Fazîletên Ensarên Medîneyê · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 3906

Suraqa ibn Malik rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Fazîletên Ensarên Medîneyê
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Suraqa ibn Malik hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكٍ الْمُدْلِجِيُّ ـ وَهْوَ ابْنُ أَخِي سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ ـ أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ سُرَاقَةَ بْنَ جُعْشُمٍ، يَقُولُ جَاءَنَا رُسُلُ كُفَّارِ قُرَيْشٍ يَجْعَلُونَ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ دِيَةَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا، مَنْ قَتَلَهُ أَوْ أَسَرَهُ، فَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ فِي مَجْلِسٍ مِنْ مَجَالِسِ قَوْمِي بَنِي مُدْلِجٍ أَقْبَلَ رَجُلٌ مِنْهُمْ حَتَّى قَامَ عَلَيْنَا وَنَحْنُ جُلُوسٌ، فَقَالَ يَا سُرَاقَةُ، إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ آنِفًا أَسْوِدَةً بِالسَّاحِلِ ـ أُرَاهَا مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ‏.‏ قَالَ سُرَاقَةُ فَعَرَفْتُ أَنَّهُمْ هُمْ، فَقُلْتُ لَهُ إِنَّهُمْ لَيْسُوا بِهِمْ، وَلَكِنَّكَ رَأَيْتَ فُلاَنًا وَفُلاَنًا انْطَلَقُوا بِأَعْيُنِنَا‏.‏ ثُمَّ لَبِثْتُ فِي الْمَجْلِسِ سَاعَةً، ثُمَّ قُمْتُ فَدَخَلْتُ فَأَمَرْتُ جَارِيَتِي أَنْ تَخْرُجَ بِفَرَسِي وَهْىَ مِنْ وَرَاءِ أَكَمَةٍ فَتَحْبِسَهَا عَلَىَّ، وَأَخَذْتُ رُمْحِي، فَخَرَجْتُ بِهِ مِنْ ظَهْرِ الْبَيْتِ، فَحَطَطْتُ بِزُجِّهِ الأَرْضَ، وَخَفَضْتُ عَالِيَهُ حَتَّى أَتَيْتُ فَرَسِي فَرَكِبْتُهَا، فَرَفَعْتُهَا تُقَرَّبُ بِي حَتَّى دَنَوْتُ مِنْهُمْ، فَعَثَرَتْ بِي فَرَسِي، فَخَرَرْتُ عَنْهَا فَقُمْتُ، فَأَهْوَيْتُ يَدِي إِلَى كِنَانَتِي فَاسْتَخْرَجْتُ مِنْهَا الأَزْلاَمَ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِهَا أَضُرُّهُمْ أَمْ لاَ فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَرَكِبْتُ فَرَسِي، وَعَصَيْتُ الأَزْلاَمَ، تُقَرِّبُ بِي حَتَّى إِذَا سَمِعْتُ قِرَاءَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ لاَ يَلْتَفِتُ، وَأَبُو بَكْرٍ يُكْثِرُ الاِلْتِفَاتَ سَاخَتْ يَدَا فَرَسِي فِي الأَرْضِ حَتَّى بَلَغَتَا الرُّكْبَتَيْنِ، فَخَرَرْتُ عَنْهَا ثُمَّ زَجَرْتُهَا فَنَهَضَتْ، فَلَمْ تَكَدْ تُخْرِجُ يَدَيْهَا، فَلَمَّا اسْتَوَتْ قَائِمَةً، إِذَا لأَثَرِ يَدَيْهَا عُثَانٌ سَاطِعٌ فِي السَّمَاءِ مِثْلُ الدُّخَانِ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِالأَزْلاَمِ، فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَنَادَيْتُهُمْ بِالأَمَانِ فَوَقَفُوا، فَرَكِبْتُ فَرَسِي حَتَّى جِئْتُهُمْ، وَوَقَعَ فِي نَفْسِي حِينَ لَقِيتُ مَا لَقِيتُ مِنَ الْحَبْسِ عَنْهُمْ أَنْ سَيَظْهَرُ أَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ قَوْمَكَ قَدْ جَعَلُوا فِيكَ الدِّيَةَ‏.‏ وَأَخْبَرْتُهُمْ أَخْبَارَ مَا يُرِيدُ النَّاسُ بِهِمْ، وَعَرَضْتُ عَلَيْهِمِ الزَّادَ وَالْمَتَاعَ، فَلَمْ يَرْزَآنِي وَلَمْ يَسْأَلاَنِي إِلاَّ أَنْ قَالَ أَخْفِ عَنَّا‏.‏ فَسَأَلْتُهُ أَنْ يَكْتُبَ لِي كِتَابَ أَمْنٍ، فَأَمَرَ عَامِرَ بْنَ فُهَيْرَةَ، فَكَتَبَ فِي رُقْعَةٍ مِنْ أَدِيمٍ، ثُمَّ مَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقِيَ الزُّبَيْرَ فِي رَكْبٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ كَانُوا تِجَارًا قَافِلِينَ مِنَ الشَّأْمِ، فَكَسَا الزُّبَيْرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ ثِيَابَ بَيَاضٍ، وَسَمِعَ الْمُسْلِمُونَ بِالْمَدِينَةِ مَخْرَجَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ، فَكَانُوا يَغْدُونَ كُلَّ غَدَاةٍ إِلَى الْحَرَّةِ فَيَنْتَظِرُونَهُ، حَتَّى يَرُدَّهُمْ حَرُّ الظَّهِيرَةِ، فَانْقَلَبُوا يَوْمًا بَعْدَ مَا أَطَالُوا انْتِظَارَهُمْ، فَلَمَّا أَوَوْا إِلَى بُيُوتِهِمْ، أَوْفَى رَجُلٌ مِنْ يَهُودَ عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِهِمْ لأَمْرٍ يَنْظُرُ إِلَيْهِ، فَبَصُرَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ مُبَيَّضِينَ يَزُولُ بِهِمُ السَّرَابُ، فَلَمْ يَمْلِكِ الْيَهُودِيُّ أَنْ قَالَ بِأَعْلَى صَوْتِهِ يَا مَعَاشِرَ الْعَرَبِ هَذَا جَدُّكُمُ الَّذِي تَنْتَظِرُونَ‏.‏ فَثَارَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى السِّلاَحِ، فَتَلَقَّوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِظَهْرِ الْحَرَّةِ، فَعَدَلَ بِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ حَتَّى نَزَلَ بِهِمْ فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَذَلِكَ يَوْمَ الاِثْنَيْنِ مِنْ شَهْرِ رَبِيعٍ الأَوَّلِ، فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ لِلنَّاسِ، وَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَامِتًا، فَطَفِقَ مَنْ جَاءَ مِنَ الأَنْصَارِ مِمَّنْ لَمْ يَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَيِّي أَبَا بَكْرٍ، حَتَّى أَصَابَتِ الشَّمْسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى ظَلَّلَ عَلَيْهِ بِرِدَائِهِ، فَعَرَفَ النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ، فَلَبِثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً وَأُسِّسَ الْمَسْجِدُ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى، وَصَلَّى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ رَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَسَارَ يَمْشِي مَعَهُ النَّاسُ حَتَّى بَرَكَتْ عِنْدَ مَسْجِدِ الرَّسُولِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ، وَهْوَ يُصَلِّي فِيهِ يَوْمَئِذٍ رِجَالٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَكَانَ مِرْبَدًا لِلتَّمْرِ لِسُهَيْلٍ وَسَهْلٍ غُلاَمَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي حَجْرِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ ‏"‏ هَذَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ الْمَنْزِلُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْغُلاَمَيْنِ، فَسَاوَمَهُمَا بِالْمِرْبَدِ لِيَتَّخِذَهُ مَسْجِدًا، فَقَالاَ لاَ بَلْ نَهَبُهُ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ثُمَّ بَنَاهُ مَسْجِدًا، وَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْقُلُ مَعَهُمُ اللَّبِنَ فِي بُنْيَانِهِ، وَيَقُولُ وَهُوَ يَنْقُلُ اللَّبِنَ ‏"‏ هَذَا الْحِمَالُ لاَ حِمَالَ خَيْبَرْ هَذَا أَبَرُّ رَبَّنَا وَأَطْهَرْ ‏"‏‏.‏ وَيَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنَّ الأَجْرَ أَجْرُ الآخِرَهْ فَارْحَمِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ ‏"‏‏.‏ فَتَمَثَّلَ بِشِعْرِ رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لَمْ يُسَمَّ لِي‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَلَمْ يَبْلُغْنَا فِي الأَحَادِيثِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَمَثَّلَ بِبَيْتِ شِعْرٍ تَامٍّ غَيْرِ هذه الآيات

Werger

Îbn Şîhab got: Ebdurehman kurê Malik ê Mudlîcî -ku kurê xalê Suraqa kurê Malik kurê Cu'şum e- ji min re ragihand ku bavê wî jê re gotiye û wî bihîstiye ku Suraqa kurê Cu'şum digot:

"Qasidên kafirên Qureyş hatin cem me û ragihandin ku wan ji bo kesê ku Resûlê Allah ﷺ an Ebû Bekir bikuje an dîl bigire, diya (xelata xwînê) her yekî ji wan diyar kiriye. Dema ez di civîneke ji civînên qewmê xwe Benî Mudlîc de rûniştibûm, mêrekî ji wan hat cem me û li ser me sekinî, em rûniştibûn, û got: 'Ya Suraqa! Min niha li peravê çend sîber dîtin, ez guman dikim ew Muhemmed û hevalên wî ne.' Suraqa got: 'Min zanî ku ew in, lê min jê re got: Na, ew nînin, lê te filan û filan dîtine ku li ber çavên me derketin.' Paşê ez demekê di civînê de mam, paşê rabûm û çûm malê, ferman da kenîza xwe ku hespê min ê li pişt girikî bîne û ji min re amade bike. Min rimha xwe hilda û ji pişta malê derketim, serê rimbê li erdê dixist û bilindahiya wê nizm kir heta gihîştim hespê xwe û siwar bûm. Min hesp ajot heta nêzîkî wan bûm, lê hespê min bi min re sendiqî û ez jê ketim xwarê. Rabûm, dest avêt tîrdanka xwe û tîrên falê jê derxistin, bi wan fal avêt ka zirarê bidim wan an na, ya ku ez jê nefret dikim derket. Lê dîsa siwar bûm û guh neda falê, hesp ajot heta min qir'aeta Resûlê Allah ﷺ bihîst, ew li dora xwe naneriya lê Ebû Bekir pir li dora xwe dineriya. Destên hespê min heta çokan di erdê de noq bûn û ez jê ketim. Min ew azar da û rabû, lê hema nikaribû destên xwe derxe, dema rast sekinî, tozeke wek dûmanê ji şopa destên wê bilind bû. Dîsa min bi tîran fal avêt, ya ku ez jê nefret dikim derket. Min bangî wan kir ku ewle bin, sekinîn, ez siwar bûm û çûm cem wan. Dema min dît ku ez ji wan hatim astengkirin, di dilê min de cih girt ku dê karê Resûlê Allah ﷺ serbikeve. Min jê re got: 'Qewmê te ji bo te diya danîne.' Min nûçeyên tiştên ku mirov dixwazin bi wan bikin jê re gotin û min azûqe û kelûpel pêşkêşî wan kir, lê wan tiştek ji min nestend û nexwestin, tenê got: 'Me veşêre.' Min jê xwest ku nivîseke ewlehiyê ji min re binivîse, ferman da Amir kurê Fuheyra, wî li ser perçeyek çerm nivîsî, paşê Resûlê Allah ﷺ rêça xwe domand." Îbn Şîhab got: Urwe kurê Zubeyr ji min re ragihand ku Resûlê Allah ﷺ Zubeyr di nav komeke bazirganên Misilman de dît ku ji Şamê vedigeriyan, Zubeyr cilên spî dane Resûlê Allah ﷺ û Ebû Bekir. Misilmanên Medîneyê bi derketina Resûlê Allah ﷺ ji Mekkeyê bihîstin, her sibeh diçûn Herreyê û li benda wî diman heta germahiya nîvro wan vedigerandin. Rojekê piştî ku demeke dirêj li bendê man, vegeriyan, dema gihiştin malên xwe, mêrekî Cihû li ser keleheke xwe hilkişiya ji bo tiştekî binere, Resûlê Allah ﷺ û hevalên wî yên spîpoş dîtin ku di nav serabê de xuya dibûn. Cihû nikaribû xwe ragire û bi dengê xwe yê herî bilind qîriya: 'Ey komên Ereban! Ev e ew mezinê we yê ku hûn li benda wî ne!' Misilman rabûn çekên xwe hildan û li pişta Herreyê pêşwaziya Resûlê Allah ﷺ kirin, wî ew ber bi rastê ve birin heta li cem Benî Emr kurê Awf peya bûn, ev roja Duşemê ya meha Rebî'ul-Ewwel bû. Ebû Bekir ji bo mirovan rabû ser piyan û Resûlê Allah ﷺ bêdeng rûnişt, kesên ji Ensaran hatin û Resûlê Allah ﷺ nedîtibûn dest bi silavdana Ebû Bekir kirin, heta ku tav li ser Resûlê Allah ﷺ ket, Ebû Bekir hat û bi ridayê xwe sîber da ser wî, hingê mirovan Resûlê Allah ﷺ nas kir. Resûlê Allah ﷺ deh şevan li cem Benî Emr kurê Awf ma û mizgefta ku li ser teqwahiyê hatiye avakirin (Mizgefta Qubayê) ava kir û tê de nimêj kir. Paşê siwarê xwe siwar bû û mirov bi wî re dimeşiyan heta siwarê wî li cihê Mizgefta Resûlê Allah ﷺ li Medîneyê çok da, wê rojê hinek Misilman li wir nimêj dikirin, ew cih cihekî hişkkirina xurmayan bû ji bo Suhêyl û Sehl, du xortên sêwî yên di bin lênêrîna Es'ed kurê Zurare de bûn. Dema siwarê wî çok da, Resûlê Allah ﷺ got: "Ev e, inşallah, warê me." Paşê Resûlê Allah ﷺ ew her du xort gazî kirin û ji bo mizgeftê li ser wî cihî pazarî kir, wan got: "Na, em wê ji te re didin, ya Resûlê Allah!" Paşê wî mizgeftek li wir ava kir û Resûlê Allah ﷺ bi wan re kerpîç hildigirtin û dema kerpîçan hildigirt digot: "Ev bar ne bara Xeyberê ye, ev baştir û paktr e li cem Rabbê me." Û digot: "Xwedêyo! Xelat xelata axretê ye, îcar rehmê bike li Ensar û Muhaciran." Wisa helbesta mêrekî Misilman got ku navê wî ji min re nehat gotin. Îbn Şîhab got: Di hedîsan de negihiştiye me ku Resûlê Allah ﷺ beyteke helbestê ya temam gotibe ji bilî van ayetan.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Xwedê di dema hîcretê de Pêxember ﷺ parast, û piştî wê Ensaran pêşwazî li wî kirin.

Paşxane û sedem

Hadîs hîc reta Pêxember ﷺ û Ebû Bekir ji Mekkeyê ber bi Medîneyê vedibêje: Suraqa li pey wan ket, lê piştî ku bi astengiyên ecêb re rû bi rû ma, hişt ku ew bi ewlehî rêya xwe bidomînin. Paşê, misilmanên Medîneyê pêşwazî li Pêxember ﷺ kirin.

Wateya peyvên dijwar
xwînbirha

Xelatek diyarkirî ye ku ji malbata kesê ku hatiye kuştin re tê dayîn.

tîrên falê

Tîrên ku berî Îslamê ji bo biryargirtinê bi lotoyê dihatin bikaranîn.

Ensar

Misilmanên Medîneyê ne ku pêşwazî li Pêxember ﷺ û koçberên ji Mekkeyê kirin û alîkariya wan kirin.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk destnîşan dikin ku Xwedê di dema hîcretê de Pêxember ﷺ parast û Suraqa di dawiyê de dev ji niyeta xwe ya dijminane berda. Bikaranîna tîrên falê ji aliyê wî ve wek beşek ji jiyana wî ya berî misilmanbûnê tê vegotin, ne wek pratîkeke ku di Îslamê de destûr hebe. Gihîştina Medîneyê qîmeta Ensaran û biratiya di navbera Ensaran û Muhaciran de nîşan dide. Zanyar ji avakirina mizgeftê jî derdixin ku Pêxember ﷺ bixwe beşdarî karê avakirinê bû û divê erdê mizgeftê bi baldarî û bi awayekî qanûnî were bidestxistin.

Dersên ji bo îro
  1. Dema ku li pey başiyê diçî, serhişk bimîne û xwe bispêre Xwedê, di heman demê de tedbîrên aqilmend bigire.
  2. Nûhatinên civaka xwe bi alîkariya pratîkî pêşwazî bike, wekî ku Ensaran ji bo Muhaciran kirin.
  3. Tu jî beşdarî xêrê giştî bibe û bi mal û milkê xelkê, nemaze yê sêwiyan, bi baldarî û dadperwerî reftar bike.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.