Sahih al-Bukhari, hedîsa 5189
Aisha rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Aisha hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جَلَسَ إِحْدَى عَشْرَةَ امْرَأَةً، فَتَعَاهَدْنَ وَتَعَاقَدْنَ أَنْ لاَ يَكْتُمْنَ مِنْ أَخْبَارِ أَزْوَاجِهِنَّ شَيْئًا. قَالَتِ الأُولَى زَوْجِي لَحْمُ جَمَلٍ، غَثٌّ عَلَى رَأْسِ جَبَلٍ، لاَ سَهْلٍ فَيُرْتَقَى، وَلاَ سَمِينٍ فَيُنْتَقَلُ. قَالَتِ الثَّانِيَةُ زَوْجِي لاَ أَبُثُّ خَبَرَهُ، إِنِّي أَخَافُ أَنْ لاَ أَذَرَهُ، إِنْ أَذْكُرْهُ أَذْكُرْ عُجَرَهُ وَبُجَرَهُ. قَالَتِ الثَّالِثَةُ زَوْجِي الْعَشَنَّقُ، إِنْ أَنْطِقْ أُطَلَّقْ وَإِنْ أَسْكُتْ أُعَلَّقْ. قَالَتِ الرَّابِعَةُ زَوْجِي كَلَيْلِ تِهَامَةَ، لاَ حَرٌّ، وَلاَ قُرٌّ، وَلاَ مَخَافَةَ، وَلاَ سَآمَةَ. قَالَتِ الْخَامِسَةُ زَوْجِي إِنْ دَخَلَ فَهِدَ، وَإِنْ خَرَجَ أَسِدَ، وَلاَ يَسْأَلُ عَمَّا عَهِدَ. قَالَتِ السَّادِسَةُ زَوْجِي إِنْ أَكَلَ لَفَّ، وَإِنْ شَرِبَ اشْتَفَّ، وَإِنِ اضْطَجَعَ الْتَفَّ، وَلاَ يُولِجُ الْكَفَّ لِيَعْلَمَ الْبَثَّ، قَالَتِ السَّابِعَةُ زَوْجِي غَيَايَاءُ أَوْ عَيَايَاءُ طَبَاقَاءُ، كُلُّ دَاءٍ لَهُ دَاءٌ، شَجَّكِ أَوْ فَلَّكِ أَوْ جَمَعَ كُلاًّ لَكِ. قَالَتِ الثَّامِنَةُ زَوْجِي الْمَسُّ مَسُّ أَرْنَبٍ، وَالرِّيحُ رِيحُ زَرْنَبٍ. قَالَتِ التَّاسِعَةُ زَوْجِي رَفِيعُ الْعِمَادِ، طَوِيلُ النِّجَادِ، عَظِيمُ الرَّمَادِ، قَرِيبُ الْبَيْتِ مِنَ النَّادِ. قَالَتِ الْعَاشِرَةُ زَوْجِي مَالِكٌ وَمَا مَالِكٌ، مَالِكٌ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكِ، لَهُ إِبِلٌ كَثِيرَاتُ الْمَبَارِكِ قَلِيلاَتُ الْمَسَارِحِ، وَإِذَا سَمِعْنَ صَوْتَ الْمِزْهَرِ أَيْقَنَّ أَنَّهُنَّ هَوَالِكُ. قَالَتِ الْحَادِيَةَ عَشْرَةَ زَوْجِي أَبُو زَرْعٍ فَمَا أَبُو زَرْعٍ أَنَاسَ مِنْ حُلِيٍّ أُذُنَىَّ، وَمَلأَ مِنْ شَحْمٍ عَضُدَىَّ، وَبَجَّحَنِي فَبَجِحَتْ إِلَىَّ نَفْسِي، وَجَدَنِي فِي أَهْلِ غُنَيْمَةٍ بِشِقٍّ، فَجَعَلَنِي فِي أَهْلِ صَهِيلٍ وَأَطِيطٍ وَدَائِسٍ وَمُنَقٍّ، فَعِنْدَهُ أَقُولُ فَلاَ أُقَبَّحُ وَأَرْقُدُ فَأَتَصَبَّحُ، وَأَشْرَبُ فَأَتَقَنَّحُ، أُمُّ أَبِي زَرْعٍ فَمَا أُمُّ أَبِي زَرْعٍ عُكُومُهَا رَدَاحٌ، وَبَيْتُهَا فَسَاحٌ، ابْنُ أَبِي زَرْعٍ، فَمَا ابْنُ أَبِي زَرْعٍ مَضْجِعُهُ كَمَسَلِّ شَطْبَةٍ، وَيُشْبِعُهُ ذِرَاعُ الْجَفْرَةِ، بِنْتُ أَبِي زَرْعٍ فَمَا بِنْتُ أَبِي زَرْعٍ طَوْعُ أَبِيهَا، وَطَوْعُ أُمِّهَا، وَمِلْءُ كِسَائِهَا، وَغَيْظُ جَارَتِهَا، جَارِيَةُ أَبِي زَرْعٍ، فَمَا جَارِيَةُ أَبِي زَرْعٍ لاَ تَبُثُّ حَدِيثَنَا تَبْثِيثًا، وَلاَ تُنَقِّثُ مِيرَتَنَا تَنْقِيثًا، وَلاَ تَمْلأُ بَيْتَنَا تَعْشِيشًا، قَالَتْ خَرَجَ أَبُو زَرْعٍ وَالأَوْطَابُ تُمْخَضُ، فَلَقِيَ امْرَأَةً مَعَهَا وَلَدَانِ لَهَا كَالْفَهْدَيْنِ يَلْعَبَانِ مِنْ تَحْتِ خَصْرِهَا بِرُمَّانَتَيْنِ، فَطَلَّقَنِي وَنَكَحَهَا، فَنَكَحْتُ بَعْدَهُ رَجُلاً سَرِيًّا، رَكِبَ شَرِيًّا وَأَخَذَ خَطِّيًّا وَأَرَاحَ عَلَىَّ نَعَمًا ثَرِيًّا، وَأَعْطَانِي مِنْ كُلِّ رَائِحَةٍ زَوْجًا وَقَالَ كُلِي أُمَّ زَرْعٍ، وَمِيرِي أَهْلَكِ. قَالَتْ فَلَوْ جَمَعْتُ كُلَّ شَىْءٍ أَعْطَانِيهِ مَا بَلَغَ أَصْغَرَ آنِيَةِ أَبِي زَرْعٍ. قَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُنْتُ لَكِ كَأَبِي زَرْعٍ لأُمِّ زَرْعٍ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَعِيدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ هِشَامٍ وَلاَ تُعَشِّشُ بَيْتَنَا تَعْشِيشًا. قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ بَعْضُهُمْ فَأَتَقَمَّحُ. بِالْمِيمِ، وَهَذَا أَصَحُّ.
Suleyman kurê Ebdurehman û Elî kurê Hucr ji me re vegotin, wan got: Îsa kurê Yûnis ji me re agahdar kir, Hişam kurê Urwe ji me re vegot, ji Ebdullah kurê Urwe, ji Urwe, ji Aişeyê (Xwedê jê razî be), wê got: Yazdeh jin li cihekî rûniştin û bi hev re soz dan û peyman girêdan ku ew ê tiştekî ji nûçeyên mêrên xwe veşêrin. Ya yekemîn got:
"Mêrê min wekî goştê deveke qels e li ser lûtkeya çiyayekî; ne hêsan e ku mirov hilkişe ser, û ne jî têra xwe qelew e ku mirov zehmetiya anîna wê bikişîne." Ya duyemîn got: "Ez nikarim behsa mêrê xwe bikim, ji ber ku ez ditirsim nikaribim qala wî biqedînim; heger ez wî wesf bikim, divê ez hemû kêmasî û xirabiyên wî bibêjim." Ya sêyemîn got: "Mêrê min pir dirêj e (wekî darê); heger ez qala wî bikim ew ê min berde, û heger ez bêdeng bimînim ew ê min di navbera du tiştan de bihêle (ne berde û ne jî wekî jinê tevbigere)." Ya çaremîn got: "Mêrê min wekî şeva Tihameyê ye; ne germ e û ne sar e; ez ne jê ditirsim û ne jî jê aciz im." Ya pêncemîn got: "Mêrê min gava dikeve malê wekî pilingekî ye (pir dixewe), û gava derdikeve wekî şêrekî ye (xwe dide pêş); ew qet napirse ka li malê çi heye." Ya şeşemîn got: "Heke mêrê min bixwe, hemû xwarinê xelas dike; heke vexwe, hemû vedixwe; heke razê, xwe dipêçe (di nav nivînan de tenê dimîne); û destê xwe naxe binê da ku halê min bipirse." Ya heftemîn got: "Mêrê min ehmeq an jî bêhiş e; hemû nexweşî û kêmasî tê de hene; ew ê serê te bişkîne, an laşê te birîndar bike, an jî her duyan bi ser te de bîne." Ya heştemîn got: "Destlêdana mêrê min nerm e wekî ya keroşkê, û bêhna wî xweş e wekî giyayê Zernebê." Ya nehemîn got: "Mêrê min xwedî stûnek bilind e (malmezin e), xwedî şûrekî dirêj e (mêrxas e), xwelîya ocaxa wî zêde ye (comerd e), û mala wî nêzîkî cihê civînê ye (cihê rêzê ye)." Ya dehemîn got: "Mêrê min Malik e, û Malik çi ye? Malik ji her tiştê ku ez dibêjim çêtir e. Wî gelek deve hene ku li malê tên girêdan (ji bo mêvanan) û hindik ji wan diçin çêrê; gava ew dengê amûra muzîkê dibihîzin, dizanin ku ew ê werin serjêkirin." Ya yazdehemîn got: "Mêrê min Ebû Zer' e, û Ebû Zer' çi ye? Wî guhên min bi xişiran tijî kirin û bazûyên min bi rûn qelew kirin. Wî ez kêfxweş kirim heta ku nefsa min bi xwe serbilind bû. Wî ez di nav malbateke xizan a xwedî pez de dîtim, paşê ez birim nav malbateke bi rûmet a xwedî hesp û deve, û cihê genim tê kutandin û paqijkirin. Li cem wî ez diaxivim û nayêm şermezarkirin, ez dirazêm heta sibehê, û ez vedixwim heta têr dibim. Diya Ebû Zer', û diya Ebû Zer' çi ye? Barê wê tim tije ye û mala wê fireh e. Kurê Ebû Zer', û kurê Ebû Zer' çi ye? Cihê razana wî teng e wekî şûrekî rût, û milê karikê têra zikê wî dike. Keça Ebû Zer', û keça Ebû Zer' çi ye? Guhdarê bavê xwe û diya xwe ye, laşê wê tije û xweşik e, û cîrana wê jê çavnebar e. Kaniya Ebû Zer', û kaniya Ebû Zer' çi ye? Ew sirrên me belav nake, xwarina me winda nake, û mala me bi zibil û gemarê tije nake." Wê got: "Rojekê Ebû Zer' derket dema ku şîr dihat doşandin, rastî jinekê hat ku du zarokên wê hebûn wekî du xezalan, bi du memikên wê dilîstin. Wî ez berdam û bi wê re zewicî. Piştî wî, ez bi mêrekî comerd re zewicîm, siwarê hespekî bilez bû û rimêk di destê wî de bû. Wî gelek tişt dan min û ji her cureyekî heywanan cotek da min û got: 'Bixwe ey Umm Zer', û malbata xwe têr bike.'" Wê got: "Lê heger min hemû tiştên ku wî dane min kom bikira, nedigihîşt biçûktirîn firaqa Ebû Zer'." Aişeyê got: Resûlullah ﷺ ji min re got: "Ez ji bo te wekî Ebû Zer' bûm ji bo Umm Zer'." Ebû Ebdillah got: Seîd kurê Seleme ji Hişam vegot: "Û mala me bi zibil tije nake." Ebû Ebdillah got: Hinekên din gotin: "Fe eteqemmehu" (bi tîpa Mîm), û ev rasttir e.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Pêxember ﷺ bi berawirdineke balkêş piştrastî Aişeyê da ku girêdana wan a bi evînê ye.
Jina di çîrokê de ku zewaca xwe bi Abu Zarʿ re vedibêje.
Pêxember ﷺ bi berawirdineke germ Aişeyê aram kir: girêdana wan bi evîn û nêzîkbûnê ve dihat nasîn.
Wêneyek ji bo mêrê xweş û biwate ku jin li cem wî xwe ewle û rehet hîs dike.
Zanyar di gotinên Pêxember ﷺ de nimûneyeke nermî û nêzîkbûnê, û bikaranîna çîrokê ji bo îfadekirina hezkirinê dibînin. Rivayet herwiha behsa jinên ku li ser zewaca xwe diaxivin dike; ev destûreke giştî nîne ku mirov razên zewacê eşkere bike an jî hevjînê xwe biçûk bike. Faqîhên mezhebên hiqûqî yên Sunnî dibêjin ku maf, nepenîtiya kesane û dûrketina ji zirarê divê bingeh bin; daxwazkirina şîretê dema ku pêwîst be an ragihandina neheqiyê ne hewce ye ku bikeve bin vê qedexeyê.
- Bi gotinên ku bi bîranînên hevpar û girêdana we re têkildar in, nirxa hevjînê xwe nîşan bide.
- Mijarên nepenî yên zewacê bi hêsanî bi kesên din re parve neke; heke pirsgirêkek derkeve, bi awayekî nepenî û aqilmend şîretê bixwaze.
- Dema hevjînê te hest an fikarên xwe pê re parve dike, bê tinaz guhdarî bike.
Pêxember ﷺ hîn dike ku her kes ji kesên ku lê hatiye spartin berpirsiyar e; ev bi mijandina zewacê bi awayekî hişyar û rêzdar ve girêdayî ye.
Sahih al-Bukhari · #5187 (Sahih)Ev rivayet behsa têkiliyên di nav zewacê de dike û wêneyê girêdaneke bi evîn û lênêrînê temam dike.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.