şeddâd b. Evs, Sevban, Üsame b. Zeyd, Âişe, Ma‘kıl b. Sinân (veya İbn Yesâr denilir), Ebû Hüreyre, İbn Abbas, Ebû Mûsâ ve Bilâl’den de rivayetler vardır. Ebû Îsâ dedi ki: Râfi‘ b. Hadîc hadisi hasendir. Ahmed b. Hanbel’in şöyle dediği zikredilmiştir: "Bu babdaki en sahih rivayet, Râfi‘ b. Hadîc hadisidir." Ali b. Abdullah’ın da şöyle dediği nakledilmiştir: "Bu babdaki en sahih rivayet, Sevban ve Şeddâd b. Evs hadisidir; çünkü Yahya b. Ebî Kesîr her iki hadisi de –hem Sevban hem de Şeddâd b. Evs hadisini– Ebû Kılâbe yoluyla rivayet etmiştir." İlim ehlinden bazı kimseler, Nebî ﷺ’in ashabından ve başkalarından, oruçluya hacamat yapılmasını mekruh görmüşlerdir; hatta Nebî ﷺ’in ashabından bazıları, Ebû Mûsâ el-Eş‘arî ve İbn Ömer gibi, hacamatlarını gece yaptırmışlardır. İbnü’l-Mübârek de bu görüştedir. Ebû Îsâ dedi ki: İshak b. Mansûr’un şöyle dediğini işittim: Abdurrahman b. Mehdî demiştir ki: "Oruçlu iken hacamat yaptıran kimse kaza etmelidir." İshak b. Mansûr dedi ki: Ahmed b. Hanbel ve İshak b. İbrâhim de böyle söylemiştir. Ebû Îsâ ayrıca dedi ki: Hasan b. Muhammed ez-Za‘ferânî bana haber verdi ki, Şâfiî şöyle demiştir: "Nebî ﷺ’in oruçlu iken hacamat yaptırdığı rivayet edildiği gibi, yine Nebî ﷺ’in 'Hacamat yapan da, hacamat yaptıran da orucunu bozmuştur' buyurduğu da rivayet edilmiştir. Bu iki hadisten hangisinin kesin olarak sabit olduğunu bilmiyorum. Bir kimsenin oruçlu iken hacamattan sakınması benim için daha sevimlidir; ancak oruçlu biri hacamat yaptırırsa, bunun orucunu bozacağını düşünmem." Ebû Îsâ dedi ki: Şâfiî’nin Bağdat’taki görüşü böyleydi; fakat Mısır’da ruhsata meyil etti ve oruçluya hacamat yapılmasında bir beis görmedi. Delil olarak da Nebî ﷺ’in Veda Haccı’nda ihramlı ve oruçlu olduğu halde hacamat yaptırdığını öne sürdü.

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Rivayet, hacamatın bu işleme dâhil olan her iki kişinin de orucunu bozduğunu belirtir.

Kavramlar ve açıklamalar
hacamat yapan

Kanı vakum yoluyla alan hacamat uygulayıcısı.

hacamat yaptıran

Kendisine hacamat uygulanan kişi.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler bu sözün anlamı ve uygulanışı konusunda farklı görüşlere sahipti. Ahmed bin Hanbel, İshak bin Râheveyh ve Abdurrahman bin Mehdî, hacamatın orucu bozduğunu ve bu orucun kaza edilmesi gerektiğini savundu; İbnü’l-Mübârek gündüz hacamat yaptırmayı uygun görmedi. Şâfiî, oruçluyken hacamattan kaçınmanın daha iyi olduğunu düşündü, ancak bunun orucu bozduğunu kabul etmedi. At-Tirmizî, Şâfiî’nin daha sonra Mısır’da bir ruhsata göre amel ettiğini aktarır. Fıkıh mezhepleri bu konuda farklı hükümlere varmıştır; bu nedenle hadis, oruçluyken hacamat hakkındaki diğer rivayetlerle birlikte değerlendirilmelidir.

Günümüz için dersler
  1. Oruçlu bir günde hacamat konusunda tereddüt ederseniz, farklı delilleri bilen güvenilir bir âlime danışın.
  2. Hacamatın orucu bozduğu görüşünü benimseyenler, tedaviyi oruç dönemi dışına planlayabilir.
  3. Fıkhî görüş ayrılıklarını saygıyla ele alın ve klasik âlimlerin delilleri farklı şekilde değerlendirdiğini kabul edin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.