Sahih al-Bukhari, hedîsa 6142
Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abi Hathma rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Rafi ibn Khadij and Sahl ibn Abi Hathma hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرِ الْكُبْرَ ". ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ. قَالَ " فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ. فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ. قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا. قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ.
Silêman kurê Herb ji me re vegot, Hemad kurê Zeyd ji me re vegot, ji Yehya kurê Seîd, ji Buşêr kurê Yesar (azadkiriyê Ensaran), ji Rafi‘ kurê Xedîc û Sehl kurê Ebû Hesmê, ku wan her duyan ev yek jê vegotin: Ebdulla kurê Sehl û Muheyisa kurê Mes‘ûd çûn Xeyberê û di nav baxçeyên xurmayan de ji hev belav bûn. Ebdulla kurê Sehl hat kuştin. Paşê Ebdurrehman kurê Sehl, Huweyisa û Muheyisa (her du kurên Mes‘ûd) hatin cem Pêxember ﷺ û li ser meseleya hevalê xwe axivîn. Ebdurrehman ku ji hemûyan biçûktir bû dest bi axaftinê kir. Pêxember ﷺ got:
"Bila mezinê we biaxive." (Yehya dibêje: Wate bila yê herî mezin pêşî biaxive). Paşê wan li ser meseleya hevalê xwe axivîn. Pêxember ﷺ got: "Gelo hûn dikarin bi sondxwarina pêncî kesên ji nav xwe mafê xwînbahayê hevalê xwe yê kuştî (an jî got: hevalê xwe) bistînin?" Wan got: "Ey Qasidê Allah! Em şahidê vê bûyerê nebûne." Pêxember ﷺ got: "Wê demê eger pêncî kesên ji Cihûyan sond bixwin, ew ê we ji tawanbariyê paqij derxin?" Wan got: "Ey Qasidê Allah! Ew kafir in (û dê sondên derew bixwin)." Li ser vê yekê, Qasidê Allah ﷺ ji aliyê xwe ve xwînbaha da wan. Sehl got: Min deveke ji wan devehan stend, ew ket hundirê axurekî wan û bi lingê xwe ez avêjim. Leys got: Yehya ji Buşêr, ji Sehl ji min re vegot. Yehya got: Ez wisa difikirim ku wî ev yek ligel Rafi‘ kurê Xedîc vegot. Îbn Uneyne got: Yehya ji Buşêr, tenê ji Sehl ji me re vegot.
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Di doza kuştinê ya ku nehatiye çareserkirin de sond têne bikaranîn, lê sûcdarkirinên bêbingeh nayên qebûlkirin.
Abdullah ibn Sahl li derdora Xeyberê hate kuştin. Xizmên wî doz anîn pêşiya Pêxember ﷺ; wan bi xwe kuştin nedîtibû.
Tezmînek pere ye ku li gorî rêzikên hiqûqa Îslamî dibe ku ji malbata kesê kuştî re bê dayîn.
Pêvajoyeke fermî ye ku pêncî sondan dihewîne û di hin dozên kuştinê yên nehatiye çareserkirin de tê bikaranîn.
Pêvajoyeke taybet a sondên dubare ye di doza kuştinê de, dema ku delîlên asayî yên biryardêr tune ne.
Zanyarên klasîk vê bûyerê wek delîlek ji bo qasamah û girîngiya pêvajoyeke delîlan a diyarkirî di dozên kuştinê de nîqaş dikin. Xizm tenê li ser bingeha gumanên xwe biryara sûcdariyê negirtin: Pêxember ﷺ li ser sondên pêwîst pirsî û ji aliyê din re jî derfet da ku sond bixwe. Dema malbatê ev rê red kir, wî xwînbahî ji pereyên xwe yên taybet da. Zanyar ji vê yekê herwiha derdixin ku di civînekê de kesê ciwantir rêzê dide mezintir ku pêşî biaxive, heya ku sedemeke girîng hebe ku wisa neyê kirin. Mezhebên hiqûqî di şertên rast û dabeşkirina sondan û berpirsiyariyê de cuda ne; hedîs destûrê nade ku mirov xwe dadger bike an jî bê delîl kesan sûcdar bike.
- Bêyî rêzgirtina ji delîlan û pêvajoya dadweriya desthilatdar, kesek bi sûcekî giran sûcdar neke.
- Di axaftinê de bi rêz rê bide mezinan ku pêşî biaxivin, lê mafê axaftinê ji kesên din bi neheqî re negire.
- Di nakokiyeke giran de li çareseriyeke dadmend bigere û tolhildanê bi destê xwe neke.
Ev vegotin jî behsa kuştina Abdullah ibn Sahl dike û alîkar e ku çarçoveya pêvajoya qasamah were zelalkirin.
Sahih al-Bukhari · #6144 (Sahih)Ev vegotin berpirsiyariya sondxwarinê dema ku sûcdariyek tê înkarkirin nîqaş dike.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Ev hedîs destnîşan dike ku jiyana misilmanekî parastî ye û rijandina xwînê tenê di bin şertên hişk de destûr e.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.