Sahih al-Bukhari, hedîsa 3950
Abdullah ibn Masud rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Sa'd ibn Mu'adh
- 1Ahmad ibn Uthmanji al‑Bukhari re vegotأَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ
- 2Shurayh ibn Maslamaشُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ
- 3Ibrahim ibn Yusufإِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ
- 4Bavê wî, Yusufأَبِيهِ
- 5Abu Ishaqأَبِي إِسْحَاقَ
- 6Amr ibn Maymunعَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ
- 7Abdullah ibn Mas'ud Haddathعَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ حَدَّثَ
- 8Sa'd ibn Mu'adhسَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَ عَنْ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ صَدِيقًا لأُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ، وَكَانَ أُمَيَّةُ إِذَا مَرَّ بِالْمَدِينَةِ نَزَلَ عَلَى سَعْدٍ، وَكَانَ سَعْدٌ إِذَا مَرَّ بِمَكَّةَ نَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ، فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ انْطَلَقَ سَعْدٌ مُعْتَمِرًا، فَنَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ بِمَكَّةَ، فَقَالَ لأُمَيَّةَ انْظُرْ لِي سَاعَةَ خَلْوَةٍ لَعَلِّي أَنْ أَطُوفَ بِالْبَيْتِ. فَخَرَجَ بِهِ قَرِيبًا مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ فَلَقِيَهُمَا أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ يَا أَبَا صَفْوَانَ، مَنْ هَذَا مَعَكَ فَقَالَ هَذَا سَعْدٌ. فَقَالَ لَهُ أَبُو جَهْلٍ أَلاَ أَرَاكَ تَطُوفُ بِمَكَّةَ آمِنًا، وَقَدْ أَوَيْتُمُ الصُّبَاةَ، وَزَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ تَنْصُرُونَهُمْ وَتُعِينُونَهُمْ، أَمَا وَاللَّهِ لَوْلاَ أَنَّكَ مَعَ أَبِي صَفْوَانَ مَا رَجَعْتَ إِلَى أَهْلِكَ سَالِمًا. فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ وَرَفَعَ صَوْتَهُ عَلَيْهِ أَمَا وَاللَّهِ لَئِنْ مَنَعْتَنِي هَذَا لأَمْنَعَنَّكَ مَا هُوَ أَشَدُّ عَلَيْكَ مِنْهُ طَرِيقَكَ عَلَى الْمَدِينَةِ. فَقَالَ لَهُ أُمَيَّةُ لاَ تَرْفَعْ صَوْتَكَ يَا سَعْدُ عَلَى أَبِي الْحَكَمِ سَيِّدِ أَهْلِ الْوَادِي. فَقَالَ سَعْدٌ دَعْنَا عَنْكَ يَا أُمَيَّةُ، فَوَاللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ إِنَّهُمْ قَاتِلُوكَ. قَالَ بِمَكَّةَ قَالَ لاَ أَدْرِي. فَفَزِعَ لِذَلِكَ أُمَيَّةُ فَزَعًا شَدِيدًا، فَلَمَّا رَجَعَ أُمَيَّةُ إِلَى أَهْلِهِ قَالَ يَا أُمَّ صَفْوَانَ، أَلَمْ تَرَىْ مَا قَالَ لِي سَعْدٌ قَالَتْ وَمَا قَالَ لَكَ قَالَ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا أَخْبَرَهُمْ أَنَّهُمْ قَاتِلِيَّ، فَقُلْتُ لَهُ بِمَكَّةَ قَالَ لاَ أَدْرِي. فَقَالَ أُمَيَّةُ وَاللَّهِ لاَ أَخْرُجُ مِنْ مَكَّةَ، فَلَمَّا كَانَ يَوْمَ بَدْرٍ اسْتَنْفَرَ أَبُو جَهْلٍ النَّاسَ قَالَ أَدْرِكُوا عِيرَكُمْ. فَكَرِهَ أُمَيَّةُ أَنْ يَخْرُجَ، فَأَتَاهُ أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ يَا أَبَا صَفْوَانَ، إِنَّكَ مَتَى مَا يَرَاكَ النَّاسُ قَدْ تَخَلَّفْتَ وَأَنْتَ سَيِّدُ أَهْلِ الْوَادِي تَخَلَّفُوا مَعَكَ، فَلَمْ يَزَلْ بِهِ أَبُو جَهْلٍ حَتَّى قَالَ أَمَّا إِذْ غَلَبْتَنِي، فَوَاللَّهِ لأَشْتَرِيَنَّ أَجْوَدَ بَعِيرٍ بِمَكَّةَ ثُمَّ قَالَ أُمَيَّةُ يَا أُمَّ صَفْوَانَ جَهِّزِينِي. فَقَالَتْ لَهُ يَا أَبَا صَفْوَانَ وَقَدْ نَسِيتَ مَا قَالَ لَكَ أَخُوكَ الْيَثْرِبِيُّ قَالَ لاَ، مَا أُرِيدُ أَنْ أَجُوزَ مَعَهُمْ إِلاَّ قَرِيبًا. فَلَمَّا خَرَجَ أُمَيَّةُ أَخَذَ لاَ يَنْزِلُ مَنْزِلاً إِلاَّ عَقَلَ بَعِيرَهُ، فَلَمْ يَزَلْ بِذَلِكَ حَتَّى قَتَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِبَدْرٍ.
Ebdullah kurê Mesûd (rza) ji Se'd kurê Muaz (rza) wiha rivayet dike: Se'd kurê Muaz û Umeyye kurê Xelef hevalên nêzîk bûn. Gava Umeyye dihat Medîneyê, li cem Se'd dima; gava Se'd dihat Mekkeyê jî, li cem Umeyye dima. Dema ku Resûlê Allah ﷺ hat Medîneyê, Se'd ji bo edakirina umreyê çû û li mala Umeyye ya li Mekkeyê ma. Wî ji Umeyye re got:
"Wextekî ku Kabe vala be nîşanî min bide da ku ez bikaribim tawafê bikim." Lewma Umeyye nêzîkî nîvro bi wî re derket. Ebû Cehl rastî wan hat û got: "Ey Ebû Sefwan! Ev mêrê bi te re kî ye?" Got: "Ev Se'd e." Ebû Cehl ji Se'd re got: "Ma ez nabînim ku tu li Mekkeyê bi ewlehî tawafê dikî, hal ew e ku we cih daye wan kesên ku dînê xwe guhertine û we îdia kiriye ku hûn alîkarî û piştgiriya wan dikin? Sond be bi Allah, eger tu ne bi Ebû Sefwan re bûya, te nedikarî bi saxlemî vegere cem malbata xwe." Se'd dengê xwe bilind kir û jê re got: "Sond be bi Allah, eger tu min ji vê tawafê bikî, ez ê tiştekî ku ji bo te girîngtir e - yanî rêya te ya di ser Medîneyê de - li pêşiya te bigirim." Li ser vê yekê Umeyye jê re got: "Ey Se'd, dengê xwe li hember Ebû'l-Hekem, serokê gelê vê geliyê, bilind neke." Se'd got: "Ey Umeyye, dev ji vê berde! Sond be bi Allah, min ji Resûlê Allah ﷺ bihîstiye ku digot: 'Ew ê te bikujin.'" Umeyye pirsî: "Li Mekkeyê?" Se'd got: "Ez nizanim." Ji ber vê xeberê Umeyye pir tirsî. Gava Umeyye vegeriya cem malbata xwe, ji jina xwe re got: "Ey Ummu Sefwan! Te nedît Se'd çi ji min re got?" Wê got: "Çi ji te re got?" Wî got: "Wî îdia kir ku Muhemmed ﷺ ji wan re gotiye ku ew ê min bikujin. Min jê pirsî: 'Li Mekkeyê?' Wî got: 'Ez nizanim.'" Paşê Umeyye got: "Sond be bi Allah, ez ê qet ji Mekkeyê dernekevime." Lê dema roja Bedrê hat, Ebû Cehl bang li xelkê kir û got: "Herin karwanê xwe biparêzin." Umeyye nexwest derkeve. Ebû Cehl hat cem wî û got: "Ey Ebû Sefwan! Eger xelk bibîne ku tu paşde mayî, hal ew e ku tu serokê gelê vê geliyê yî, ew jî dê bi te re paşde bimînin." Ebû Cehl her tim zor lê kir heya ku Umeyye got: "Madem ku te ez mecbûr kirim, sond be bi Allah, ez ê baştirîn deve li Mekkeyê bikirim." Paşê Umeyye ji jina xwe re got: "Ey Ummu Sefwan, amadekariya min bike." Wê jê re got: "Ey Ebû Sefwan! Te ew tiştê ku birayê te yê Yesribî ji te re gotibû ji bîr kir?" Wî got: "Na, lê ez naxwazim ji hinekî dûr ve bi wan re biçim." Gava Umeyye derket, li her cihekî ku lê disekinî, devê xwe girê dida. Wî her tim wiha dikir heya ku Allah Ezze we Celle ew li Bedrê kuşt.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Hişyariya Sa‘dê ya derbarê Umayya de pêk hat û rastiya zanîna pêxemberî nîşan dide.
Riwayetê vedibêje ku Sa‘d ibn Mu‘adh dema serdana Mekkeyê dikir, Umayya ibn Khalaf hişyar kir ku misilman dê wî bikujin. Paşê, tevî tirsên xwe, Umayya berê xwe da Şerê Bedrê û li wir hat kuştin.
Ayîna derbasbûna dorê Ka‘beyê.
Ziyareta pîroz a Mekkeyê ku dikare li derveyî dema hecê bê kirin.
Navê berê yê Medîneyê.
Zanyar di vê çîrokê de nîşana rastiya Pêxember ﷺ dibînin: Sa‘d tiştê ku ji wî bihîstibû vegot û bûyer li Bedrê pêk hat. Çîrok herwiha nîşan dide ku hilbijartinên mirovan û zexta civakî bi qederê Allah re hevdem in; Umayya ji hişyariyê haydar bû, lê dîsa jî razî bû ku biçe. Hedîs vegotineke dîrokî ye, ne rêgezek serbixwe li ser rêwîtiyê an beşdarbûna di şerekî de.
- Hişyariyên kesên pêbawer bi baldarî binirxîne û nehêle ku xwestek an zexta komê biryara te serdest bike.
- Bi cesaret li dijî neheqiyê raweste, lê peyv û tevgerên li gorî rewşê hilbijêre.
- Qedera Allah qebûl bike, bêyî ku berpirsiyariya xwe ya ji bo hilbijartin û encamên wan înkar bikî.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.