Wehî · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 3

Aisha rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Wehî
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Aisha hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْوَحْىِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ، فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ، ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلاَءُ، وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ ـ وَهُوَ التَّعَبُّدُ ـ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ، وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ، فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا، حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ، فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا أَنَا بِقَارِئٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ‏.‏ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ‏.‏ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ‏.‏ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ‏.‏ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ ‏{‏اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ‏}‏ ‏"‏‏.‏ فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَرْجُفُ فُؤَادُهُ، فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رضى الله عنها فَقَالَ ‏"‏ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ‏"‏‏.‏ فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ، فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ ‏"‏ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلاَّ وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا، إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ‏.‏ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ ـ وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ، فَيَكْتُبُ مِنَ الإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ، وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ ـ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنَ ابْنِ أَخِيكَ‏.‏ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَبَرَ مَا رَأَى‏.‏ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى صلى الله عليه وسلم يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا، لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ، لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلاَّ عُودِيَ، وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا‏.‏ ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْىُ‏.‏

Werger

Dayika Bawermendan Aişe (r.a) wiha rivayet dike: Destpêka wehiya li ser Resûlullah ﷺ bi xewnên rast û baş bû; her xewnek ku didît, mîna ronahiya sibehê zelal derdiket holê. Paşê, tenêbûn ji wî re hate xweşkirin. Ew diçû غارا حراء (Xara Hîrayê) û gelek şevan li wir dima û îbadet dikir, berî ku vegere malbata xwe. Ji bo vê yekê azûqeya rê digirt û paşê vedigeriya cem Xedîceyê, dîsa ji bo sefereke din azûqe amade dikir. Heta ku dema ew di Xara Hîrayê de bû, Heq (wehî) hat ser wî. Melek hat cem wî û got:

"Bixwîne!" Wî got: "Ez ne xwendekar im." Resûlullah ﷺ wiha dewam kir: "Wî ez girtim û ew qas zexm pêçandim ku êdî taqeta min nema. Paşê min berda û got: 'Bixwîne!' Min got: 'Ez ne xwendekar im.' Careke din ez girtim û pêçandim heta ku taqeta min birî, paşê berdam û got: 'Bixwîne!' Min dîsa got: 'Ez ne xwendekar im.' Sêyemîn car ez girtim û pêçandim, paşê berdam û got: '{Bi navê Rebbê xwe yê ku afirandiye bixwîne * Mirov ji xwînmeyê afirandiye * Bixwîne, Rebbê te yê herî Kerem e}' (96:1-3)." Piştî vê yekê Resûlullah ﷺ bi dilê xwe yê ku dilerizî vegeriya. Çû cem Xedîce bint Xuweylid (r.a) û got: "Min bipêçin! Min bipêçin!" Wan ew pêça heta ku tirs ji ser wî çû. Paşê qewimandinê ji Xedîceyê re vegot û got: "Min ji canê xwe tirsiya." Xedîceyê got: "Na, bi Allah sond! Allah tu carî te rezîl nake. Tu silsilê xizmantiyê girê didî, barê giran hildigirî, ji kesên destkurt re qezenc dikî, mêvanan pêşwazî dikî û di karên xêrê de alîkarî dikî." Paşê Xedîceyê ew bir cem pismamê xwe Wereqe bin Newfel bin Esed bin Ebdul-Uzza, ku di dema Cahiliyetê de bûbû Xiristiyan û bi tîpên Îbranî dinivîsî. Ew ji Încîlê bi Îbranî ew qas dinivîsî ku Allah dixwest. Ew kalbûbû û çavên wî kor bûbûn. Xedîceyê jê re got: "Ey pismamê min! Guh bide lawê birayê xwe." Wereqe jê pirsî: "Ey lawê birayê min! Te çi dîtiye?" Resûlullah ﷺ tiştê ku dîtibû jê re vegot. Wereqe got: "Ev ew Namûs e (Cebrail) ku Allah şandiye ser Mûsa (a.s). Keşkê ez ciwan bûma û bigihiştama wê rojê ku qewmê te te derdixin!" Resûlullah ﷺ pirsî: "Gelo ew ê min derxin?" Wereqe got: "Erê, tu kesek tiştekî mîna ya te aniye nehatiye bêyî ku dijminatiyê lê were kirin. Eger ez bigihim roja te, ez ê bi hemû hêza xwe alîkariya te bikim." Lê piştî demeke kurt Wereqe wefat kir û wehî jî ji bo demekê sekinî.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Wahyê yekem dilê Mihemed ﷺ aram kir û peywira wî piştrast kir.

Wateya peyvên dijwar
Xewnên rast

Xewnên ku pêk dihatin û destpêka wahyê ji Pêxember ﷺ re bûn.

Xwe veqetandin

Çûna şikefta Hira ji bo îbadeta Allah û ramana di bêdengiyê de.

Namus

Navê ku Waraqa ji bo milyaketê Cibrîl bikar anî; ew wahyê ji pêxemberan re dianî.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk dibêjin ku wahyê ji bo Mihemed ﷺ bi xewnên rast dest pê kir û paşê bi rêya Cibrîl hat. Gotinên Xedîceyê nîşan didin ku xulqa baş û xizmeta ji bo kesên din sedem in ku mirov hêviya parastina Allah bike. Herwiha, xuya dibe ku kesên ku rastiyê dibêjin dikarin bi dijberiyê re rû bi rû bibin. Hedîs wahyê yekem vedibêje û bi xwe hukmekî hiqûqî yê cuda nade ku çar mezhebên fiqhê di wê de cûda bin.

Dersên ji bo îro
  1. Ji bo îbadet û ramînê wext veqetîne, heta dema jiyana rojane pir mijûl be.
  2. Piştgiriya kesekî tirsiyayî bike: bi baldarî guhdarî lê bike û kirinên wî yên baş bi dilpakî bibêje.
  3. Xulqekî baş ava bike; têkiliyên xizmtiyê biparêze, mêvanan rêz bike û alîkariya kesên hewcedar bike.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.