Jami at-Tirmidhi, xadiiska 86
Waxaa weriyey Aishah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aishah
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، وَهَنَّادٌ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ وَأَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَبَّلَ بَعْضَ نِسَائِهِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ . قَالَ قُلْتُ مَنْ هِيَ إِلاَّ أَنْتِ قَالَ فَضَحِكَتْ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ نَحْوُ هَذَا عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَهْلِ الْكُوفَةِ قَالُوا لَيْسَ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ . وَقَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَالأَوْزَاعِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ فِي الْقُبْلَةِ وُضُوءٌ . وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ . وَإِنَّمَا تَرَكَ أَصْحَابُنَا حَدِيثَ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا لأَنَّهُ لاَ يَصِحُّ عِنْدَهُمْ لِحَالِ الإِسْنَادِ . قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الْعَطَّارَ الْبَصْرِيَّ يَذْكُرُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ ضَعَّفَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ جِدًّا . وَقَالَ هُوَ شِبْهُ لاَ شَىْءَ . قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ يُضَعِّفُ هَذَا الْحَدِيثَ وَقَالَ حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَبَّلَهَا وَلَمْ يَتَوَضَّأْ . وَهَذَا لاَ يَصِحُّ أَيْضًا . وَلاَ نَعْرِفُ لإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ . وَلَيْسَ يَصِحُّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْبَابِ شَيْءٌ .
Waxaa nooga warramay Qutaybah, Hannad, Abu Kurayb, Axmad bin Maniic, Maxmuud bin Ghaylaan iyo Abu Cammaar Al-Xuseyn bin Xurayth, waxayna yiraahdeen: Waxaa nooga warramay Wakiić, oo ka weriyey Al-Acmash, isna ka weriyey Xabiib bin Abi Thaabit, isna ka weriyey Curwah, isna ka weriyey Caa'ishah in Nabiga ﷺ uu dhunkaday mid ka mid ah xaasaskiisa, dabadeedna uu u baxay salaadda isagoon weyso qaadan. Curwah wuxuu yiri:
"Waxaan iri: 'Yaa iyada ahayd adiga mooyaane?'" Markaas way qososhay. Abu Ciise wuxuu yiri: Arrintan oo kale waxaa laga weriyey dhowr ka mid ah culumada Saxaabada Nabiga ﷺ iyo Taabiciinta. Waana qowlka Sufyaan Ath-Thawri iyo reer Kuufa, waxayna yiraahdeen: "Dhunkashadu weyso ma jabiso." Laakiin Maalik bin Anas, Al-Awzaaci, Ash-Shaafici, Axmad iyo Isxaaq waxay yiraahdeen: "Dhunkashadu weyso way jabisaa." Waana qowlka dhowr ka mid ah culumada Saxaabada Nabiga ﷺ iyo Taabiciinta. Culimadeennu xadiiska Caa'ishah ee Nabiga ﷺ ugama tagin arrintan darteed, ee waxay uga tageen sababtoo ah silsiladdiisu (isnaadkiisu) sax ma aha agtooda. Wuxuu yiri: Waxaan ka maqlay Abu Bakar Al-Caddaar Al-Basri oo ka sheekeynaya Cali bin Al-Maadini inuu yiri: "Yaxye bin Saciid Al-Qaddaan aad buu u daciifiyey xadiiskan," wuxuuna yiri: "Waa sida wax aan jirin oo kale." Wuxuu yiri: Waxaan ka maqlay Muxammad bin Ismaaciil oo daciifinaya xadiiskan, wuxuuna yiri: "Xabiib bin Abi Thaabit kama maqlin Curwah." Waxaa sidoo kale laga weriyey Ibraahiim At-Taymi in Caa'ishah ay tiri Nabiga ﷺ wuu i dhunkaday mana weyso qaadan, laakiin taasi sax ma aha. Mana naqaanno in Ibraahiim At-Taymi uu wax ka maqlay Caa'ishah. Xadiis sax ah oo arrinkan ku saabsan lagama hayo Nabiga ﷺ.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Sida ku cad riwaayaddan, dhunkashadu uma baahnayn in Nabigu ﷺ uu mar kale weyseysto.
Dhaqidda cibaadada ah ee la sameeyo ka hor salaadda.
Taxanaha dadka xadiiska qofba qofka kale ka soo weriyey.
Qoraalku wuxuu xusayaa laba aragti sharci oo caan ah. Sufyaan ath-Thawri iyo culimada Kuufa waxay go’aamiyeen in dhunkashadu kaligeed aanay weyso waajibin. Maalik, al-Awzaaci, ash-Shaafici, Axmed iyo Isxaaqse waxay ku xidheen waajibka weysada. At-Tirmidhi wuxuu sheegay in culimadu diideen riwaayadda halkan laga soo xigtay, sababtoo ah silsiladdeeda ayaa go’an; sidaas darteed, si toos ah looguma daliishan karo aragtida ah in dhunkashadu aanay jebin weysada.
- Marka culimadu isku khilaafaan, baro daliillada ay ku saleeyeen xukunkooda.
- Si taxaddar leh u weyso ka hor salaadda, kuna dhaqaaq tilmaamaha lagu kalsoon yahay ee madhhabkaaga.
- Xushmee xukunnada la xidhiidha daahirnimada, xataa marka culimo la aqoonsan yahay ay aragtiyo kala duwan qabaan.
Riwaayaddani waxay ka mid tahay isla doodda ku saabsan falalka iyo duruufaha saamayn kara weysada.
Jami' at-Tirmidhi · #85 (Sahih)Xadiiskani wuxuu si toos ah ugu xiga riwaayadda laga hadlayo, gudaha cutubka daahirinta, wuxuuna doodda sharciga ka caawiyaa in macnaha guud lagu fahmo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.