Tefsîra Pêxemberî ya Qur'anê · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 4772

Al-Musaiyab ibn Hazn rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Tefsîra Pêxemberî ya Qur'anê
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Al-Musaiyab ibn Hazn hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ عِنْدَهِ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، فَقَالَ ‏"‏ أَىْ عَمِّ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، كَلِمَةً أُحَاجُّ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ، وَيُعِيدَانِهِ بِتِلْكَ الْمَقَالَةِ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَأَبَى أَنْ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَاللَّهِ لأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ ‏"‏‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ‏}‏ وَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي أَبِي طَالِبٍ، فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ‏}‏‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏{‏أُولِي الْقُوَّةِ‏}‏ لاَ يَرْفَعُهَا الْعُصْبَةُ مِنَ الرِّجَالِ‏.‏ ‏{‏لَتَنُوءُ‏}‏ لَتُثْقِلُ‏.‏ ‏{‏فَارِغًا‏}‏ إِلاَّ مِنْ ذِكْرِ مُوسَى‏.‏ ‏{‏الْفَرِحِينَ‏}‏ الْمَرِحِينَ‏.‏ ‏{‏قُصِّيهِ‏}‏ اتَّبِعِي أَثَرَهُ، وَقَدْ يَكُونُ أَنْ يَقُصَّ الْكَلاَمَ ‏{‏نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ‏}‏‏.‏ ‏{‏عَنْ جُنُبٍ‏}‏ عَنْ بُعْدٍ عَنْ جَنَابَةٍ وَاحِدٌ، وَعَنِ اجْتِنَابٍ أَيْضًا، يَبْطِشُ وَيَبْطُشُ‏.‏ ‏{‏يَأْتَمِرُونَ‏}‏ يَتَشَاوَرُونَ‏.‏ الْعُدْوَانُ وَالْعَدَاءُ وَالتَّعَدِّي وَاحِدٌ‏.‏ ‏{‏آنَسَ‏}‏ أَبْصَرَ‏.‏ الْجِذْوَةُ قِطْعَةٌ غَلِيظَةٌ مِنَ الْخَشَبِ، لَيْسَ فِيهَا لَهَبٌ، وَالشِّهَابُ فِيهِ لَهَبٌ‏.‏ وَالْحَيَّاتُ أَجْنَاسٌ الْجَانُّ وَالأَفَاعِي وَالأَسَاوِدُ‏.‏ ‏{‏رِدْءًا‏}‏ مُعِينًا‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏{‏يُصَدِّقُنِي‏}‏ وَقَالَ غَيْرُهُ ‏{‏سَنَشُدُّ‏}‏ سَنُعِينُكَ كُلَّمَا عَزَّزْتَ شَيْئًا فَقَدْ جَعَلْتَ لَهُ عَضُدًا‏.‏ مَقْبُوحِينَ مُهْلَكِينَ‏.‏ ‏{‏وَصَّلْنَا‏}‏ بَيَّنَّاهُ وَأَتْمَمْنَاهُ‏.‏ ‏{‏يُجْبَى‏}‏ يُجْلَبُ ‏.‏‏{‏بَطِرَتْ‏}‏ أَشِرَتْ‏.‏ ‏{‏فِي أُمِّهَا رَسُولاً‏}‏ أُمُّ الْقُرَى مَكَّةُ وَمَا حَوْلَهَا‏.‏ ‏{‏تُكِنُّ‏}‏ تُخْفِي‏.‏ أَكْنَنْتُ الشَّىْءَ أَخْفَيْتُهُ، وَكَنَنْتُهُ أَخْفَيْتُهُ وَأَظْهَرْتُهُ‏.‏ ‏{‏وَيْكَأَنَّ اللَّهَ‏}‏ مِثْلُ أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ ‏{‏يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ‏}‏ يُوَسِّعُ عَلَيْهِ وَيُضَيِّقُ عَلَيْهِ‏.‏

Werger

Dema ku Ebu Talib li ser nivîna mirinê bû, Resûlullah ﷺ hat ba wî û dît ku Ebu Cehl û Ebdullah kurê Ebî Umeiye kurê Muġîre li cem wî ne. Resûlullah ﷺ got:

"Ey mamê min! Bêje 'Ji bilî Allah tu îlah tune ye', ev gotineke ku ez ê bi wê li cem Allah ji bo te şefaetê bikim." Li ser vê yekê Ebu Cehl û Ebdullah kurê Ebî Umeiye gotin: "Ma tu ji dînê Ebdulmuttalib vedigerî?" Resûlullah ﷺ her tim ew vexwend ku vê gotinê bibêje, lê wan her duyan jî heman gotin dubare dikirin, heta ku Ebu Talib di axaftina xwe ya dawî de got: "Ez li ser dînê Ebdulmuttalib im," û red kir ku bêje 'Ji bilî Allah tu îlah tune ye'. Wê demê Resûlullah ﷺ got: "Bi Allah sond, ez ê her tim ji bo te efûyê bixwazim heya ku ez ji vê yekê neyêm qedexekirin." Paşê Allah ev ayet nazil kir: {Ne ji bo Pêxember û yên ku bawer kirine ye ku ji bo muşrîkan efûyê bixwazin}. Û Allah der barê Ebu Talib de ev ayet nazil kir: {Bêguman tu yê ku tu jê hez dikî nikarî hidayet bikî, lê Allah yê ku bixwaze hidayet dike}. Îbn Ebbas got: {Ulû el-Quwwa} tiştekî giran e ku komek mêr nikarin hilgirin. {Letenû'u} yanî giran dike. {Farigan} yanî vala ji bilî behsa Mûsa. {El-Ferihîn} yanî kesên qure û pozbilind. {Qussîhî} yanî şopa wî bişopîne; carinan ji bo vegotina gotinê jî tê bikaranîn wekî {Nehnu nequssu aleyk}. {En Cunubin} yanî ji dûr ve an jî bi dûrxistinê; Yeptişu û Yeptuşu heman wateyê didin. {Ye'temirûn} yanî bi hev re şêwir dikin. Udwan, Eda û Teeddî hemû heman wateyê didin. {Anese} yanî dît. El-Cizwe perçeyek stûr ê dar e ku bê agir e, lê Şîhab tê de agir heye. Mar cure cure ne: Can, Efayî û Esawid. {Rid'en} yanî alîkar. Îbn Ebbas got {Yuseddiqunî}, lê hinekan din gotin {Senuşiddu} yanî em ê alîkariya te bikin; her tiştê ku tu xurt bikî, te destek daye wî. Meqbûhîn yanî helakbûyî. {Wesalna} yanî me rave kir û temam kir. {Yucba} yanî tê anîn. {Betiret} yanî serbilind bû û zêdehiyê kir. {Fî Ummiha Resûlen} yanî Ummu'l-Qura (Mekke) û derdora wê. {Tukinnu} yanî vedişêre. Eknenntu yanî min veşart, Kenentu yanî min veşart an jî eşkere kir. {Weykeennellahe} mîna ma te nedît ku Allah {Yebsutu'r-rizqe limen yeşa'u we yeqliru} yanî rizqê fireh dike an jî teng dike.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Pêxember ﷺ bêwestan mamê xwe vedixwend baweriyê, lê hîdayet tenê ji Allahê ye.

Paşxane û sedem

Hadîsê nivîna mirinê ya Abu Talibê vedibêje: Pêxember ﷺ ew vexwend ku şehadeta îmanê bibêje, lê Abu Jahl û Abdullah ibn Abi Umayya ew teşwîq kirin ku li ser dîna Abd al-Muttalib bimîne. Ayetên 9:113 û 28:56 bi vê bûyerê ve tên girêdan.

Wateya peyvên dijwar
Lā ilāha illā Allāh

Ji bilî Allahê, tu xwedayê din tune ku mafê perestinê hebe.

Lêborîn xwestin

Ji Allahê lava kirin ku gunehên kesekî bibexşîne.

Hîdayet

Riya ber bi îmanê ve ye ku Allah dide; pêxember dikare wê ragihîne, lê nikare dilê kesekî bi zorê biguherîne.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk ji vê rivayetê derdixin ku hezkirin û hewldana pêxemberî nikare kesekî bê îradeya Allahê bibe bawermend. Erkê peyamber ew e ku rastiyê bi zelalî ragihîne; hîdayeta dilê mirovan ya Allahê ye. Ev çîrok herwiha girîngiya gotina şehadeta îmanê wek kiryarek îmanê nîşan dide. Piştî nuzûla ayeta 9:113, destûr nîne ku ji Allahê ji bo kesekî ku wekî pirxwedaperest miribe lêborîn were xwestin.

Dersên ji bo îro
  1. Bi sebir û dilovanî yên ku jê hez dikî vexwîne baweriyê, bêyî ku bifikirî tu dikarî dilê wan kontrol bikî.
  2. Nehêle zexta komê an adetên malbatê te ji şopandina rastiyê dûr bixe.
  3. Hêviya xwe bi Allahê ve girêde û ji Wî re ji bo xwe û yên ku hîn sax in hîdayet bixwaze.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.