Sahih al-Bukhari, hedîsa 4566
Usama ibn Zayd rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ
- 1Abu al‑Yamanji al‑Bukhari re vegotأَبُو الْيَمَانِ
- 2Shu'aybشُعَيْبٌ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
- 5Usama ibn Zaydأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ
- 6Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَى قَطِيفَةٍ فَدَكِيَّةٍ، وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ وَرَاءَهُ، يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فِي بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ ـ قَالَ ـ حَتَّى مَرَّ بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، ابْنُ سَلُولَ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ فَإِذَا فِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ وَالْمُسْلِمِينَ، وَفِي الْمَجْلِسِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ، ثُمَّ قَالَ لاَ تُغَبِّرُوا عَلَيْنَا. فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ ثُمَّ وَقَفَ فَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ، وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ أَيُّهَا الْمَرْءُ، إِنَّهُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ، إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِينَا بِهِ فِي مَجْلِسِنَا، ارْجِعْ إِلَى رَحْلِكَ، فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَاغْشَنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا، فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ. فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ، فَلَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَنُوا، ثُمَّ رَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ فَسَارَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ". يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ " قَالَ كَذَا وَكَذَا ". قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ عَنْهُ، فَوَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ، لَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ، لَقَدِ اصْطَلَحَ أَهْلُ هَذِهِ الْبُحَيْرَةِ عَلَى أَنْ يُتَوِّجُوهُ فَيُعَصِّبُونَهُ بِالْعِصَابَةِ، فَلَمَّا أَبَى اللَّهُ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ اللَّهُ شَرِقَ بِذَلِكَ، فَذَلِكَ فَعَلَ بِهِ ما رَأَيْتَ. فَعَفَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ يَعْفُونَ عَنِ الْمُشْرِكِينَ وَأَهْلِ الْكِتَابِ كَمَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ، وَيَصْبِرُونَ عَلَى الأَذَى قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا } الآيَةَ، وَقَالَ اللَّهُ {وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَأَوَّلُ الْعَفْوَ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ، حَتَّى أَذِنَ اللَّهُ فِيهِمْ، فَلَمَّا غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدْرًا، فَقَتَلَ اللَّهُ بِهِ صَنَادِيدَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ ابْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَعَبَدَةِ الأَوْثَانِ هَذَا أَمْرٌ قَدْ تَوَجَّهَ. فَبَايَعُوا الرَّسُولَ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَسْلَمُوا.
Usame kurê Zeyd (Xweda jê razî be) ragihand: Resûlullah ﷺ li ser kerekî siwar bûbû û li ser wê çileke stûr a ku li Fedekê hatibû çêkirin hebû, û ez li pişt wî siwar bibûm. Ew diçû serdana Se'd kurê Ubade ji Benî Haris kurê Xezrec; ev bûyer berî Şerê Bedirê qewimî. Pêxember ﷺ di rê de li cem civînekê derbas bû ku tê de Ebdullah kurê Ubey kurê Selûl hebû, û ew hîn nebûbû Misilman. Di wê civînê de komên cihêreng hebûn: Misilman, Muşrîk, pûtperest û Cihû, û Ebdullah kurê Rewahe jî di nav wan de bû. Dema ku toza ji kerê rabû gihîşte civînê, Ebdullah kurê Ubey difina xwe bi cilê xwe girt û got:
"Li ser me tozê nekin." Resûlullah ﷺ silav da wan, sekinî, peya bû û wan bangî Allah kir û Qur'anê li ser wan xwend. Hingê Ebdullah kurê Ubey kurê Selûl got: "Ey mêrik! Tiştek ji ya tu dibêjî çêtir nîne. Eger ew rast be, em di civînên xwe de pê aciz neke. Vegere cihê xwe, kî were ba te, jê re vebêje." Li ser vê yekê Ebdullah kurê Rewahe got: "Na, ey Resûlê Allah! Wê di civînên me de bixwîne, bêguman em jê hez dikin." Piştre Misilman, Muşrîk û Cihûyan dest bi dijûndanê kirin heta ku nêzîk bûn şer bikin. Pêxember ﷺ berdewam wan aram dikir heta ku aram bûn. Paşê Pêxember ﷺ li ajala xwe siwar bû û çû heta ket ba Se'd kurê Ubade. Pêxember ﷺ jê re got: "Te nebihîst Ebû Hubab (Ebdullah kurê Ubey) çi got? Wisa û wisa got." Se'd kurê Ubade got: "Ey Resûlê Allah! Wî efû bike û lê borçe. Bi wî yê ku Kitêb li ser te nazil kiriye sond dixwim, Allah bi Rastiyê hatiye ku li ser te nazil kiriye. Gelê vî bajarî li hev kiribûn ku wî tac bikin û serê wî bi destmalê girê bidin (wek serok hilbijêrin), lê dema Allah bi Rastiya ku daye te rê li ber girt, ew bi dexesîyê tijî bû û ji ber vê yekê wiha tevgeriya." Loma Resûlullah ﷺ wî efû kir. Pêxember ﷺ û hevalên wî li gorî fermana Allah, Muşrîk û Ehli Kitêb efû dikirin û li ser eziyetên wan sebir dikirin. Allah Ezze we Celle ferman dike: {Hûn ê bêguman ji yên beriya we Ehli Kitêb û ji Muşrîkan gelek eziyetan bibihîzin...} (3:186). Û Allah ferman dike: {Gelek ji Ehli Kitêb dixwazin ku piştî îmana we, we ji ber dexesiya di dilê xwe de dîsa bikin kafir...} (2:109). Pêxember ﷺ heta ku Allah destûr da şerkirinê, li ser prensîba efûkirinê ma. Dema ku Resûlullah ﷺ di Şerê Bedirê de şer kir û Allah pê serokên kafirên Qureyş kuştin, Îbn Ubey kurê Selûl û Muşrîk û pûtperestên bi wî re gotin: "Ev kar (Îslam) serketî ye." Wan ji Resûlullah ﷺ re bey'et kir û bûn Misilman.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Pêxember ﷺ li hemberî gotinên birîndar bi aramî û lêborînê bersiv da.
Bûyer berî şerê Bedrê qewimî, dema ku Pêxember ﷺ di rê de bû da ku serdana Saʿd ibn Ubade bike. Hedîsê vedibêje ka wî komeke tevlihev vexwend bo Îslamê, nakokiya ku dijwartir dibû aram kir û Abdullah ibn Ubayy efû kir.
Navê civakên ku berê pirtûkeke hatî şandin wergirtine, wek Cihû û Xiristiyan.
Kunyeya Abdullah ibn Ubayy ibn Salul.
Wehy û rêberiya Allahê ku Pêxember ﷺ ragihand.
Zanyar ji vê vegotinê derdixin ku vexwendina bo Allah hikmet, sebr û xwekontrolkirinê dixwaze, heta dema ku kesek peyamê red dike an bi gotinên birîndar diaxive. Pêxember ﷺ nehîşt ku nakokî mezintir bibe û li gorî fermana wê demê ya Allah, lêborîn hilbijart. Saʿd ibn Ubade destnîşan kir ku çavnebarî û hêviyên pûç sedemên tevgera Abdullah ibn Ubayy bûn; ev têgihiştin ne bû sedema tolhildanê, lê bû sedema dilovanî û lêborînê. Ev beş herwiha qonaxeke dîrokî ya taybet vedibêje û divê bêyî girêdana bi wehy û şertên têkildar neyê sepandin.
- Bersiva heqaretê yekser nede; pêşî dem bide da ku tengezarî kêm bibe.
- Bi rêz û li gorî rewşê kesên din vexwîne, heta dema ku ew peyamê qebûl nakin.
- Sedemên nakokiyê bibîne û dema ku adil û guncaw be, lêborînê hilbijêre.
Ev vegotin di heman pirtûka tefsîrê de ji bo ayetên Quranê kontekstek zêde dide û bi mijara rûbirûbûna bi ceribandinan ve girêdayî ye.
Sahih al-Bukhari · #4568 (Sahih)Ev vegotin şirovekirina ayetek Quranê nîqaş dike û bi vî awayî ji bo şirovekirina pêxemberî ya Quranê di vê beşê de kontekstek zêde dide.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.