Sahih al-Bukhari, hedîsa 2941
Abdullah ibn Abbas rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ
- 1Ibrahim ibn Hamzaji al‑Bukhari re vegotإِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ
- 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
- 3Salih ibn Kaysanصَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Ubaydullah ibn Abdullah ibn Utbaعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ
- 6Abdullah ibn Abbasعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ
- 7Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الإِسْلاَمِ، وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ، وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ، وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ، شُكْرًا لِمَا أَبْلاَهُ اللَّهُ، فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ، أَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ، قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطَلَقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ، فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ، وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا. قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي، وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي. فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ. وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلاَ الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ، وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ، ثُمَّ قَالَ لِتُرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ. قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لاَ. فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ. قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ. قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لاَ. قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لاَ، وَنَحْنُ الآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ، نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لاَ أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا. قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلاً وَسِجَالاً، يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الأُخْرَى. قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لاَ نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا، وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ. فَقَالَ لِتُرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ، فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا، وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ. وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ. وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمُ اتَّبَعُوهُ، وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ، وَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، فَكَذَلِكَ الإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لاَ يَسْخَطُهُ أَحَدٌ، وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لاَ، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لاَ يَغْدِرُونَ. وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ، وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلاً، وَيُدَالُ عَلَيْكُمُ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الأُخْرَى، وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى، وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ، وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ، وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلاَةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ، وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ، قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ، قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ، وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ، وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا، فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ، وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ، وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ، إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ، سَلاَمٌ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى، أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الإِسْلاَمِ، أَسْلِمْ تَسْلَمْ، وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ، فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الأَرِيسِيِّينَ وَ{يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لاَ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلاَ نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلاَ يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ}". قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ، عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ، وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ، فَلاَ أَدْرِي مَاذَا قَالُوا، وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا، فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ، هَذَا مَلِكُ بَنِي الأَصْفَرِ يَخَافُهُ، قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلاً مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ، حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الإِسْلاَمَ وَأَنَا كَارِهٌ.
Ji Ebdullah kurê Ebbas (razîbûna Xwedê li ser wan be) hatiye vegotin ku wî agahdar kir û got: Pêxemberê Xwedê ﷺ nameyek ji Qeyser re nivîsî û wî vexwend Îslamê û nameya xwe bi Dîhya el-Kelbî re şand jê re. Pêxemberê Xwedê ﷺ ferman da wî ku nameyê bide mîrê Busrayê da ku ew jî wê bighîne Qeyser. Dema ku Xwedê artêşên Farisan ji ber Qeyser belav kirin, ew wekî şukirkirina Xwedê ji Himsê heta Îlya (Orşelîm) meşiya. Gava nameya Pêxemberê Xwedê ﷺ gihîşt Qeyser, piştî ku wê xwend, got:
"Li vir ji qewmê vî mirovî yekî ji min re bibînin da ku ez der barê Pêxemberê Xwedê ﷺ de pirsan ji wan bikim." Îbn Ebbas dibêje: Ebû Sufyan ji min re got: "Ez û çend mêrên ji Qureyşê di dema aştiya ku di navbera Pêxemberê Xwedê ﷺ û kafirên Qureyşê de hebû, wekî bazirgan çûbûn Şamê. Elçiyê Qeyser me li cihekî li Şamê dît û ez û hevalên xwe birin heta em gihîştin Îlya. Em hatin huzura wî; me dît ku ew li ser textê xwe yê padîşahiyê rûniştiye û taca wî li ser e û mezinên Romayiyan li dora wî ne. Wî ji tercimanê xwe re got: 'Ji wan bipirse ka kîjan ji wan ji aliyê nesebê ve herî nêzîkî vî mirovî ye ku îdia dike ew pêxember e.' Ez gotim: 'Ez ji aliyê nesebê ve herî nêzîkî wî me.' Got: 'Neseba te û wî çi ye?' Min got: 'Ew kurê mamê min e û di wê karwanê de tu kes ji Benî Ebd Menaf ji bilî min tune bû.' Qeyser got: 'Wî nêzîk bikin.' Ferman da ku hevalên min li pişta min, li milê min bisekinin. Paşê ji tercimanê xwe re got: 'Ji hevalên wî re bibêje ku ez ê ji vî mirovî der barê wî kesê ku îdia dike ew pêxember e pirsan bikim. Eger ew derewan bike, divê hûn wî derewderxin.'" Ebû Sufyan dibêje: "Bi Xwedê! Eger wê rojê şerma ku hevalên min min wekî derewker binav bikin nebûya, min ê derewan bikira. Lê min şerm kir ku ew min wekî derewker binav bikin, lewma min rastî got. Paşê ji tercimanê xwe re got: 'Ji wî bipirse ka neseba vî mirovî di nav we de çawa ye?' Min got: 'Ew di nav me de xwedî nesbeke bilind e.' Got: 'Ma beriya wî yekî ji we ev gotin gotiye?' Min got: 'Na.' Got: 'Ma we beriya ku ew vê gotinê bibêje, ew bi derewantiyê tawanbar dikir?' Min got: 'Na.' Got: 'Ma di bav û kalên wî de padîşahek hebû?' Min got: 'Na.' Got: 'Ma eşrafên mirovan wî dişopînin an lawazên wan?' Min got: 'Belkî lawazên wan.' Got: 'Ma ew zêde dibin an kêm dibin?' Min got: 'Belkî zêde dibin.' Got: 'Ma yekî piştî ku dikeve dînê wî, ji ber nefretkirina dînê xwe vedigere?' Min got: 'Na.' Got: 'Ma ew xiyanetê dike?' Min got: 'Na, lê em niha di demeke aştiyê de ne û em ditirsin ku ew xiyanetê bike.'" Ebû Sufyan dibêje: "Ji bilî hevoka dawî, min nikaribû tiştekî ku wî kêm bike bibêjim, ji tirsa ku ew li ser min were vegotin. Got: 'Ma we şerê wî kir an wî şerê we kir?' Min got: 'Erê.' Got: 'Şerê we û wî çawa bû?' Min got: 'Car caran bû; carekê em serdikevin û cara din ew serdikeve.' Got: 'Ew fermanê bi çi dide we?' Min got: 'Ew fermanê dide me ku em tenê Xwedê biparêzin û tiştekî nekin şirîkê Wî, û me ji tiştên ku bav û kalên me diparastin dûr dixe. Ew fermanê dide me ku em nimêj bikin, sedeqe bidin, paqij bin, sozan bicîh bînin û emanetan radest bikin.' Dema min ev yek got, wî ji tercimanê xwe re got: 'Ji wî re bibêje: Min ji te der barê neseba wî de pirsî û te got ku ew xwedî nesbeke bilind e. Bi rastî, hemû pêxember di nesba herî bilind a qewmên xwe de têne şandin. Min ji te pirsî ka yekî ji we beriya wî ev gotin gotiye û te got na. Eger bersiv erê bûya, min ê bigota ev mirov gotineke ku beriya wî hatiye gotin dişopîne. Min ji te pirsî ka we ew bi derewantiyê tawanbar dikir û te got na. Min fêm kir ku yê ku li ser mirovan derewan nake, qet li ser Xwedê derewan nake. Min ji te pirsî ka di bav û kalên wî de padîşahek hebû û te got na. Eger hebûya, min ê bigota ev mirov dixwaze padîşahiya bav û kalên xwe vegerîne. Min ji te pirsî ka eşraf wî dişopînin an lawaz û te got lawaz. Bi rastî, ew şopînerên pêxemberan in. Min ji te pirsî ka ew zêde dibin an kêm dibin û te got zêde dibin. Ev yeka îmanê ye heta ku temam bibe. Min ji te pirsî ka yekî piştî ketina dîn vedigere û te got na. Ev nîşana îmana rastîn e; dema ku dilşadiya wê dikeve dilan, kes jê aciz nabe. Min ji te pirsî ka ew xiyanetê dike û te got na. Pêxember xiyanetê nakin. Min ji te pirsî ka we şerê hev kiriye û te got erê, û ku şer car caran e; carekê hûn serdikevin û cara din ew. Bi rastî, pêxember wiha têne ceribandin û encam ji bo wan e. Min ji te pirsî ka ew bi çi fermanê dide we û te got ku ew fermanê dide we ku hûn tenê Xwedê biparêzin, tiştekî nekin şirîkê Wî, tiştên bav û kalan biparêzin terk bikin, nimêj bikin, rastgo bin, paqij bin, sozan bicîh bînin û emanetan radest bikin. Ev sifetên pêxemberekî ne. Min dizanibû ku ew ê derkeve, lê min nedizanî ku ew ê ji nav we be. Eger ya ku te got rast be, ew ê di nêzîk de xaka bin lingên min ên van her duyan xwedî bike. Eger min hêvî bikira ku ez bigihîjim wî, min ê zahmetî kişandiba û biçûba cem wî. Eger ez li cem wî bûma, min ê lingên wî bişuştana.'" Ebû Sufyan dibêje: "Paşê wî nameya Pêxemberê Xwedê ﷺ xwest û hat xwendin. Tê de ev hebû: 'Bi navê Xwedê yê Rehman û Rehîm. Ji Muhemmedê bendê Xwedê û Pêxemberê Wî, ji Hîraklîosê mezinê Romayiyan re. Silav li ser yên ku rêya rast dişopînin. Piştî vê, ez te bi bangewaziya Îslamê vedixwînim. Bibe Misilman û tu yê rizgar bibî. Bibe Misilman û Xwedê dê du caran ecra te bide te. Eger tu rû bizivirînî, gunehê Ariysiyan (cotkar/xelkê te) li ser te ye. "Ey Ehla Kitêb! Werin ser gotineke ku di navbera me û we de wekhev e: Ku em ji bilî Xwedê kesekî neparêzin û tiştekî nekin şirîkê Wî û hinek ji me hinekan ji bilî Xwedê wekî xwedayan negirin. Eger ew rû bizivirînin, bibêjin: Şahidî bidin ku em Misilman in" (Alî Îmran 3:64).'" Ebû Sufyan dibêje: "Dema Hîraklîos axaftina xwe qedand, dengê mezinên Romayiyan ên li dora wî bilind bû û gelemşe zêde bû. Min fêm nekir ka wan çi digot. Ferman hat dayîn û em hatin derxistin. Dema ez û hevalên xwe derketin û ez bi wan re tenê mam, min ji wan re got: 'Karê Kurê Ebû Kebşe (Pêxember ﷺ) bi hêz bûye. Padîşahê Benî Esfer (Romayî) jê ditirse.'" Ebû Sufyan dibêje: "Bi Xwedê! Ez her tim di rewşeke zelal de bûm û piştrast bûm ku karê wî dê serbikeve, heta ku Xwedê Îslamê xist dilê min, tevî ku ez jê nefret dikirim."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Qeyser di rastgoiya Mihemed ﷺ de nîşanên pêxemberiyê nas kir.
Sedem di rivayetê de hatiye gotin: Şandeyê Allah ﷺ nameyek bi vexwendina Îslamê ji Qeyser re şand. Qeyser ji Ebû Sufyan derbarê Pêxember ﷺ û peyama wî de pirsî.
Sernavê împaratorê Romayê; di vê çîrokê de mebest Herakliyûs e.
Bajarekî li herêma Şamê. Waliyê wê derê diviyabû nameyê ji Qeyser re bişanda.
Tiştek an berpirsiyariyek ku hatiye spartin û divê bi baldarî û rastdariyê were kirin.
Zanyarên klasîk, di nav wan de Ibn Hecer, dibêjin ku vexwendina Îslamê bi awayekî zelal û bi rêz hatiye ragihandin. Pirsên Qeyser nîşan didin ku rastgoî, pêkanîna peymanan û belavbûna baweriyê nîşanên pêxemberiyê ne. Zanyar ji vê yekê herwiha digirin ku serok dikarin bi nameyê werin vexwendin Îslamê û ku şandeyek dikare nameyê bi navbeynkarî bigihîne. Name berpirsiyariya serokan li hember kesên di bin desthilata wan de destnîşan dike; ew tenê ji ber ku gelê xwe dişopînin ji hesabdayînê nayên berdan.
- Rastgo be, herçend rastî dikare ji bo pozîsyona te nebaş xuya bike.
- Peymanan pêk bîne û her tiştê ku hatiye spartina te bi baldarî biparêze.
- Baweriya xwe bi hikmet, zelalî û rêzdarî parve bike.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.