Sahih al-Bukhari, hedîsa 4986
Zaid ibn Thabit rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Zaid ibn Thabit hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ بِالْمَوَاطِنِ، فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ. قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ عُمَرُ هَذَا وَاللَّهِ خَيْرٌ. فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِذَلِكَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ. قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا أَمَرَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ أَبُو بَكْرٍ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرَهُ {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ} حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةَ، فَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ.
Mûsa bîn Îsmaîl ji Îbrahîm bîn Se'd, ew jî ji Îbn Şîhab, ew jî ji Ubeyd bîn Es-Sebbaq rivayet kir ku Zeyd bîn Sabit (Xwedê jê razî be) gotiye: Dema ku di şerê Yemamê de gelek kes hatin kuştin, Ebûbekir (Xwedê jê razî be) gazî min kir. Ez çûm ba wî û dîtim ku Umer bîn El-Xettab (Xwedê jê razî be) li cem wî rûniştiye. Ebûbekir (Xwedê jê razî be) ji min re got: 'Umer hat ba min û got:
"Di roja şerê Yemamê de gelek qariyên Qur'anê (yên ku Qur'anê ji ber dizanin) hatin kuştin û ez ditirsim ku di şerên din de jî qarî zêde werin kuştin û beşeke mezin a Qur'anê winda bibe. Loma ez pêşniyar dikim ku tu ferman bidî da ku Qur'an were komkirin." Min ji Umer re got: "Hûn çawa tiştekî dikin ku Resûlullah ﷺ nekiriye?" Umer got: "Bi Xwedê sond ev kar xêr e." Umer her tim li ser vê yekê bi min re nîqaş dikir heya ku Xwedê sînga min ji bo vê yekê fireh kir û min jî wekî Umer qenciya vê karî dît.' Zeyd got: Ebûbekir ji min re got: 'Tu ciwanekî aqilmend î û em guman nakin; te ji bo Resûlullah ﷺ wehy dinivîsand. Loma tu li Qur'anê bigere û wê kom bike.' Bi Xwedê sond, heger wan ji min re gotiba ku ez çiyayekî ji cihê wî bilivînim, ew ê ji vî karê komkirina Qur'anê siviktir bûya. Min got: 'Hûn çawa tiştekî dikin ku Resûlullah ﷺ nekiriye?' Wî got: 'Bi Xwedê sond ev xêr e.' Ebûbekir her tim li ser vê mijarê bi min re axivî heya ku Xwedê sînga min ji bo wê yekê fireh kir, wekî ku Wî sînga Ebûbekir û Umer (Xwedê ji herduyan razî be) fireh kiribû. Paşê min dest bi lêgerîn û komkirina Qur'anê kir; min ew ji pelên xurme, kevirên spî û ji sîngên mêran (bîranîna wan) kom kir. Heta ku min dawîya Sûret Et-Tewbe tenê li cem Ebû Xuzeyme El-Ensarî dît û min ew li cem kesekî din nedît. Ew ayet ev in: {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ} ('Bi rastî ji nav we Pêxemberek hat ku azara we li ser wî giran e...') heta dawiya Sûret Berae (Tewbe). Paşê ev nivîsar (mushaf) li cem Ebûbekir man heya ku Xwedê canê wî stend, paşê di jiyana xwe de li cem Umer man û piştî wî jî li cem keça wî Hefseyê (Xwedê jê razî be) man.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Ebû Bekr piştî windahiyên li Yemameyê ferman da ku Quran bi baldarî were berhevkirin.
Piştî windahiyên giran di nav xwendekarên Quranê de di şerê Yemameyê de, Omer pêşniyar kir ku Quran were berhevkirin. Ebû Bekr wezîfeya vê yekê bi baldarî kirina Zeyd ibn Sabit re spart.
Xwendekarên Quranê; li vir kesên ku beşeke mezin a Quranê ji ber dikirin tên qestkirin.
Pelên nivîsandî yên Quranê ku bi hev re hatine berhevkirin.
Sûreya nehê ya Quranê, ku wek Sûreya Bera’e jî tê naskirin.
Zanyar ji vê yekê derdixin ku berhevkirina Quranê ji bo parastina wehyê tedbîrek destûrdayî û hêjayî pesindayinê bû. Ev yek ku Pêxember ﷺ berê ferman nedabû ku Quran wek koleksiyoneke yekgirtî were berhevkirin, fermana paşîn nedikir nedestûr: sahabeyan di vê yekê de amûreke nû ji bo parastina armanceke pejirandî dîtin. Ev rivayet herwiha girîngiya lêkolîna bi baldarî, çavkaniyên nivîskî û zanîna ji berkirî, û tevlêkirina kesên pispor û pêbawer di parastina zanîna olî de nîşan dide.
- Zanîna girîng bi baldarî biparêze û wê li gorî çavkaniyên pêbawer kontrol bike.
- Şîreta pisporan bi ciddî bigire, her çend tedbîra pêwîst nû be.
- Bi hev re berpirsiyariya parastin û veguhastina zanîna hêja hilgirin.
Ev rivayet qonaxeke paşî ya parastina Quranê vedibêje: yekrêzkirina nivîsa Quranê ya nivîskî di dema Osman de.
Sahih al-Bukhari · #4987 (Sahih)Dibêje ku Osman ferman da ku nusxeyên Quranê bên kopîkirin û belavkirin, da ku nakokî di xwendinê de neyên çêkirin.
Sahih al-Bukhari · #4988 (Sahih)Zeyd ibn Sabit di vê rivayetê de behsa baldarî û rastbûna ku bi wê ayetek di dema kopîkirina mushafê de hat dîtin dike.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.