Sahih al-Bukhari, hedîsa 3007
Ali ibn Abi Talib rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Ali ibn Abi Talib hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، سَمِعْتُهُ مِنْهُ، مَرَّ��َيْنِ قَالَ أَخْبَرَنِي حَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ بْنَ الأَسْوَدِ قَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ، فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً وَمَعَهَا كِتَابٌ، فَخُذُوهُ مِنْهَا ". فَانْطَلَقْنَا تَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى الرَّوْضَةِ، فَإِذَا نَحْنُ بِالظَّعِينَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ. فَقَالَتْ مَا مَعِي مِنْ كِتَابٍ. فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَنُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ. فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا، فَأَتَيْنَا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَإِذَا فِيهِ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى أُنَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ، يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا حَاطِبُ، مَا هَذَا ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ، إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ، وَلَمْ أَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا، وَكَانَ مَنْ مَعَكَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ بِمَكَّةَ، يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ وَأَمْوَالَهُمْ، فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ مِنَ النَّسَبِ فِيهِمْ أَنْ أَتَّخِذَ عِنْدَهُمْ يَدًا يَحْمُونَ بِهَا قَرَابَتِي، وَمَا فَعَلْتُ كُفْرًا وَلاَ ارْتِدَادًا وَلاَ رِضًا بِالْكُفْرِ بَعْدَ الإِسْلاَمِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ صَدَقَكُمْ ". قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ دَعْنِي أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ. قَالَ " إِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا، وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَكُونَ قَدِ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ، فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ ". قَالَ سُفْيَانُ وَأَىُّ إِسْنَادٍ هَذَا.
Ubeydullah kurê Ebî Rafi‘ got: Min bihîst Elî (xwedî jê razî be) digot:
"Resûlê Allah ﷺ ez, Zubeýr û Miqdad kurê Esved şandin û ferman da me: 'Herin heta ku bigihîjin Rewdetu Xaxê; li wir jinek heye û nameyek pê re ye, wê nameyê jê bistînin.' Em derketin rê û hespên me bi lez bezîn heta em gihîştin wê baxçeyê. Me ew jin dît û me jê re got: 'Nameyê derxe!' Wê got: 'Ti nameyek li cem min nîne.' Me got: 'Ya tu yê nameyê derxî an jî em ê cilên te ji ber te bikin.' Hingê wê name ji nav porê xwe yê girêdayî derxist. Me ew name anî cem Resûlê Allah ﷺ; tê de nivîsek ji Hatib kurê Ebî Belte‘e ji hin muşrîkên Mekkeyê re hebû ku hin planên Resûlê Allah ﷺ agahdar dikir. Resûlê Allah ﷺ pirsî: 'Ey Hatib! Ev çi ye?' Hatib bersiv da: 'Ey Resûlê Allah! Di der barê min de zû hikum nedê. Ez mêrekî bi Qureyşiyan ve girêdayî bûm, lê ne ji neseba wan bûm. Muhacirên ku bi te re bûn, xizmên wan li Mekkeyê hebûn ku malbat û malên wan diparastin. Ji ber ku ev nasbûna xizmtiyê ji min re tunebû, min xwest ku ez xizmetekê bikim da ku ew jî xizmên min biparêzin. Min ev kar ne ji ber kufrê, ne ji ber irtidadê û ne jî ji ber razîbûna bi kufrê piştî Îslamê kir.' Resûlê Allah ﷺ fermû: 'Wî rastî ji we re got.' Umer (xwedî jê razî be) got: 'Ey Resûlê Allah! Destûrê bide min ku ez stûyê vî munafiqî jê bikim.' Resûlê Allah ﷺ fermû: 'Wî di şerê Bedirê de beşdar bûye; ma tu çawa dizanî, belkî Allah li ehlê Bedirê nihêrtiye û gotiye: Her tiştê ku hûn dixwazin bikin, bêguman Min we efû kiriye.' Sufyan got: 'Ev zincîra ragihandinê çiqas bilind e!'
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Hatib ji bo parastina malbata xwe tevdigeriya, ne ji ber bêbaweriyê, û beşdariya wî ya li Bedrê girîngiya mezin hebû.
Pêxember ﷺ Alî, az-Zubeyr û al-Miqdad şandin da ku nameyekê ku Hatib şandibû Mekkeyê, bidest bixin. Hatib rave kir ku dixwest ji bo parastina malbata xwe ji Mekkeyiyan re xêrê bike, ne ji ber bêbawerî an jî devjêberdana olê.
Cihê ku şandiyan jina ku name li cem wê bû dîtin.
Şerê mezin ê yekem di navbera misilmanan û Qureyşiyan de, ku Hatib tê de beşdar bû.
Kesek ku bi qebîleyê ve girêdayî bû, lê ji yek ji malbatên wê yên xwînsir ne bû.
Zanyar ji vê yekê digirin ku divê kiryarek giran bi baldarî were lêkolînkirin û ravekirin û niyeta kesê xwe girîng in; Pêxember ﷺ berî ku li ser Hatib biryar bide, ji wî şirove xwest. Gotina derbarê Bedrê de nirxa taybet a beşdaran nîşan dide, lê destûrek giştî nîne ji bo kirina kiryarên qedexekirî. Zanyar herwiha tekez dikin ku dema agahiyên nepenî tên parvekirin, parastina misilmanan û civaka wan girîngiya mezin heye.
- Berî ku tawanbariyeke giran wek rastiyeke piştrast bibînî, ji kesê tawanbar rave bixwaze.
- Agahiyên nepenî yên ku eşkerekirina wan dikare kesên din an civakê bixe xeterê, biparêze.
- Karên baş û niyeta dilpak a kesekî di dadweriya xwe de li ber çavan bigire, bêyî ku bi vî awayî xeletiya wî rewa bike.
Ev rîwayet dibêje ku piştî Fetihê Mekkeyê niyet û cîhad hîn jî girîng in; ev bi girîngiya sedema Hatib ve girêdayî ye.
40 Hadith van an-Nawawi · #1 (Sahih)Gotina navdar a derbarê niyetan de dide zanîn ka çima sedema Hatib di nirxandina kiryara wî de hate hesibandin.
Sahih al-Bukhari · #3008 (Sahih)Ev rîwayet herwiha li ser bûyerên girêdayî şerê diaxive û derbarê rêgez û bûyerên cîhadê de çarçoveyeke zêdetir dide.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.