Sahih al-Bukhari, hedîsa 2940
Abdullah ibn Abbas rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ
- 1Ibrahim ibn Hamzaji al‑Bukhari re vegotإِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ
- 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
- 3Salih ibn Kaysanصَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Ubaydullah ibn Abdullah ibn Utbaعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ
- 6Abdullah ibn Abbasعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ
- 7Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الإِسْلاَمِ، وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ، وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ، وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ، شُكْرًا لِمَا أَبْلاَهُ اللَّهُ، فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ، أَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ، قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطَلَقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ، فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ، وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا. قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي، وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي. فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ. وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلاَ الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ، وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ. قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ. فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ. قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ. قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ، وَنَحْنُ الآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ، نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لاَ أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا. قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلاً وَسِجَالاً، يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الأُخْرَى. قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لاَ نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا، وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ. فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ، فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ. وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ. وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمُ اتَّبَعُوهُ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لاَ يَسْخَطُهُ أَحَدٌ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ يَغْدِرُونَ. وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ، وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلاً، وَيُدَالُ عَلَيْكُمُ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الأُخْرَى، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى، وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ، وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ، وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ، وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ، قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ، قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ، وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا، فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ، وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ، إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ، سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الأَرِيسِيِّينَ وَ{يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ}". قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ، عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ، وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ، فَلاَ أَدْرِي مَاذَا قَالُوا، وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا، فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، هَذَا مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ يَخَافُهُ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلاً مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ، حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الإِسْلاَمَ وَأَنَا كَارِهٌ.
Ji Ebdullah kurê Ebbas (razî be) tê vegotin: Resûlê Allah ﷺ nameyek ji Qeyser re nivîsî û wî vexwend Îslamê. Wî nameya xwe bi Dihiye Kelbî re şand û ferman da ku wê bide walîyê Busrayê da ku ew jî wê bigihîne Qeyser. Dema ku Allah artêşa Farisan têk biribû, Qeyser wekî spasdarî ji bo nimeta Allah, ji Humsê heta Îlya (Orşelîm) meşiyabû. Gava nameya Resûlê Allah ﷺ gihîşt Qeyser, piştî ku wê xwend, got:
"Li vir yekî ji qewmê vî mirovî li min bigerin da ku ez der barê Resûlê Allah ﷺ de pirsan ji wan bikim." Îbn Ebbas dibêje: Ebû Sufyan ji min re wiha got: Ez di dema peymana aştiyê ya di navbera Resûlê Allah ﷺ û kafirên Qureyşê de, ligel komek mêrên ji Qureyşê ji bo bazirganiyê çûbûn Şamê. Elçîyê Qeyser me li cihekî li Şamê dît û em birin Îlya. Em hatin huzura wî; ew li ser textê xwe yê padîşahiyê rûniştibû û taca wî li ser serê wî bû, mezinên Romayiyan jî li dora wî bûn. Wî ji tercimanê xwe re got: "Ji wan bipirse ka kîjan ji wan ji aliyê nesebê ve herî nêzîkî vî mirovî ye ku îdia dike ew pêxember e?" Ebû Sufyan got: "Min got: Ez ji aliyê nesebê ve herî nêzîkî wî me." Wî pirsî: "Çi xizmatî di navbera te û wî de heye?" Min got: "Ew kurapê min e û di vê karwanê de ji bilî min kesek ji Benî Ebd Menaf tune ye." Qeyser got: "Wî nêzîk bikin." Paşê ferman da ku hevalên min li pişta min, li milê min bisekinin. Paşê ji tercimanê xwe re got: "Ji hevalên wî re bibêje ku ez ê ji vî mirovî pirsan li ser wî kesê ku îdia dike ew pêxember e bikim. Heke ew derewan bike, bila ew jî derewa wî derxin." Ebû Sufyan got: Bi Allah sond! Heke ne ji şerma ku hevalên min min wekî derewker binav bikin bûya, min dê derew li ser wî bikira. Lê min şerm kir ku ew min wekî derewker binav bikin, lewma min rastî got. Paşê Qeyser ji tercimanê xwe re got: "Ji wî bipirse ka neseba vî mirovî di nav we de çawa ye?" Min got: "Ew di nav me de xwedî nesbeke bilind e." Wî pirsî: "Ma beriya wî kesekî ji we ev gotin gotiye?" Min got: "Na." Wî pirsî: "Ma we beriya ku wî ev tişt bibêje, ew bi derewkarîyê tawanbar dikir?" Min got: "Na." Wî pirsî: "Ma di bav û kalên wî de padîşah hebûn?" Min got: "Na." Wî pirsî: "Ma eşrafên mirovan wî dişopînin an lawazên wan?" Min got: "Belkî lawazên wan." Wî pirsî: "Ma ew zêde dibin an kêm dibin?" Min got: "Belkî zêde dibin." Wî pirsî: "Ma piştî ku yek dikeve dînê wî, ji ber nefretkirina dînê xwe vedigere?" Min got: "Na." Wî pirsî: "Ma ew soza xwe dişkîne?" Min got: "Na, lê em niha di peymaneke aştiyê de ne û em ditirsin ku ew xiyanetê bike." Ebû Sufyan got: Ji bilî vê hevoka dawî, min nikaribû tiştekî din bibêjim ku wî kêm bikim, ji tirsa ku ew li ser min were vegotin. Qeyser pirsî: "Ma we şerê wî kiriye an wî şerê we kiriye?" Min got: "Erê." Wî pirsî: "Şerê we çawa bû?" Min got: "Car caran bû; carekê em serdikeftin û cara din ew serdikeft." Wî pirsî: "Ew fermanê çi dide we?" Min got: "Ew fermanê dide me ku em tenê Allah ibadet bikin û tiştekî nekin şirîkê wî, û em dev ji wan tiştên ku bav û kalên me îbadet dikirin berdin. Ew fermanê dide me ku em nimêj bikin, sedeqe bidin, paqij bin, sozan bicîh bînin û emanetan radest bikin." Dema min ev tişt gotin, Qeyser ji tercimanê xwe re got: "Ji wî re bibêje: Min ji te li ser neseba wî pirsî û te got ku ew xwedî nesbeke bilind e. Pêxember jî wisa di nav neseba qewmê xwe de tên şandin. Min ji te pirsî ka kesekî beriya wî ev gotin gotiye û te got na. Heke bersiv erê bûya, min dê bigota ev mirov gotineke ku beriya wî hatiye gotin dişopîne. Min ji te pirsî ka we ew bi derewkarîyê tawanbar dikir û te got na. Min fêm kir ku yê ku li ser mirovan derewan nake, tu carî li ser Allah derewan nake. Min ji te pirsî ka di bav û kalên wî de padîşah hebûn û te got na. Heke hebûna, min dê bigota ew dixwaze padîşahiya bav û kalên xwe bistîne. Min ji te pirsî ka eşraf wî dişopînin an lawaz û te got lawaz. Ew şopînerên pêxemberan in. Min ji te pirsî ka ew zêde dibin an kêm dibin û te got zêde dibin. Ev taybetmendiya îmanê ye heta ku temam bibe. Min ji te pirsî ka yek ji ber nefretkirina dînê xwe vedigere û te got na. Ev nîşana îmana rast e; gava şahiya wî dikeve dilan, kes jê aciz nabe. Min ji te pirsî ka ew soza xwe dişkîne û te got na. Pêxember soza xwe naşikînin. Min ji te pirsî ka we şerê hev kiriye û te got erê, û ku şer car caran e. Pêxember wisa tên ceribandin û encam ji wan re ye. Min ji te pirsî ka ew çi fermanê dide we û te got ew fermanê dide ku tenê Allah were îbadetkirin, şirîk neyê kirin, dev ji îbadeta bav û kalan were berdan, nimêj, rastgotin, paqijî, cîhanîna sozan û radestkirina emanetan were kirin. Ev sifetên pêxemberekî ne. Min dizanibû ku ew ê derkeve, lê min texmîn nedikir ku ew ê ji nav we be. Heke ya ku te gotiye rast be, ew ê di demek nêzîk de xwediyê cihê van her du lingên min bibe. Heke min hêvî bikira ku ez bigihîjim wî, min dê zahmetî kişanda û biçûya dîtina wî. Heke ez li cem wî bûma, min dê lingên wî bişuştana." Ebû Sufyan got: Paşê Qeyser nameya Resûlê Allah ﷺ xwest û ew hate xwendin. Tê de wiha hebû: "Bi navê Allah ê Rehman û Rehîm. Ji Muhemmed, bendê Allah û Resûlê wî, ji Hiraql, mezinê Romayiyan re. Silav li ser yên ku hidayetê dişopînin. Piştî vê, ez te vedixwînim bangewaziya Îslamê. Bibe Misilman û tu yê rizgar bibî. Bibe Misilman û Allah dê du caran ecra te bide te. Heke tu rû bizivirînî, gunehê Ariysiyan (cotkaran/qewmê te) li ser te ye. 'Ey Xelkê Kitêbê! Werin ser gotineke ku di navbera me û we de wekhev e: Ku em ji bilî Allah îbadetê nekin û tiştekî nekin şirîkê wî û hinek ji me hinekan ji bilî Allah nekin xwedî.' Heke ew rû bizivirînin, bibêjin: 'Şahidî bidin ku em Misilman in.' (3:64)" Ebû Sufyan got: Dema Qeyser axaftina xwe qedand, dengê mezinên Romayiyan ên li dora wî bilind bû û gelemşe çêbû, lewma min fêm nekir ka wan çi digot. Em hatin derxistin. Dema ez ligel hevalên xwe derketim û em tenê man, min ji wan re got: "Karê Kurê Ebû Kebşe (Pêxember) bi hêz bûye. Padîşahê Benî Esfer jê ditirse." Ebû Sufyan got: Bi Allah sond! Ez her tim zelîl bûm û piştrast bûm ku karê wî dê serbikeve, heta ku Allah Îslamê xist dilê min, tevî ku ez jê nefret dikirim.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Herakliyê nîşanên pêxemberiyê di peyam û xuyaya Muhammed ﷺ de nas kir.
Pêxember ﷺ nameyek ji Herakliyê re şand û wî vexwend Îslamê. Dema ku li Îlya bû, Herakliyê ji Ebû Sufyanê derbarê Pêxember ﷺ û peyama wî de pirsî.
Navê kevn ê Qudsê.
Malek an berpirsiyariyek ku hatiye spartin û divê bi baldarî were bicihanîn.
Demeke lihevkirî ku aliyên şer tevahiya şerê xwe disekinin.
Alimên klasîk, di nav wan de Ibn Hecer el-Esqalani, destnîşan dikin ku ev riwayet girîngiya rastgotinê, pêkanîna peymanan û lêkolîna bi baldarî ya peyamekê nîşan dide. Ew herwiha ji vê yekê derdixin ku vexwendina kesan bo Îslamê dikare bi gotinên zelal û namegihandina guncaw were kirin. Name ji bo serokekî ye, lê xulamên wî jî ji bo hilbijartina baweriya xwe berpirsiyar in.
- Rastiyê bêje, heta ku ew li berjewendiya te nebe jî.
- Peymanan bi cih bîne û berpirsiyariyên ku ji te re hatine spartin pêk bîne, heta li hember kesên ku tu bi wan re nelihev î jî.
- Baweriya xwe bi gotinên zelal û bi rêz parve bike û bihêle ku reftar û xuyaya te piştgirî bidin peyama te.
Ev riwayet rave dike ku çima Pêxember ﷺ berî şandina nameyan ji serokên welatan re xwest morkek were çêkirin.
Sahih al-Bukhari · #2939 (Sahih)Ev guhertoy jî behsa pirsên Herakliyê ji Ebû Sufyanê û nirxandina wî ya nîşanên pêxemberiyê dike.
Sahih al-Bukhari · #2941 (Sahih)Ev riwayet heman vexwendina ji Qeyser re û bersiva Herakliyê vedigire.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.