Sahih al-Bukhari, hedîsa 4913
Abdullah ibn Abbas rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abdullah ibn Abbas hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يُحَدِّثُ أَنَّهُ قَالَ مَكَثْتُ سَنَةً أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنْ آيَةٍ، فَمَا أَسْتَطِيعُ أَنْ أَسْأَلَهُ هَيْبَةً لَهُ، حَتَّى خَرَجَ حَاجًّا فَخَرَجْتُ مَعَهُ فَلَمَّا رَجَعْتُ وَكُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَدَلَ إِلَى الأَرَاكِ لِحَاجَةٍ لَهُ ـ قَالَ ـ فَوَقَفْتُ لَهُ حَتَّى فَرَغَ سِرْتُ مَعَهُ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنِ اللَّتَانِ تَظَاهَرَتَ�� عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَزْوَاجِهِ فَقَالَ تِلْكَ حَفْصَةُ وَعَائِشَةُ. قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ إِنْ كُنْتُ لأُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ هَذَا مُنْذُ سَنَةٍ، فَمَا أَسْتَطِيعُ هَيْبَةً لَكَ. قَالَ فَلاَ تَفْعَلْ مَا ظَنَنْتَ أَنَّ عِنْدِي مِنْ عِلْمٍ فَاسْأَلْنِي، فَإِنْ كَانَ لِي عِلْمٌ خَبَّرْتُكَ بِهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ قَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ إِنْ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مَا نَعُدُّ لِلنِّسَاءِ أَمْرًا، حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِنَّ مَا أَنْزَلَ وَقَسَمَ لَهُنَّ مَا قَسَمَ ـ قَالَ ـ فَبَيْنَا أَنَا فِي أَمْرٍ أَتَأَمَّرُهُ إِذْ قَالَتِ امْرَأَتِي لَوْ صَنَعْتَ كَذَا وَكَذَا ـ قَالَ ـ فَقُلْتُ لَهَا مَالَكِ وَلِمَا هَا هُنَا فِيمَا تَكَلُّفُكِ فِي أَمْرٍ أُرِيدُهُ. فَقَالَتْ لِي عَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ مَا تُرِيدُ أَنْ تُرَاجَعَ أَنْتَ، وَإِنَّ ابْنَتَكَ لَتُرَاجِعُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَظَلَّ يَوْمَهُ غَضْبَانَ. فَقَامَ عُمَرُ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ مَكَانَهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ فَقَالَ لَهَا يَا بُنَيَّةُ إِنَّكِ لَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَظَلَّ يَوْمَهُ غَضْبَانَ. فَقَالَتْ حَفْصَةُ وَاللَّهِ إِنَّا لَنُرَاجِعُهُ. فَقُلْتُ. تَعْلَمِينَ أَنِّي أُحَذِّرُكِ عُقُوبَةَ اللَّهِ وَغَضَبَ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم يَا بُنَيَّةُ لاَ يَغُرَّنَّكِ هَذِهِ الَّتِي أَعْجَبَهَا حُسْنُهَا حُبُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِيَّاهَا ـ يُرِيدُ عَائِشَةَ ـ قَالَ ثُمَّ خَرَجْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ لِقَرَابَتِي مِنْهَا فَكَلَّمْتُهَا. فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ عَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ دَخَلْتَ فِي كُلِّ شَىْءٍ، حَتَّى تَبْتَغِي أَنْ تَدْخُلَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَزْوَاجِهِ. فَأَخَذَتْنِي وَاللَّهِ أَخْذًا كَسَرَتْنِي عَنْ بَعْضِ مَا كُنْتُ أَجِدُ، فَخَرَجْتُ مِنْ عِنْدِهَا، وَكَانَ لِي صَاحِبٌ مِنَ الأَنْصَارِ إِذَا غِبْتُ أَتَانِي بِالْخَبَرِ، وَإِذَا غَابَ كُنْتُ أَنَا آتِيهِ بِالْخَبَرِ، وَنَحْنُ نَتَخَوَّفُ مَلِكًا مِنْ مُلُوكِ غَسَّانَ، ذُكِرَ لَنَا أَنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَسِيرَ إِلَيْنَا، فَقَدِ امْتَلأَتْ صُدُورُنَا مِنْهُ، فَإِذَا صَاحِبِي الأَنْصَارِيُّ يَدُقُّ الْبَابَ فَقَالَ افْتَحِ افْتَحْ. فَقُلْتُ جَاءَ الْغَسَّانِيُّ فَقَالَ بَلْ أَشَدُّ مِنْ ذَلِكَ. اعْتَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَزْوَاجَهُ. فَقُلْتُ رَغَمَ أَنْفُ حَفْصَةَ وَعَائِشَةَ. فَأَخَذْتُ ثَوْبِيَ فَأَخْرُجُ حَتَّى جِئْتُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَشْرُبَةٍ لَهُ يَرْقَى عَلَيْهَا بِعَجَلَةٍ، وَغُلاَمٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَسْوَدُ عَلَى رَأْسِ الدَّرَجَةِ فَقُلْتُ لَهُ قُلْ هَذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ. فَأَذِنَ لِي ـ قَالَ عُمَرُ ـ فَقَصَصْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَذَا الْحَدِيثَ، فَلَمَّا بَلَغْتُ حَدِيثَ أُمِّ سَلَمَةَ تَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّهُ لَعَلَى حَصِيرٍ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ شَىْءٌ، وَتَحْتَ رَأْسِهِ وِسَادَةٌ مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ، وَإِنَّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ قَرَظًا مَصْبُوبًا، وَعِنْدَ رَأْسِهِ أَهَبٌ مُعَلَّقَةٌ فَرَأَيْتُ أَثَرَ الْحَصِيرِ فِي جَنْبِهِ فَبَكَيْتُ فَقَالَ " مَا يُبْكِيكَ ". فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ كِسْرَى وَقَيْصَرَ فِيمَا هُمَا فِيهِ وَأَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ. فَقَالَ " أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ لَهُمُ الدُّنْيَا وَلَنَا الآخِرَةُ ".
Îbn Ebbas (r.a.) wiha rivayet dike: Ez salekê temam dixwestim ku ji Omer bîn Xettab (r.a.) li ser wateya ayetekê bipirsim, lê ji ber heybeta wî min nikaribû bipirsim. Dema ku ew çû hecê, ez jî bi wî re çûm. Di vegerê de, dema em hîn di rê de bûn, Omer ji bo pêdiviya xwe ber bi darên Erak ve çû. Min li benda wî sekinî heta ku qedand, paşê ez bi wî re meşiyam û min got:
"Ey Emîrê Muminan! Ew du jinên Pêxember ﷺ yên ku li dijî wî piştgiriya hev kirin kî ne?" Wî got: "Ew Hefsa û Ayşe ne." Min got: "Bi Xwedê sond! Ez salekê ye dixwazim vê yekê ji te bipirsim, lê ji ber heybeta te min nikaribû." Omer got: "Wisa neke; eger tu difikirî ku li cem min zanîn heye, ji min bipirse; eger zanîna min hebe, ez ê ji te re bibêjim." Paşê Omer got: "Bi Xwedê sond! Di dema Cahiliyetê de em qîmet nedidan jinan, heta ku Xwedê li ser wan tiştên ku diviyabû nazil kir û para wan diyar kir. Carekê dema ez li ser meseleyekê difikirîm, jina min got: 'Bila tu filan û bêvan bikî.' Min got: 'Ji te re çi û ev mesele? Çima tu xwe têkilî karê ku ez dixwazim pêk bînim dikî?' Wê got: 'Ecêb e ey kurê Xettab! Tu naxwazî kes bi te re nîqaş bike, lê keça te bi Resûlullah ﷺ re nîqaş dike heta ku ew rojekê temam hêrs dimîne!' Omer rabû, cilê xwe yê derve girt û çû cem Hefsayê û got: 'Ey keça min! Ma tu bi Resûlullah ﷺ re nîqaş dikî heta ku ew rojekê temam hêrs dimîne?' Hefsayê got: 'Bi Xwedê sond! Em bi wî re nîqaş dikin.' Omer got: 'Bizane ku ez te ji cezaya Xwedê û hêrsa Resûlê wî ﷺ hişyar dikim. Ey keça min! Bila ew jina ku ji ber bedewiya xwe serbilind e û Resûlullah ﷺ jê hez dike (yanî Ayşe) te nexapîne.' Paşê Omer got: 'Min derket û çû cem Ummu Seleme ji ber xizmtiya me, û min bi wê re axivî. Ummu Seleme got: "Ecêb e ey kurê Xettab! Te xwe têkilî her tiştî kiriye, niha tu dixwazî xwe têkilî navbera Resûlullah ﷺ û jinên wî bikî?" Bi Xwedê sond! Gotina wê bandorek mezin li min kir û hinekî hêrsa min şikiya. Ez ji cem wê derketim. Di wê demê de hevalekî min ji Ensaran hebû; dema ez tunebûm ew nûçeyan dianî min, û dema ew tunebû ez nûçeyan dibirim wî. Em di wê demê de ji padîşahekî Ğessan ditirsiyan; ji me re hatibû gotin ku ew dixwaze êrîşî me bike, lewma dilê me tijî tirs bûbû. Rojekê hevalê min ê Ensarî li derî xist û got: "Veke! Veke!" Min got: "Ma Ğessanî hatiye?" Wî got: "Na, tiştekî girantir e; Resûlullah ﷺ ji jinên xwe dûr ketiye." Min got: "Bila pozê Hefsa û Ayşeyê bi erdê were kaşkirin!" Min cilê xwe girt û derket heta ku ez hatim cem Resûlullah ﷺ. Ew li odeyekê ya jorîn bû û bi nêrdewanekê derdiket; xulamekî Reş ê Resûlullah ﷺ li serê nêrdewanê rûniştibû. Min jê re got: "Bibêje Omer bîn Xettab hatiye." Wî destûr da min. Min ev qise ji Resûlullah ﷺ re vegot. Dema ez gihîştim qala Ummu Seleme, Resûlullah ﷺ bişirî. Ew li ser hasîrekê bû û di navbera wî û hasîrê de tiştek tunebû. Li bin serê wî balîfek ji çerm hebû ku bi lîfê tijekirî bû, li cem lingên wî pelên Qurazê hatibûn komkirin, û li ser serê wî çend tûrikên avê daleqandî bûn. Min şopa hasîrê li kêleka wî dît û ez giriyam. Wî pirsî: "Çima digirî?" Min got: "Ey Resûlullah! Kîsra û Qeyser di nav wê rehetiyê de ne, lê tu Resûlê Xwedê yî û wiha sade dijî." Resûlullah ﷺ got: "Ma tu razî nînî ku dunya ji wan re be û axret ji me re be?"
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Umer diyar dike ka behs ji kîjan jinan e û hilbijartina Axîretê pesn dide.
Ev îşaretek e ji Hafsa û Aîşe re, ku li gorî Umer di mijarekê de ku têkildarî Pêxember ﷺ bû, bi hev re tevdigeriyan.
Serdema berî Îslamê, dema ku gelek kes bê rêberiya wehyê dijiyan.
Rêveberên Împaratoriya Farisî û ya Bîzansê, ku bi hêz û dewlemendiya xwe ya dinyayî dihatin nasîn.
Şîrovekarên klasîk pirsê Ibn Abbas bi ayetên destpêka sûreta et-Tahrîm ve girêdidin, yên ku behsa jinên ku li dijî Pêxember ﷺ hevkarî kirin dikin; Umer navên Hafsa û Aîşe dibêje. Vegotin baldarîya Ibn Abbas di pirsîna ji bo zanînê û amadebûna Umer ji bo bersivdanê nîşan dide. Zanyar herwiha şêwaza jiyana sade ya Pêxember ﷺ û hilbijartina wî ya Axîretê li şûna dewlemendiya dinyayê destnîşan dikin. Nivîs qaîdeyek giştî ya hiqûqî derbarê axaftinên di navbera hevjînan de saz nake; lê balê dikişîne ser rêz, şêwir û dûrketina ji destwerdana bêzanînê.
- Derbarê zanîna olî de bi rêz pirsan bike, lê nehêle ku tirs û rêzgirtin herdem rê li ber fêrbûnê bigire.
- Di hilbijartinên dijwar de, xweberî mal û navûdengê hilnebijêre; armanca dawî ya Axîretê li bîr bîne.
- Bi nermî û tevazû şîretê bide û guhdarî bike dema kesek dibêje ku tu xwe nekeve mijareke taybet.
Ev vegotin ji heman zincîra tefsîrê dibe alîkar ku ayetên sûreta et-Tahrîm di çarçoveya xwe de werin xwendin.
Sahih al-Bukhari · #4912 (Sahih)Ev vegotin ji Aîşe re derbarê bûyera ku bi nuzûla vê beşê ve girêdayî ye, radigihîne.
Sahih al-Bukhari · #4914 (Sahih)Ev guherto jî vedibêje ka Ibn Abbas çawa ji Umerê derbarê her du jinan de pirsî û çarçoveya tefsîrê zelal dike.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.