Sahih al-Bukhari, hedîsa 4230
Abu Musa al-Ash'ari rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abu Musa al-Ash'ari hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَلَغَنَا مَخْرَجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ بِالْيَمَنِ، فَخَرَجْنَا مُهَاجِرِينَ إِلَيْهِ أَنَا، وَأَخَوَانِ لِي أَنَا أَصْغَرُهُمْ، أَحَدُهُمَا أَبُو بُرْدَةَ، وَالآخَرُ أَبُو رُهْمٍ ـ إِمَّا قَالَ بِضْعٌ وَإِمَّا قَالَ ـ فِي ثَلاَثَةٍ وَخَمْسِينَ أَوِ اثْنَيْنِ وَخَمْسِينَ رَجُلاً مِنْ قَوْمِي، فَرَكِبْنَا سَفِينَةً، فَأَلْقَتْنَا سَفِينَتُنَا إِلَى النَّجَاشِيِّ بِالْحَبَشَةِ، فَوَافَقْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فَأَقَمْنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا جَمِيعًا، فَوَافَقْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ افْتَتَحَ خَيْبَرَ، وَكَانَ أُنَاسٌ مِنَ النَّاسِ يَقُولُونَ لَنَا ـ يَعْنِي لأَهْلِ السَّفِينَةِ ـ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ، وَدَخَلَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ، وَهْىَ مِمَّنْ قَدِمَ مَعَنَا، عَلَى حَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَائِرَةً، وَقَدْ كَانَتْ هَاجَرَتْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فِيمَنْ هَاجَرَ، فَدَخَلَ عُمَرُ عَلَى حَفْصَةَ وَأَسْمَاءُ عِنْدَهَا، فَقَالَ عُمَرُ حِينَ رَأَى أَسْمَاءَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ. قَالَ عُمَرُ الْحَبَشِيَّةُ هَذِهِ الْبَحْرِيَّةُ هَذِهِ قَالَتْ أَسْمَاءُ نَعَمْ. قَالَ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ، فَنَحْنُ أَحَقُّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكُمْ. فَغَضِبَتْ وَقَالَتْ كَلاَّ وَاللَّهِ، كُنْتُمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُطْعِمُ جَائِعَكُمْ، وَيَعِظُ جَاهِلَكُمْ، وَكُنَّا فِي دَارِ أَوْ فِي أَرْضِ الْبُعَدَاءِ الْبُغَضَاءِ بِالْحَبَشَةِ، وَذَلِكَ فِي اللَّهِ وَفِي رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَايْمُ اللَّهِ، لاَ أَطْعَمُ طَعَامًا، وَلاَ أَشْرَبُ شَرَابًا حَتَّى أَذْكُرَ مَا قُلْتَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ كُنَّا نُؤْذَى وَنُخَافُ، وَسَأَذْكُرُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَسْأَلُهُ، وَاللَّهِ لاَ أَكْذِبُ وَلاَ أَزِيغُ وَلاَ أَزِيدُ عَلَيْهِ.
Ebû Mûsa (rz) wiha got: Dema em li Yemenê bûn, nûçeya koça Pêxember ﷺ gihîşte me. Loma em jî wekî muhacir ber bi wî ve derketin rê. Em sê bira bûn; ez ji wan herî biçûk bûm. Yek ji wan Ebû Burde bû û yê din jî Ebû Ruhm bû. Ji qewmê me 53 an jî 52 mêr hebûn. Me siwarê keştiyekê bû û keştiya me em birin ba Nejaşî li Hebeşistanê. Li wir me Ceferê kurê Ebû Talîb dît û em pê re man heta ku em hemû bi hev re hatin û di dema fetha Xeyberê de gihîştin Pêxember ﷺ. Hinek mirov ji me re digotin - yanî ji xelkê keştiyê re -:
"Me beriya we hicret kiriye." Esma bint Umeys, ku ji kesên bi me re hatibû bû, çû serdana Hefseyê, hevjîna Pêxember ﷺ. Ew jî di nav wan muhaciran de bû ku koçî Nejaşî kiribûn. Omer hat cem Hefseyê dema ku Esma li wir bû. Gava Omer Esma dît, pirsî: "Ev kî ye?" Gotin: "Esma bint Umeys e." Omer got: "Ma ev ew jinika Hebeşî ye? Ma ev ew jinika deryavan e?" Esma got: "Erê." Omer got: "Me beriya we hicret kiriye, lewma mafê me yê li ser Resûlullah ﷺ ji we zêdetir e." Esma hêrs bû û got: "Na, sond be bi Xwedê! Hûn li gel Resûlullah ﷺ bûn; wî birçiyên we têr dikirin û nezanên we şîret dikirin. Lê em li welatekî dûr û nefretkirî yê Hebeşistanê bûn, û ev hemû ji bo Xwedê û Resûlê wî ﷺ bû. Sond be bi Xwedê, ez ê xwarinê nexwim û tiştekî venexwim heta ku ez vê yeka te ji Resûlullah ﷺ re nebêjim. Li wir em dihatin êşandin û ditirsandin. Ez ê vê yekê ji Pêxember ﷺ re bibêjim û sond be bi Xwedê, ez ê derewan nekim, kêm nekim û zêde nekim."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Fedakariyên mezin ên hîcretê ya dilsoz hêjayî nirxandin û rêzê ne.
Ev rivayet behsa axaftina di navbera Omer û Esma' bint Umeýs de dike, derbarê wê yekê de ku kî zûtir koç kiriye û kî mafê pêşengiyê li cem Pêxember ﷺ zêdetir hebû. Paşê Esma' gotinên Omer ji Pêxember ﷺ re vegot.
Koçkirina ji bo baweriyê; li vir, rêwîtiya misilmanan ber bi cihêkê ku dikaribûn baweriya xwe biparêzin.
Sernavê hukumdarê Ebesîniyayê, ku misilman li wir parastin dîtin.
Koma misilmanên ji Yemenê ku bi keştiyê çûn Ebesîniyayê.
Zanyarên klasîk dibêjin ku qedirê muhaciran tenê li gorî rêza gihîştinê nayê pîvandin: ceribandin û fedakariyên ku wan ji bo Allah kirine jî girîng in. Esma' nîşan dide ku gotinek li ser qedirê kesên din dikare bi baldarî û rastgoî ji Pêxember ﷺ re bê vegotin. Ev rivayet bingehekê nade ku pêşbazî di navbera mirovan de were xurtkirin; berevajî, girîngiya nirxandina dadmend vedihewîne.
- Berî ku qedirê kesên din bi yê xwe re bidin ber hev, zehmetî û fedakariyên wan binirxîne.
- Dadweriyeke neheq an birîndar li cem kesekî xwedî zanîn û desthilatdariyê bi aramî û rastgoî vebêje.
- Ji bo Allah hewildanên mezin bike, ne ji bo ku di nav mirovan de nirxandin an pêşengiyê bistînî.
Ev rivayet vedibêje ka Esma' gilî û gazindeya xwe çawa ji Pêxember ﷺ re vedibêje û bersiva wî çi ye.
Sahih al-Bukhari · #4229 (Sahih)Ev rivayet ji heman beşa pirtûkê, qedir û bûyerên girêdayî hîcretê ronî dike.
Sahih al-Bukhari · #54 (Sahih)Ev rivayeta navdar nirxa kiryaran bi niyeta ku ew bi wê tên kirin ve girêdide.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.