Seferên Leşkerî yên Pêxember ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 3989

Abu Huraira rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Seferên Leşkerî yên Pêxember ﷺ
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Abu Huraira hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ، حَلِيفُ بَنِي زُهْرَةَ ـ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةً عَيْنًا، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيَّ، جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَةِ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَىٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ، فَنَفَرُوا لَهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ، فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمُ التَّمْرَ فِي مَنْزِلٍ نَزَلُوهُ فَقَالُوا تَمْرُ يَثْرِبَ‏.‏ فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ، فَلَمَّا حَسَّ بِهِمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى مَوْضِعٍ، فَأَحَاطَ بِهِمُ الْقَوْمُ، فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا فَأَعْطُوا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمُ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ أَنْ لاَ نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا‏.‏ فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَيُّهَا الْقَوْمُ، أَمَّا أَنَا فَلاَ أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ‏.‏ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ، فَقَتَلُوا عَاصِمًا، وَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ عَلَى الْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ، مِنْهُمْ خُبَيْبٌ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ، وَرَجُلٌ آخَرُ، فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا‏.‏ قَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ، وَاللَّهِ لاَ أَصْحَبُكُمْ، إِنَّ لِي بِهَؤُلاَءِ أُسْوَةً‏.‏ يُرِيدُ الْقَتْلَى، فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ، فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ، فَانْطُلِقَ بِخُبَيْبٍ وَزَيْدِ بْنِ الدَّثِنَةِ حَتَّى بَاعُوهُمَا بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ، فَابْتَاعَ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلٍ خُبَيْبًا، وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ، فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا حَتَّى أَجْمَعُوا قَتْلَهُ، فَاسْتَعَارَ مِنْ بَعْضِ بَنَاتِ الْحَارِثِ مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ، فَدَرَجَ بُنَىٌّ لَهَا وَهْىَ غَافِلَةٌ حَتَّى أَتَاهُ، فَوَجَدَتْهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ قَالَتْ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فَقَالَ أَتَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لأَفْعَلَ ذَلِكَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ، وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ قِطْفًا مِنْ عِنَبٍ فِي يَدِهِ، وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ بِالْحَدِيدِ، وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرَةٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُ خُبَيْبًا، فَلَمَّا خَرَجُوا بِهِ مِنَ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ دَعُونِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ‏.‏ فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ، فَقَالَ وَاللَّهِ لَوْلاَ أَنْ تَحْسِبُوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَزِدْتُ، ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا، وَاقْتُلْهُمْ بَدَدًا، وَلاَ تُبْقِ مِنْهُمْ أَحَدًا‏.‏ ثُمَّ أَنْشَأَ يَقُولُ فَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًا عَلَى أَىِّ جَنْبٍ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِي وَذَلِكَ فِي ذَاتِ الإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْ يُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ أَبُو سِرْوَعَةَ عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ، فَقَتَلَهُ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ لِكُلِّ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا الصَّلاَةَ، وَأَخْبَرَ أَصْحَابَهُ يَوْمَ أُصِيبُوا خَبَرَهُمْ، وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ أَنْ يُؤْتَوْا بِشَىْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ، وَكَانَ قَتَلَ رَجُلاً عَظِيمًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ، فَبَعَثَ اللَّهُ لِعَاصِمٍ مِثْلَ الظُّلَّةِ مِنَ الدَّبْرِ، فَحَمَتْهُ مِنْ رُسُلِهِمْ، فَلَمْ يَقْدِرُوا أَنْ يَقْطَعُوا مِنْهُ شَيْئًا‏.‏ وَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ ذَكَرُوا مُرَارَةَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيَّ وَهِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيَّ، رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا‏.‏

Werger

Ebû Hureyre (Xwedê jê razî be) wiha gotiye: Resûlullah ﷺ deh kes şandin da ku keşfê bikin û Asim bin Sabit el-Ensarî, kalikê Asim bin Umer bin Xettab, kir serokê wan. Gava ew gihîştin cihekî bi navê Hedahê di navbera Usfan û Mekkeyê de, eşîreke ji Huzeylê ya bi navê Benû Lihyan ji hebûna wan agahdar bûn. Lewma nêzîkî sed tîravêjan şandin pey wan. Tîravêjan şopên wan şopandin heta ku li cihê rawestana wan bermahiyên xurmeyên ku wan xwaribûn dîtin. Gotin:

"Ev xurmeyên Yesribê (Medîneyê) ne." Û dîsa şopên wan şopandin. Gava Asim û hevalên wî ji hebûna wan agahdar bûn, xwe avêtin cihekî bilind. Lê dijmin dor li wan girt û gotin: "Werin xwarê û teslîm bibin; em soz û peymaneke qayîm didin we ku em ê tu kesî ji we nekujin." Asim bin Sabit got: "Ey gel! Ez bi xwe qet nayêm xwarê da ku di bin parastina kafirekî de bim. Ya Ellah! Pêxemberê xwe ji rewşa me agahdar bike." Paşê wan tîr berdan wan û Asim şehîd kirin. Sê kes li ser wê soz û peymanê hatin xwarê û teslîm bûn; ew Xubeyb, Zeyd bin Desine û mêrekî din bûn. Gava wan dest danîn ser wan, wan jêyên kevanên xwe vekirin û ew pê girêdan. Mêrê sêyem got: "Ev yekem delîla xiyanetê ye! Bi Xwedê, ez ê bi we re neçim, ji ber ku ez van (şehîdan) wek nimûne dibînim." Wî qesda şehîdan dikir. Wan ew kaş kir û tê koşiyan, lê wî red kir ku bi wan re biçe, lewma ew jî hate kuştin. Paşê wan Xubeyb û Zeyd bin Desine birin û piştî Şerê Bedirê li Mekkeyê firotin. Kurên Haris bin Amir bin Newfel Xubeyb kirîn, ji ber ku Xubeyb di roja Bedirê de Haris bin Amir kuştibû. Xubeyb li cem wan dîl ma heta ku wan bi hev re biryar da ku wî bikujin. Rojekê Xubeyb ji keçeke Haris zinarekî xwest da ku mûyên xwe jê bike, û wê da wî. Bi tesadufî, kurê wê yê biçûk dema ku ew bêhay bû çû cem Xubeyb, û wê dît ku Xubeyb ew danîye ser ranê xwe û zinar di destê wî de ye. Wê got: "Ez pir tirsiyam, lê Xubeyb tirsê min fêm kir û got: 'Ma tu ditirsî ku ez ê wî bikujim? Ez qet wiha nakim.'" Paşê wê digot: "Bi Xwedê, min qet dîleki baştir ji Xubeyb nedîtiye. Bi Xwedê, rojekê min dît ku ew gûşiyeke tirî dixwe û bi zincîrên hesinî girêdayî bû, lê di wê demê de li Mekkeyê ti fêkî tunebûn." Wê digot ku ev rizqek bû ku Xwedê dabû Xubeyb. Gava wan ew ji herema pîroz derxistin da ku li helalê (cihê ku tê de şer helal e) bikujin, Xubeyb ji wan xwest: "Bihêlin ez du rekatan nimêj bikim." Wan hişt, wî du rekat nimêj kirin û paşê got: "Bi Xwedê, heger netirsiyama ku hûn bibêjin ez ditirsim, min ê zêdetir nimêj bikira." Paşê wiha dua kir: "Ya Ellah! Wan bijmêre, wan yek bi yek bikuje û tu kesî ji wan nehêle." Paşê dest bi gotina van beytan kir: 'Gava ez wekî Misilman tême kuştin, ez guh nadim ku mirina min ji bo Xwedê li kîjan alî be; ev di rêya Xwedê de ye. Heger Ew bixwaze, dê bereketê bide endamên laşê min ên perçekirî.' Paşê Ebû Sirwe Ukbe bin Haris çû cem wî û ew kuşt. Xubeyb ew kes bû ku ji bo her Misilmanekî ku bi sebr were kuştin, sunneta nimêjkirinê danî. Resûlullah ﷺ di heman roja ku ew hatin şehîdkirin de, hevalên xwe ji xebera wan agahdar kir. Hin kesên ji Qureyşê, gava bihîstin ku Asim bin Sabit hatiye kuştin, hin qasid şandin da ku parçeyekî ji laşê wî bînin da ku mirina wî were piştrastkirin, ji ber ku wî berê serokekî wan ê mezin kuştibû. Lê Xwedê ji bo Asim komikek mozên mîna siyekê şand û laşê wî ji qasidan parast, lewma wan nikaribû tiştekî ji laşê wî qut bikin. Ke'b bin Malik got: Wan behsa Murare bin Rebî' el-Umrî û Hilal bin Umeye el-Waqifî jî kirin, ku du mêrên salih bûn û di Şerê Bedirê de amade bûbûn.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Khubayb bi sebat ma, berî kuştinê nimêj kir û xwe spart Allahê.

Paşxane û sedem

Hadîs behsa sefera deh keşfkaran dike ku di bin serokatiya ‘Āṣim ibn Thābit de bûn, dorpêçkirina wan ji aliyê Banū Liḥyān ve, û girtin û kuştina Khubayb û Zayd ibn ad-Dathina.

Wateya peyvên dijwar
Keşfkar

Kesên ku tên şandin da ku agahî li ser herêmek an rewşekê berhev bikin.

Peyman

Sozeke bi rêz û giranî ye ku kesên din dikarin pê bawer bin.

Rek‘et

Yekîneyên nimêjê; Khubayb berî kuştinê du rek‘et nimêj kir.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyar ji nimêja Khubayb derdixin ku ji bo kesê ku dê were darvekirin an kuştin, nimêjkirina du rek‘etan berê wê destûr e û pêşniyar dibe, heke şert û merc destûr bidin. Rivayet sebat, dilsozî û xwe spartina Allahê pesn dide, lê bingehekê nade ku mirov xwe bike dîl an xwe bixe nav xeteriyê. Herwiha nîşan dide ku binpêkirina peymanekê ku hatiye dayîn kiryarêkî şermezar e.

Dersên ji bo îro
  1. Dema tu di bin zextê de yî, li ser bawerî û prensîbên xwe bisekine, lê bi bêhişî xwe nexe nav xeteriyê.
  2. Soz û peymanên xwe bi cih bîne; baweriya kesên din wek berpirsiyariyek giran bibîne.
  3. Di rewşên dijwar de ji bo nimêjê demê veqetîne û ji Allahê sebat bixwaze.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.