Sahih al-Bukhari, hedîsa 4513
Abdullah ibn Umar rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abdullah ibn Umar hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَتَاهُ رَجُلاَنِ فِي فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالاَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ ضُيِّعُوا، وَأَنْتَ ابْنُ عُمَرَ وَصَاحِبُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَخْرُجَ فَقَالَ يَمْنَعُنِي أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ دَمَ أَخِي. فَقَالاَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ {وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ } فَقَالَ قَاتَلْنَا حَتَّى لَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ، وَكَانَ الدِّينُ لِلَّهِ، وَأَنْتُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا حَتَّى تَكُونَ فِتْنَةٌ، وَيَكُونَ الدِّينُ لِغَيْرِ اللَّهِ. وَزَادَ عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي فُلاَنٌ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو الْمَعَافِرِيِّ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ تَحُجَّ عَامًا وَتَعْتَمِرَ عَامًا، وَتَتْرُكَ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَقَدْ عَلِمْتَ مَا رَغَّبَ اللَّهُ فِيهِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ إِيمَانٍ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَالصَّلاَةِ الْخَمْسِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، وَأَدَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ. قَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَلاَ تَسْمَعُ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ {وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا} {إِلَى أَمْرِ اللَّهِ} {قَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ} قَالَ فَعَلْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الإِسْلاَمُ قَلِيلاً، فَكَانَ الرَّجُلُ يُفْتَنُ فِي دِينِهِ إِمَّا قَتَلُوهُ، وَإِمَّا يُعَذِّبُوهُ، حَتَّى كَثُرَ الإِسْلاَمُ فَلَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ. قَالَ فَمَا قَوْلُكَ فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ قَالَ أَمَّا عُثْمَانُ فَكَأَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا أَنْتُمْ فَكَرِهْتُمْ أَنْ تَعْفُوا عَنْهُ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَابْنُ عَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَتَنُهُ. وَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ هَذَا بَيْتُهُ حَيْثُ تَرَوْنَ.
Nafi‘ (rehmetullahî ‘eleyh) ragihand: Di dema fîtneya Ibn Zubeyr de, du mêr hatin cem Ibn Umer (razîyallahu ‘anhuma) û gotin:
"Xelk winda bûye, tu kurê Umer î û hevalê Pêxember ﷺ yî, çi te ji derketinê (bo şer) asteng dike?" Wî got: "Ya ku min asteng dike ew e ku Allah xwîna birayê min heram kiriye." Wan herduyan got: "Ma Allah negotiye: 'Bi wan re şer bikin heta ku fîtne nemîne'?" Wî bersiv da: "Me şer kir heta ku fîtne nema û dîn tenê ji bo Allah bû. Lê hûn dixwazin şer bikin heta ku fîtne çêbibe û dîn ji bilî Allah be." Di riwayeteke din de: Mêrekî hat cem Ibn Umer û got: "Ey Ebû Ebdur-Rehman! Çima tu salekê hecê dikî û salekê jî umreyê, lê cîhada di rêya Allah de terk dikî, tevî ku tu dizanî Allah çiqas teşwîq li ser kiriye?" Ibn Umer bersiv da: "Ey kurê birayê min! Îslam li ser pênc bingehan hatiye avakirin: Baweriya bi Allah û Resûlê Wî, pênc nimêjên ferz, rojiya Remezanê, dayîna zekatê û heca Beytê." Wî mêrî got: "Ey Ebû Ebdur-Rehman! Ma tu nabihê ku Allah di Kitêba Xwe de çi gotiye: 'Eger du komên bawermendan bi hev re şer bikin, navbera wan çêkin... û bi wan re şer bikin heta ku fîtne nemîne'?" Ibn Umer got: "Me ev yek di dema Resûlullah ﷺ de kir, dema ku Îslam kêm bû. Mirov ji ber dînê xwe dihat ceribandin; yan dihat kuştin yan jî êşkence lê dihat kirin. Lê piştî ku Îslam zêde bû, êdî fîtne nema." Wî mêrî pirsî: "Nerîna te li ser Usman û Elî çi ye?" Ibn Umer got: "Lê Usman, wisa xuya dike ku Allah ew efû kiriye, lê hûn hez nakin ku ew were efûkirin. Û lê Elî, ew kurxalê Resûlullah ﷺ û zavayê wî ye." Paşê bi destê xwe îşaret kir û got: "Ev mala wî ye ku hûn dibînin."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Ibn Omer ji şerên ku dê xwîna birayan birijînin dûr diket û wateya fitneyê rave dikir.
Nivîs yekemîn axaftinê di dema fitneya li dora Ibn ez-Zubeyr de datîne. Di zencîreyeke din a vegotinê de ji Ibn Omer tê pirsîn ka çima beşdarî şerê nake; ew dibêje ku di dema Pêxember ﷺ de armanca şer bidawîkirina zilmê ji ber baweriyê bû.
Îmtîhan an aloziyek; di vê çarçoveyê de zilm ji ber baweriyê û cudahiya tundûtûj tê wate.
Di vê beşê de ev peyv şerê çekdarî tîne bîra mirov; nivîs li ser wê yekê diaxive ku kengê ev şer rewa ye.
Kiryarên bingehîn ên baweriyê yên ku Ibn Omer dibêje: îman, nimêj, rojî, zekat û hec.
Zanyarên klasîk dibêjin ku Ibn Omer ayetên derbarê şerê de li gorî çarçoveya wan sepand: bidawîkirina zilmê ji ber baweriyê, ne teşwîqkirina şerê di navbera misilmanan de. Bersiva wî qedexekirina rijandina bêheq a xwînê û girîngiya lihevhatina di navbera misilmanan de destnîşan dike. Bîranîna pênc stûnan erkên bingehîn nîşan dide; ew erkên din ên olî dernakeve holê. Mezhebên fîqhê şerê çekdarî û serhildanê di nav rêgez û mercan de dinirxînin, ne wek destûrek ji bo şer an tundûtûjiya takekesî.
- Ji gotin û kirinên ku jiyana bêgunehan dixin xeterê dûr bikeve, tewra dema kesên din bang li zêdekirina şerê dikin.
- Ayetên derbarê şerê de di çarçoveya xwe de bixwîne û zanîna pisporan ji sloganan girîngtir bizane.
- Bi stûnên bingehîn ên Îslamê ve girêdayî bimîne û di dema cudahiyan de li lihevhatin û dadmendiyê bigere.
Ev hedîsa sahîh stûnên bingehîn ên Îslamê jî vedibêje û dike ku bersiva Ibn Omer baştir were famkirin.
Sahih al-Bukhari · #4514 (Sahih)Ev riwayet li ser xweparêziya Ibn Omer di dema fitneya li dora Ibn ez-Zubeyr de ye û bi beşa yekem re girêdayî ye.
Sahih al-Bukhari · #4515 (Sahih)Ev guhertoyê axaftina derbarê fitneyê de dubare dike û alîkar e ku şiroveya helwesta Ibn Omer were berawirdkirin.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.