Pêşgotin · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 4240

Aisha rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Pêşgotin
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ

Sahih (pêbawer)
  1. 1Yahya ibn Bukayrji al‑Bukhari re vegotيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
  2. 2Al‑Laythاللَّيْثُ
  3. 3Uqaylعُقَيْلٍ
  4. 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  5. 5Urwaعُرْوَةَ
  6. 6Aishaعَائِشَةَ
  7. 7Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكَ، وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمُسِ خَيْبَرَ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ، إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ‏"‏‏.‏ وَإِنِّي وَاللَّهِ لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ مِنْهَا شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ فَهَجَرَتْهُ، فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ، وَعَاشَتْ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ، دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيٌّ لَيْلاً، وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا، وَكَانَ لِعَلِيٍّ مِنَ النَّاسِ وَجْهٌ حَيَاةَ فَاطِمَةَ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتِ اسْتَنْكَرَ عَلِيٌّ وُجُوهَ النَّاسِ، فَالْتَمَسَ مُصَالَحَةَ أَبِي بَكْرٍ وَمُبَايَعَتَهُ، وَلَمْ يَكُنْ يُبَايِعُ تِلْكَ الأَشْهُرَ، فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنِ ائْتِنَا، وَلاَ يَأْتِنَا أَحَدٌ مَعَكَ، كَرَاهِيَةً لِمَحْضَرِ عُمَرَ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لاَ وَاللَّهِ لاَ تَدْخُلُ عَلَيْهِمْ وَحْدَكَ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا عَسَيْتَهُمْ أَنْ يَفْعَلُوا بِي، وَاللَّهِ لآتِيَنَّهُمْ‏.‏ فَدَخَلَ عَلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ، فَتَشَهَّدَ عَلِيٌّ فَقَالَ إِنَّا قَدْ عَرَفْنَا فَضْلَكَ، وَمَا أَعْطَاكَ، اللَّهُ وَلَمْ نَنْفَسْ عَلَيْكَ خَيْرًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْكَ، وَلَكِنَّكَ اسْتَبْدَدْتَ عَلَيْنَا بِالأَمْرِ، وَكُنَّا نَرَى لِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَصِيبًا‏.‏ حَتَّى فَاضَتْ عَيْنَا أَبِي بَكْرٍ، فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي، وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الأَمْوَالِ، فَلَمْ آلُ فِيهَا عَنِ الْخَيْرِ، وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلاَّ صَنَعْتُهُ‏.‏ فَقَالَ عَلِيٌّ لأَبِي بَكْرٍ مَوْعِدُكَ الْعَشِيَّةُ لِلْبَيْعَةِ‏.‏ فَلَمَّا صَلَّى أَبُو بَكْرٍ الظُّهْرَ رَقِيَ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَتَشَهَّدَ وَذَكَرَ شَأْنَ عَلِيٍّ، وَتَخَلُّفَهُ عَنِ الْبَيْعَةِ، وَعُذْرَهُ بِالَّذِي اعْتَذَرَ إِلَيْهِ، ثُمَّ اسْتَغْفَرَ، وَتَشَهَّدَ عَلِيٌّ فَعَظَّمَ حَقَّ أَبِي بَكْرٍ، وَحَدَّثَ أَنَّهُ لَمْ يَحْمِلْهُ عَلَى الَّذِي صَنَعَ نَفَاسَةً عَلَى أَبِي بَكْرٍ، وَلاَ إِنْكَارًا لِلَّذِي فَضَّلَهُ اللَّهُ بِهِ، وَلَكِنَّا نَرَى لَنَا فِي هَذَا الأَمْرِ نَصِيبًا، فَاسْتَبَدَّ عَلَيْنَا، فَوَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا، فَسُرَّ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ وَقَالُوا أَصَبْتَ‏.‏ وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى عَلِيٍّ قَرِيبًا، حِينَ رَاجَعَ الأَمْرَ الْمَعْرُوفَ‏.‏

Werger

Yehya kurê Bukeir ji me re vegot, Leys ji me re vegot, ji Uqeyl, ji Ibn Şihab, ji Urwe, ji Aişeyê ku got: Fatime — silav li ser be — keça Pêxember ﷺ kesek şand cem Ebû Bekir û jê xwest mîrata xwe ya ji Resûlullah ﷺ ji wê malê ku Allah li Medîneyê û Fedekê daye wî, û ji pênciya (xumsa) Xeyberê ya mayî. Ebû Bekir got:

"Resûlullah ﷺ ferman kiriye: 'Em nayên mîratgirtin; tiştê em dihêlin sedeqe ye. Tenê malbata Muhemmed ﷺ dikare ji vê malê bixwe.' Bi Allah, ez ê tu tiştî di rewşa sedeqeya Resûlullah ﷺ de neguherînim ji wê halê ku di dema Resûlullah ﷺ de bû, û ez ê teqez di derbarê wê de bi wê awayê ku Resûlullah ﷺ tevgeriyaye tevbigerim." Loma Ebû Bekir red kir ku tiştekî ji wê malê bide Fatimeyê. Fatime ji ber vê yekê li Ebû Bekir aciz bû û dev ji axaftina bi wî re berda heta ku wefat kir. Piştî wefata Pêxember ﷺ şeş mehan jiya. Dema ku wefat kir, mêrê wê Elî şevê ew defn kir û agahî neda Ebû Bekir û bi xwe nimêja cenazeyê li ser kir. Di dema jiyana Fatimeyê de, gel rêzeke mezin ji Elî re digirt, lê piştî wefata wê, Elî guherîna helwesta mirovan hîs kir. Loma Elî li aştiyê bi Ebû Bekir re geriya û bey'et da wî; di wan mehan de (di navbera wefata Pêxember û wefata Fatimeyê de) bey'et nedabû. Elî kesek şand cem Ebû Bekir û got: "Were cem me, lê bila kesek bi te re neyê," ji ber ku nedixwest Omer amade be. Omer got: "Na, bi Allah, tu bi tenê naçî cem wan." Ebû Bekir got: "Gelo tu difikirî ew ê çi bi min bikin? Bi Allah, ez ê herim cem wan." Paşê Ebû Bekir çû cem wan, û Elî teşehud xwend û got: "Em baş dizanin ku Allah çi fezl û qencî daye te, û em çavnebariya qenciya ku Allah daye te nakin. Lê te di karê serokatiyê de em îstisna kirin (bi tenê biryar da), û me digot ji ber xizmtiya me ya bi Resûlullah ﷺ re mafekî me heye." Hingê çavên Ebû Bekir bi hêsran tijî bûn. Dema Ebû Bekir axivî, got: "Bi Wî yê ku canê min di destê Wî de ye, gihandina xizmtiya Resûlullah ﷺ ji bo min ji gihandina xizmtiya xwe ya taybet heztir e. Lê di derbarê wê nakokiya ku di navbera me û we de li ser van mallan derketiye, min di xêrxwaziya wê de kêm nehîştiye, û min tu tiştek ku min dîtibû Resûlullah ﷺ di derbarê wê de dike bernedaye, lê min jî heman tişt kiriye." Hingê Elî ji Ebû Bekir re got: "Wextê bey'eta te êvar e." Dema Ebû Bekir nimêja nîvro kir, derket ser mînberê, teşehud xwend û behsa meseleya Elî û paşvekişîna wî ya ji bey'etê kir, û uzra wî ya ku pêborîn xwestibû qebûl kir. Paşê ji Allah efû xwest. Elî jî teşehud xwend, mafê Ebû Bekir mezin kir û got ku tiştê wî kiriye ne ji ber çavnebariya Ebû Bekir bûye û ne jî inkarkirina wê fezlê bûye ku Allah daye wî, lê me digot di vî karî de mafekî me heye û wî em îstisna kirin, loma me di dilê xwe de girt. Misilman bi vê yekê kêfxweş bûn û gotin: "Te rast kir." Misilman nêzîkî Elî bûn dema ku vegeriya ser wê riya rast a ku gel li ser bû.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Ebû Bekir rêxistina rêvebirina milkê mayî domand, û Elî li lihevhatinê geriya.

Paşxane û sedem

Piştî wefata Pêxember ﷺ, li ser awayê rêvebirina milkê wî û şêwirînê derbarê serkirdayetiyê de nerazîbûn çêbû. Nivîsê vedibêje ku Elî û Ebû Bekir gilîyên xwe nîqaş kirin û li hev hatin.

Wateya peyvên dijwar
fay’

Milkê ku bê şer gihîşt civaka misilmanan.

sadaqa

Milkê xêrxwaziyê ku, li gorî gotina Pêxember ﷺ, wekî mîrateya asayî nayê parvekirin.

soza dilsoziyê (bay‘a)

Sozeke giştî ya piştgirî û guhdariya ji serok re, di nav sînorên qanûnî de.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk ji gotina Pêxember ﷺ derdixin ku milkê wî yê mayî wekî mîrateya taybet nayê parvekirin, lê wekî milkê xêrxwaziyê tê rêvebirin; li gorî rivayetê, ji wê milkê dikaribû debara malbata wî bê peydakirin. Ebû Bekir wê wekî erkê xwe didît ku rêkûpêka Pêxember ﷺ bidomîne. Zanyar herwiha mafê Elî yê ku li ser şêwirînê nerazîbûna xwe bibêje û girîngiya lihevhatina dilsoz destnîşan dikin. Çar mezhebên hiqûqî yên Sunnî vê qaîdeyê ji bo milkê mayî yê Pêxember ﷺ qebûl dikin.

Dersên ji bo îro
  1. Di nakokiyekê de, gotin û peymana têkildar bi baldarî rave bike, da ku kesên têkildar bingehê biryarê fam bikin.
  2. Gilîyên xwe bi rêz bêje û berî ku nakokî kûr bibe cihê danûstandineke dilsoz veke.
  3. Piştî nakokiyê bi awayekî çalak li lihevhatinê bigere û hevkariya di navbera we de nû bike.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.