Sahih al-Bukhari, hedîsa 1392
Umar ibn al-Khattab rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Umar ibn al-Khattab hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ الأَوْدِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، اذْهَبْ إِلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقُلْ يَقْرَأُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عَلَيْكِ السَّلاَمَ، ثُمَّ سَلْهَا أَنْ أُدْفَنَ مَعَ صَاحِبَىَّ. قَالَتْ كُنْتُ أُرِيدُهُ لِنَفْسِي، فَلأُوثِرَنَّهُ الْيَوْمَ عَلَى نَفْسِي. فَلَمَّا أَقْبَلَ قَالَ لَهُ مَا لَدَيْكَ قَالَ أَذِنَتْ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. قَالَ مَا كَانَ شَىْءٌ أَهَمَّ إِلَىَّ مِنْ ذَلِكَ الْمَضْجَعِ، فَإِذَا قُبِضْتُ فَاحْمِلُونِي ثُمَّ سَلِّمُوا ثُمَّ قُلْ يَسْتَأْذِنُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ. فَإِنْ أَذِنَتْ لِي فَادْفِنُونِي، وَإِلاَّ فَرُدُّونِي إِلَى مَقَابِرِ الْمُسْلِمِينَ، إِنِّي لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا أَحَقَّ بِهَذَا الأَمْرِ مِنْ هَؤُلاَءِ النَّفَرِ الَّذِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَنْهُمْ رَاضٍ، فَمَنِ اسْتَخْلَفُوا بَعْدِي فَهُوَ الْخَلِيفَةُ، فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِيعُوا. فَسَمَّى عُثْمَانَ وَعَلِيًّا وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ وَسَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، وَوَلَجَ عَلَيْهِ شَابٌّ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ بِبُشْرَى اللَّهِ، كَانَ لَكَ مِنَ الْقَدَمِ فِي الإِسْلاَمِ مَا قَدْ عَلِمْتَ، ثُمَّ اسْتُخْلِفْتَ فَعَدَلْتَ، ثُمَّ الشَّهَادَةُ بَعْدَ هَذَا كُلِّهِ. فَقَالَ لَيْتَنِي يَا ابْنَ أَخِي وَذَلِكَ كَفَافًا لاَ عَلَىَّ وَلاَ لِي أُوصِي الْخَلِيفَةَ مِنْ بَعْدِي بِالْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ خَيْرًا، أَنْ يَعْرِفَ لَهُمْ حَقَّهُمْ، وَأَنْ يَحْفَظَ لَهُمْ حُرْمَتَهُمْ، وَأُوصِيهِ بِالأَنْصَارِ خَيْرًا الَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالإِيمَانَ أَنْ يُقْبَلَ مِنْ مُحْسِنِهِمْ، وَيُعْفَى عَنْ مُسِيئِهِمْ، وَأُوصِيهِ بِذِمَّةِ اللَّهِ وَذِمَّةِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُوفَى لَهُمْ بِعَهْدِهِمْ، وَأَنْ يُقَاتَلَ مِنْ وَرَائِهِمْ، وَأَنْ لاَ يُكَلَّفُوا فَوْقَ طَاقَتِهِمْ.
Emr bîn Meymûn el-Ewdî (reh) wiha got: Min Emr bîn el-Xettab (rz) dît dema ku ew hatibû xencer kirin, digot:
"Ey Ebdullah bîn Emr! Here cem Dayika Mu'minan Aişe (rz) û bêje: 'Emr bîn el-Xettab silavên xwe ji te re dişîne,' û jê bipirse ka destûrê dide min ku ez li kêleka hevalên xwe werim definkirin." (Îbn Emr çû û peyam gihand.) Wê got: "Min ev cih ji bo xwe dixwest, lê îro ez wî li ser xwe tercîh dikim." Dema Ebdullah bîn Emr vegeriya, Emr (rz) jê pirsî: "Li cem te çi nûçe hene?" Wî bersiv da: "Ey Emîrê Mu'minan! Wê destûr da te." Li ser vê yekê Emr (rz) got: "Tiştek ji bo min girîngtir nebû ji wê cihê pîroz. Loma, dema ez bimrim, min hilgirin û silavên min ji wê re bibêjin û bêjin: 'Emr bîn el-Xettab destûrê dixwaze.' Heke wê destûr da min, min li wir defin bikin; heke na, min bibin goristana Misilmanan. Ez nizanim kesek ji wan kesan rewaqdar e ji bo xîlafetê ku Resûlê Allah ﷺ heta mirina xwe her tim ji wan razî bû. Kî piştî min ji aliyê gel ve were hilbijartin, ew ê bibe Xelîfe; divê hûn guh bidin wî û fermana wî pêk bînin." Paşê navên Usman, Elî, Telha, Zubejr, Ebdurehman bîn Awf û Se'd bîn Ebî Weqqas anîn ziman. Di wê demê de ciwanekî Ensariyan hat hundir û got: "Ey Emîrê Mu'minan! Bi mizgîniya Allah şa be. Pileya te ya di Îslamê de tu dizanî, paşê tu bûyî Xelîfe û te bi edaletê hikum kir, û piştî van hemû tiştan şehadet نصîba te bû." Emr (rz) got: "Ey lawê birayê min! Kaşke ev hemû fazîlet bes bin da ku ne zerarê bibînim û ne jî zêde qezenc bikim. Ez wesiyetê li xelîfeyê piştî xwe dikim ku li hember Muhacirên ewil baş be, mafên wan nas bike û hurmeta wan biparêze. Her wiha ez wesiyetê li wî dikim ku li hember Ensariyan baş be, yên ku beriya wan li Medîneyê bi cih bûne û îman aniye; bila qebûl bike ji başên wan û efû bike li xerabên wan. Ez wesiyetê li wî dikim der barê zimmetê Allah û Resûlê wî ﷺ de (Dhimmiyan), ku peymanên wan bi temamî bên bicihanîn, ji bo wan şer were kirin û zêdetirî taqeta wan bar li ser wan neyê danîn."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Umar bi tevazû bi cihê veşartinê xwest û şîreta li ser veguhastina dadmend a desthilatdariyê da.
Umar ibn al-Khattab van gotinan piştî ku bi kêrê hate xistin, dema mirin nêzîk dibû, got. Ji Aishayê destûr xwest ku li kêleka Pêxember ﷺ û Abu Bakr were veşartin û di heman demê de şîret li ser cihgirê xwe da.
Sernavek ku wateya wê ye: rêberê bawermendan.
Sahabeyên ku ji ber baweriya xwe ji Mekkeyê koçî Medîneyê kirin.
Niștecîhên Medîneyê yên ku piştgirî dan Pêxember ﷺ û koçberan.
Zanyar ji vê yekê derdixin ku divê ji bo cihê veşartinê yê ku xwediyê wê kesekî din e destûr bê xwestin, her çend daxwazker rêber be jî. Umar nîşanî tevazûyê dide bi vê biryarê ku heke Aisha destûra xwe betal bike, ew li cihê din were veşartin. Ev rivayet herwiha girîngiya şêwirdariyê di hilbijartina rêberekî de û erkê desthilatdaran yê muameleya dadmend bi Muhajirun, Ansar û kesên di bin parastinê de dide ber çavan. Şîreta wî ya ku ji cihgirê hilbijartî re bê îtaet, tenê di çarçoveya tiştên destûrdar de derbasdar e; îtaeta mirovên din nayê wateya îtaetkirina wan bi nافرمانiya Allah.
- Berî ku tiştekî ku yê kesekî din e bixwazî, destûrê bixwaze.
- Desthilatê ji bo ferzkirina daxwazên xwe yên kesane bi kar neîne; amade be ku redkirinê qebûl bikî.
- Rêbertiyê li gorî dadmendiyê binirxîne û ji desthilatdaran bixwaze ku maf û peymanan biparêzin.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.