Exlaq û Tevgera Baş · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 6148

Salama ibn al-Akwa rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Exlaq û Tevgera Baş
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Salama ibn al-Akwa hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَسِرْنَا لَيْلاً، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لِعَامِرِ بْنِ الأَكْوَعِ أَلاَ تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ، قَالَ وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلاً شَاعِرًا، فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءٌ لَكَ مَا اقْتَفَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ هَذَا السَّائِقُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَامِرُ بْنُ الأَكْوَعِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، لَوْ أَمْتَعْتَنَا بِهِ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ فَحَاصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ، ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْهِمْ، فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ الْيَوْمَ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا هَذِهِ النِّيرَانُ، عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَلَى لَحْمٍ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَلَى أَىِّ لَحْمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَلَى لَحْمِ حُمُرٍ إِنْسِيَّةٍ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَهْرِقُوهَا وَاكْسِرُوهَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ نُهَرِيقُهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ ‏"‏ أَوْ ذَاكَ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ فِيهِ قِصَرٌ، فَتَنَاوَلَ بِهِ يَهُودِيًّا لِيَضْرِبَهُ، وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ فَأَصَابَ رُكْبَةَ عَامِرٍ فَمَاتَ مِنْهُ، فَلَمَّا قَفَلُوا قَالَ سَلَمَةُ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاحِبًا‏.‏ فَقَالَ لِي ‏"‏ مَا لَكَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ فِدًى لَكَ أَبِي وَأُمِّي زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَهُ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ قَالَهُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَأُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ الأَنْصَارِيُّ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَذَبَ مَنْ قَالَهُ، إِنَّ لَهُ لأَجْرَيْنِ ـ وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ ـ إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ، قَلَّ عَرَبِيٌّ نَشَأَ بِهَا مِثْلَهُ ‏"‏‏.‏

Werger

Selame bin Ekwe' (r.a.) wiha vegot: Em bi Resûlê Allah ﷺ re derketin sefera Xeyberê û em şevê rêwîtî kirin. Mêrekî ji nav gel ji Amir bin Ekwe' re got:

"Ma tu naxwazî hinek ji helbestên xwe ji me re bibêjî?" Amir helbestvan bû, lewma ji ser çarwayê daket û dest bi stranbêjiya huda (stranên rêwîtiyê) kir û wiha digot: "Ya Allah! Heke tu nebûya, me rêya rast nedîtibû, me sedeqe nedida û me nimêj nekiriba. Loma tu gunehên me biborîne; em fedayî te ne. Gava em dijmin bibînin, lingên me sabit bike û aramiyê bide ser me. Gava ew bang li me bikin em ê bên; wan bi qîrînê alîkarî li dijî me xwestiye." Resûlê Allah ﷺ pirsî: "Ev ajovan kî ye?" Wan got: "Amir bin Ekwe' e." Wî fermû: "Bila Allah rehma xwe lê bike." Mêrekî ji gel got: "Ya Nebiyê Allah! Ma şehadet ji wî re hat diyarkirin? Keşka te ew hinekî din li cem me hiştiba." Paşê em gihîştin Xeyberê û me ew dorpêç kirin heta ku birseke mezin bi ser me de hat, paşê Allah ew ji misilmanan re vekir. Di êvara roja fetihê de gel gelek agir vêxistin. Resûlê Allah ﷺ pirsî: "Ev çi agir in? Hûn ji bo çi agir vêdixin?" Wan got: "Ji bo goşt." Wî pirsî: "Kîjan goşt?" Wan got: "Goştê kerên kedî." Resûlê Allah ﷺ fermû: "Wê birijînin û sîtilan bişkînin." Mêrekî got: "Ya Resûlê Allah! Yan em goşt birijînin û sîtilan bişon?" Wî fermû: "Yan jî wisa bikin." Gava refên şer hatin rêzkirin, şûrê Amir kurt bû; wî xwest bi şûr li cihûyekî bixe, lê devê şûr vegeriya û li çokê Amir ket û ew pê mir. Gava vegeriyan, Selame got: Resûlê Allah ﷺ ez rengzerde dîtim û pirsî: "Çi bi te hatiye?" Min got: "Bav û diya min fedayî te bin! Gel dibêje ku kiryarên Amir betal bûne." Wî pirsî: "Kî gotiye?" Min got: "Filan û filan û Useyd bin Hudêr Ensarî gotine." Resûlê Allah ﷺ fermû: "Yê ku ev yek gotiye derew kiriye. Bêguman ji wî re du ecir hene" – û du tiliyên xwe anîn cem hev – "Ew bi rastî mucehîdekî dilsoz bû; kêm erebekî wek wî di nav wan de mezin bûye."

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Amir ji bo hewldan xelat wergirt; Pêxember ﷺ gumanên bêbingeh red kir.

Paşxane û sedem

Ev bûyer di dema sefere Khaybarê de qewimî. Piştî mirina Amir, Pêxember ﷺ zelal kir ku hewldanên wî vala nebûne û wî du xelat standine.

Wateya peyvên dijwar
huda’

Straneke bi ritm e ku di rêwîtiyê de alîkarî dikir deve li heman gavê bimeşin.

mujahid

Kesê ku di riya Allah de hewl dide; li vir kesek e ku bi rastî beşdarî şer bû.

kerên evîndarîkirî

Kerên kedîkirî; goştê wan di dema sefere Khaybarê de hate qedexekirin.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk ji vê yekê derdixin ku stranên rêwîtiyê yên bi ritm û bi peyvên baş destûr in û dikarin rêwiyan teşwîq bikin. Gotina Pêxember ﷺ wê hizirê rast dike ku kirinên Amir bêbandor bûne: mirina wî ya bêmebest, ji ber şûrê xwe, hewldanên wî bêqîmet nekir. Beşa derbarê goştê keran de nîşan dide ku Pêxember ﷺ dikaribû bicîhkirina qedexeyekê misoger bike, û şûştina qazan wek alternatîfekê li şûna şikandina wan bes bû. Mezhebên hiqûqî di fiqhê de rêgezên derbarê goştê keran û paqijkirinê bi berfirehî vedikolin; ev çîrok bingehekê nade ku bê delîl kirinên kesekî bêbandor bêne hesibandin.

Dersên ji bo îro
  1. Bê zanîna zelal û delîlan nebêje ku kirinên baş ên kesekî bêbandor bûne.
  2. Di dema rêwîtiyê de peyvên teşwîqker bi kar bîne, heya ku naveroka wan baş be û nimêj û erk neyên paşguhkirin.
  3. Li ser xwarinê rêberiyên zelal ên Pêxember ﷺ bişopîne û di rewşên gumanlî de bi baldarî tevbigere.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.