Sahih al-Bukhari, hedîsa 5358
Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Rîwayet
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي ذِكْرًا مِنْ حَدِيثِهِ، فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ مَالِكٌ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ، إِذْ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ قَالَ نَعَمْ. فَأَذِنَ لَهُمْ ـ قَالَ ـ فَدَخَلُوا وَسَلَّمُوا فَجَلَسُوا، ثُمَّ لَبِثَ يَرْفَا قَلِيلاً فَقَالَ لِعُمَرَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ. فَأَذِنَ لَهُمَا، فَلَمَّا دَخَلاَ سَلَّمَا وَجَلَسَا، فَقَالَ عَبَّاسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا. فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا، وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ. فَقَالَ عُمَرُ اتَّئِدُوا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ". يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ. قَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ. فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ قَالاَ قَدْ قَالَ ذَلِكَ. قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي أُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، قَالَ اللَّهُ {مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ} إِلَى قَوْلِهِ {قَدِيرٌ}. فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، لَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ، فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ بِذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ، هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ. قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ يَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمَا حِينَئِذٍ ـ وَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ ـ تَزْعُمَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَذَا وَكَذَا، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ فِيهَا صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ، فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا وَاحِدَةٌ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَى هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا، فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهُ إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَتَعْمَلاَنِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِمَا عَمِلَ بِهِ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ، وَبِمَا عَمِلْتُ بِهِ فِيهَا، مُنْذُ وُلِّيتُهَا، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي فِيهَا فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا بِذَلِكَ. فَدَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ فَقَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ. قَالَ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ. قَالَ أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، فَوَالَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ، حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا.
Melekê Evs kurê Hedasan ji me re vegot: Ez çûm cem Omer. Dema ez li cem wî rûniştibûm, dergevanê wî Yerfa hat û got:
"Osman, Ebdurehman, Zubejr û Se'd destûrê dixwazin." Omer got: "Erê." Wan da destûrê; ew hatin hundir, silav dan û rûniştin. Piştî demekê kurt, Yerfa dîsa hat û ji Omer re got: "Gelo tu destûrê didî Elî û Ebbas?" Wî got: "Erê." Wî da wan jî destûrê; dema ew hatin hundir, silav dan û rûniştin. Ebbas got: "Ey Emîrê Muminan! Di navbera min û vî de hikum bike." Koma Osman û hevalên wî gotin: "Ey Emîrê Muminan! Di navbera wan de hikum bike û yekî ji ya din rehet bike." Omer got: "Bisekinin! Ez bi navê Allah ê ku erd û ezman bi fermana wî li ser piyan in, ji we dipirsim: Gelo hûn dizanin ku Resûlullah ﷺ gotiye: 'Em mîrat nahêlin; tişta ku em dihêlin sedeqe ye'? Û Resûlullah ﷺ ev yek ji bo xwe digot." Komê got: "Wî wiha gotiye." Paşê Omer berê xwe da Elî û Ebbas û got: "Ez bi navê Allah ji we her duyan dipirsim: Gelo hûn dizanin ku Resûlullah ﷺ wiha gotiye?" Wan got: "Erê, wî wiha gotiye." Omer got: "Niha ez ê li ser vê mijarê biaxivim. Bêguman Allah di vê malê de tiştek taybet bi Pêxemberê xwe ﷺ daye ku kesekî din nedaye wî. Allah Teala dibêje: {Tişta ku Allah ji wan feyî daye Pêxemberê xwe...} heta gotina Wî {...bi her tiştî Qadir e}. Loma ev mal tenê ji bo Resûlullah ﷺ bû. Bi Allah sond, wî ev mal ji we veneşart û ji bo xwe jî hilnedan da ku we jê bêpar bike; lê belê wî ew da we û di nav we de belav kir, heta ku tenê ev mal jê ma. Resûlullah ﷺ ji vê malê mesrefa salekê ya malbata xwe derdixist, paşê ya ku dima wekî mala Allah (beyt-ul mal) bi kar dianî. Resûlullah ﷺ di temamiya jiyana xwe de wiha dikir. Ez bi navê Allah ji we dipirsim: Gelo hûn vê yekê dizanin?" Wan got: "Erê." Wî ji Elî û Ebbas re got: "Ez bi navê Allah ji we her duyan dipirsim: Gelo hûn vê yekê dizanin?" Wan got: "Erê." Paşê Omer got: "Dema Allah Pêxemberê xwe ﷺ stend, Ebû Bekir got: 'Ez welîyê Resûlullah ﷺ im.' Lewma Ebû Bekir ev mal stand û tê de wekî Resûlullah ﷺ tevgeriya. Hûn her du jî wê demê — û berê xwe da Elî û Ebbas — digotin ku Ebû Bekir filan û bêvan e. Lê Allah dizane ku ew di vê meseleyê de rastgo, qenc, rêber û li pey heqiyê bû. Paşê Allah canê Ebû Bekir stend û min got: 'Ez welîyê Resûlullah ﷺ û Ebû Bekir im.' Min ev mal du salan di destê xwe de girt û tê de wekî Resûlullah ﷺ û Ebû Bekir tevgeriyam. Paşê hûn her du hatin cem min; gotina we yek bû û daxwaza we hevpar bû. Tu hatî cem min da ku para xwe ya ji kurê birayê xwe bixwazî, û ev jî hat da ku para jina xwe ya ji bavê wê bixwaze. Min ji we re got: 'Heke hûn bixwazin, ez ê vê malê bidim we, bi şertê ku hûn her du soz û peymana Allah bidin ku hûn ê tê de wekî Resûlullah ﷺ, Ebû Bekir û wekî min ji destpêka erkê xwe ve tevgeriyame, bikin; wekî din, li ser vê mijarê bi min re neaxivin.' We her duyan got: 'Bi vî şertî bide me.' Min jî bi vî şertî da we. Ez bi navê Allah ji we dipirsim: Gelo min bi vî awayî da wan?" Komê got: "Erê." Paşê berê xwe da Elî û Ebbas û got: "Ez bi navê Allah ji we her duyan dipirsim: Gelo min bi vî awayî da we?" Wan got: "Erê." Omer got: "Niha hûn ji min hukmekî ji bilî vê dixwazin? Bi Zatê ku erd û ezman bi fermana Wî li ser piyan in, ez ê tu carî heta Roja Qiyametê di vê meseleyê de hukmekî ji bilî vê nedim! Heke hûn nikaribin wê îdare bikin, wê vegerînin min; ez ê ji bo we bes bim."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Pêxember ﷺ serişteyên debara malbata xwe ji bo salekê veqetand û yên mayî wek milkê hevpar ê civakê birêve bir.
ʿAli û ʿAbbas ji ʿUmer xwestin ku di derbarê rêvebirina milkên têkildarî Pêxember ﷺ de biryarek bide. ʿUmer bîr xist ku pêxember mîrasê namînin û lihevhatina ku rêvebirina wan milkên ji wan re hatiye spartin.
Milkên ku bêyî şer dikevin destê misilmanan û li gorî rêzikên Îslamê tên rêvebirin.
Xêr; li vir ew milkên ku wek mîrasa kesane nayên dabeşkirin tê wate.
Wê serişteyên ku ji bo dabînkirina debara malbatê di heyama salekê de pêwîst in.
Zanyarên klasîk ji vê yekê derdixin ku milkên ku ʿUmer qala wan dikir wek mîrateya asayî di nav mîrasxuran de nehatine dabeşkirin; li şûna wê, li gorî pratîka pêxemberî hatine rêvebirin. Vegotin herwiha nîşan dide ku malbata Pêxember ﷺ ji wan serişteyan debareya guncaw werdigirt û pereyên mayî ji bo berjewendiya civakê dihatin xerc kirin. Feqîh rêzikên hûrgulî yên fayʾ û rêvebirina wê di çarçoveya hînkirina milkê giştî de nîqaş dikin; ev beş bi tena serê xwe rêgezek giştî ji bo mîrasa kesane ya her kesî destnîşan nake.
- Ji berê ve rêzikên zelal ên rêvebirina serişteyên hevpar saz bike û bi baldarî li wan tevbigere.
- Di budceyeke berpirsiyar de, pêşî debara pêwîst a malbata xwe hesab bike.
- Pereyên civakê bi zelalî birêve bibe û yên mayî li gorî armanca lihevkirî xerc bike.
Ev vegotina sahih jî qala gotina ku Pêxember ﷺ mîras nehiştiye dike û dikeve alîkariya danîna mijara mîras û xêrê di çarçoveya xwe de.
Sahih al-Bukhari · #5356 (Sahih)Ev vegotina sahih bi mijara debara malbatê ve girêdayî ye û balê dikişîne ser xercandina berpirsiyar ji bo xizmên nêzîk.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.