Sahih al-Bukhari, hedîsa 2565
Aisha rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Aisha hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي أَيْمَنُ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقُلْتُ كُنْتُ غُلاَمًا لِعُتْبَةَ بْنِ أَبِي لَهَبٍ، وَمَاتَ وَوَرِثَنِي بَنُوهُ، وَإِنَّهُمْ بَاعُونِي مِنَ ابْنِ أَبِي عَمْرٍو، فَأَعْتَقَنِي ابْنُ أَبِي عَمْرٍو، وَاشْتَرَطَ بَنُو عُتْبَةَ الْوَلاَءَ. فَقَالَتْ دَخَلَتْ بَرِيرَةُ وَهْىَ مُكَاتَبَةٌ فَقَالَتِ اشْتَرِينِي وَأَعْتِقِينِي. قَالَتْ نَعَمْ. قَالَتْ لاَ يَبِيعُونِي حَتَّى يَشْتَرِطُوا وَلاَئِي. فَقَالَتْ لاَ حَاجَةَ لِي بِذَلِكَ. فَسَمِعَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَوْ بَلَغَهُ، فَذَكَرَ لِعَائِشَةَ، فَذَكَرَتْ عَائِشَةُ مَا قَالَتْ لَهَا، فَقَالَ " اشْتَرِيهَا وَأَعْتِقِيهَا، وَدَعِيهِمْ يَشْتَرِطُونَ مَا شَاءُوا ". فَاشْتَرَتْهَا عَائِشَةُ فَأَعْتَقَتْهَا وَاشْتَرَطَ أَهْلُهَا الْوَلاَءَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ، وَإِنِ اشْتَرَطُوا مِائَةَ شَرْطٍ ".
Ebdulwahîd kurê Eymin ragihand: Ez çûm cem Ayşeyê û gotim:
"Ez xulamê Utbe kurê Ebû Leheb bûm. Utbe mir û kurên wî bûn xwediyên min, paşê wan ez firotim Îbn Ebû Emr. Îbn Ebû Emr ez azad kirim, lê kurên Utbeyê şerta 'wela'yê (mafê piştî azadiyê) ji bo xwe danîn." Ayşe got: "Berîre hat cem min û wê peymana azadiyê ji xwediyên xwe stendibû. Wê got: 'Min bikire û min azad bike.' Min got: 'Erê.' Lê wê got: 'Ew ê min nefiroşin heya ku ew şerta welayê ji bo xwe nedine.' Min jî got: 'Pêdiviya min bi vê nîne.'" Pêxember ﷺ ev bihîst an jî jê re hate gotin. Wî ji Ayşeyê pirsî û Ayşeyê tiştê ku Berîreyê jê re gotibû vegot. Pêxember ﷺ ferman da: "Wê bikire û azad bike, bila ew her çi bixwazin şert bikin." Loma Ayşeyê ew kirî û azad kir, û malbata wê şerta welayê danîn. Pêxember ﷺ fermû: "Wela ya kesê ku azad dike ye, her çend ew sed şertan jî deynin."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Mafê wala ji yê ku kole azad dike re ye.
Ayman ji Aişeyê li ser rewşekê pirsî ku tê de warisên xwediyê wî yê berê piştî ku kesekî din ew azad kir, wala ji bo xwe xwestin. Aişe wê demê çîroka Berîreyê jê re vegot; firoşkarên wê jî dixwestin wala ji bo xwe biparêzin.
Peymanek ku tê de kole bi xwediyê xwe re lihev dike ku bi pereyekî xwe ji kolebûnê bikire.
Têkiliyeke qanûnî ku bi azadkirina kolekî çêdibe û bandorê li mafên mîrasê dike.
Derxistina kesekî ji kolebûnê; di vê çîrokê de Aişe piştî kirîna Berîreyê wê azad dike.
Zanyarên klasîk ji vê yekê derdixin ku wala mafê kesê ku bi rastî azadkirinê pêk tîne ye, ne yê firoşkarê ku wê wek şertê peymanê datîne. Gotina ku firoşkar dikarin şertan danînê, nayê wê wateyê ku her şert ji aliyê qanûnî ve derbasdar e: şertek ku li dijî vê rêgezê be, hêzeke qanûnî nîne. Mezhebên fiqhê li gorî rêzikên xwe encamên qanûnî yên rast ên van şertan nîqaş dikin, lê rivayetê bingehê eşkere dike: wala ji yê ku azad dike re ye.
- Ji pêş ve diyar bike ka kîjan şertên peymanê ji aliyê qanûnî ve derbasdar in; heke tiştek nezelal be, şêwirê pisporan bistîne.
- Nehêle ku daxwazeke peymanê ya li dijî prensîbeke qanûnî ya zelal te bixapîne.
- Çavkaniyên xwe bi kar bîne da ku ji kesên di rewşên xeternak de azadî û serbixweyiya rastîn re peyda bikî.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.