Exlaq û Tevgera Baş · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 6207

Usama ibn Zayd rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Exlaq û Tevgera Baş
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ

Sahih (pêbawer)
  1. 1Abu al‑Yamanji al‑Bukhari re vegotأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  4. 4Isma'ilإِسْمَاعِيلُ
  5. 5Birayê wîأَخِي
  6. 6Sulaymanسُلَيْمَانَ
  7. 7Muhammad ibn Abu Atiqمُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ
  8. 8Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  9. 9Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
  10. 10Usama ibn Zaydأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ
  11. 11Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَيْهِ قَطِيفَةٌ فَدَكِيَّةٌ وَأُسَامَةُ وَرَاءَهُ، يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فِي بَنِي حَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ، فَسَارَا حَتَّى مَرَّا بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، فَإِذَا فِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ، وَفِي الْمُسْلِمِينَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ ابْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ وَقَالَ لاَ تُغَبِّرُوا عَلَيْنَا‏.‏ فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ، ثُمَّ وَقَفَ فَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ أَيُّهَا الْمَرْءُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا، فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاغْشَنَا فِي مَجَالِسِنَا فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ‏.‏ فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْفِضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا، ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ فَسَارَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَىْ سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ـ يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ـ قَالَ كَذَا وَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ، اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ، فَوَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ لَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ، وَلَقَدِ اصْطَلَحَ أَهْلُ هَذِهِ الْبَحْرَةِ عَلَى أَنْ يُتَوِّجُوهُ وَيُعَصِّبُوهُ بِالْعِصَابَةِ، فَلَمَّا رَدَّ اللَّهُ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ شَرِقَ بِذَلِكَ فَذَلِكَ فَعَلَ بِهِ مَا رَأَيْتَ‏.‏ فَعَفَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ يَعْفُونَ عَنِ الْمُشْرِكِينَ وَأَهْلِ الْكِتَابِ كَمَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ، وَيَصْبِرُونَ عَلَى الأَذَى، قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ‏}‏ الآيَةَ، وَقَالَ ‏{‏وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ‏}‏ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَأَوَّلُ فِي الْعَفْوِ عَنْهُمْ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ حَتَّى أَذِنَ لَهُ فِيهِمْ، فَلَمَّا غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدْرًا، فَقَتَلَ اللَّهُ بِهَا مَنْ قَتَلَ مِنْ صَنَادِيدِ الْكُفَّارِ، وَسَادَةِ قُرَيْشٍ، فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ مَنْصُورِينَ غَانِمِينَ مَعَهُمْ أُسَارَى مِنْ صَنَادِيدِ الْكُفَّارِ وَسَادَةِ قُرَيْشٍ قَالَ ابْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ هَذَا أَمْرٌ قَدْ تَوَجَّهَ فَبَايِعُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَسْلَمُوا‏.‏

Werger

Usame kurê Zeyd (razî be) ragihand: Resûlullah ﷺ li ser kerekî siwar bûbûn ku bi ximalekî cureyê Fedekiyye hatibû raxistin û Usame jî li pişta wî siwar bûbû. Ew beriya Şerê Bedrê ji bo serdana Se'd kurê Ubade (razî be) ku nexweş bû, diçin mala Benî Haris kurê Xezrec. Dema ew di rê de bûn, gihîştin civakekê ku Ebdullah kurê Ubey kurê Selûl tê de bû. Ev yek beriya ku Ebdullah kurê Ubey bikeve Îslamê bû. Di wê civakê de misilman, muşrîkên pûtperest û cihû tevlihev bûbûn; di nav misilmanan de jî Ebdullah kurê Rewahe (razî be) hebû. Dema toza ku ji tevgera heywanê rabû civakê girt, kurê Ubey bi cilê xwe pozê xwe girt û got:

"Li ser me tozê nekin." Resûlullah ﷺ silav da wan, sekinî, peya bû, wan bangî Allah kir û Qur'anê li ser wan xwend. Hingê Ebdullah kurê Ubey kurê Selûl jê re got: "Ey mêr! Tiştek ji ya tu dibêjî çêtir nîne eger rast be. Loma di civînên me de me bi vê aciz neke; lê eger kesek were ba te, jê re vebêje." Li ser vê yekê Ebdullah kurê Rewahe got: "Belê, ey Resûlê Allah! Di civînên me de were ba me, bêguman em ji vê hez dikin." Piştre misilman, muşrîk û cihûyan dest bi dijûndanê kirin heta ku nêzîk bû şer derkeve. Resûlullah ﷺ her tim wan aram dikirin heta ku hemû bêdeng bûn. Paşê Resûlullah ﷺ siwarê heywanê xwe bû û çû heta ku ket cem Se'd kurê Ubade. Resûlullah ﷺ got: "Ey Se'd! Te nebîhîst ku Ebû Hubab (mebesta wî Ebdullah kurê Ubey e) çi got? Wisa û wisa got." Se'd kurê Ubade got: "Ey Resûlê Allah! Bavê min qurbana te be! Wî efû bike û lê borze. Bi wî yê ku Kitêb li ser te nazil kiriye sond be, Allah ew Rastî ku li ser te nazil kiriye aniye. Gelê vê bajarokê li hev kiribûn ku wî tac bikin û wekî serokê xwe hilbijêrin. Lê dema Allah bi wê Rastiya ku daye te ev yek asteng kir, ew pê xeniqî û ji ber vê yekê ew tevgera ku te dît ji wî derket." Loma Resûlullah ﷺ wî efû kir. Resûlullah ﷺ û hevalên wî li gorî fermana Allah, muşrîk û Ehla Kitêb efû dikirin û li ser êşandinê sebir dikirin. Allah Teala gotiye: {Hûn ê bêguman ji yên ku Kitêb hatiye dayîn...} û gotiye: {Gelek ji Ehla Kitêb dixwazin...}. Ji ber vê yekê, Resûlullah ﷺ li gorî fermana Allah wan efû dikir heta ku der barê wan de destûra şer hat dayîn. Dema Resûlullah ﷺ Şerê Bedrê kir û Allah serokên kafiran û mîrên Qureyşê kuştin, Resûlullah ﷺ û hevalên wî bi serfirazî û xenîmetan vegeriyan û hin serokên kafiran û mîrên Qureyşê wekî dîl anîn. Hingê kurê Ubey kurê Selûl û muşrîkên pûtperest ên bi wî re gotin: "Ev kar (Îslam) niha rûyê xwe yê rastîn nîşan daye," û wan bi Resûlullah ﷺ re bey'et dan û bûn misilman.

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Pêxember ﷺ li hemberî heqaretê bi aramî bersiv da û bi hikmetê efû kir.

Paşxane û sedem

Ev bûyer berî şerê Bedrê qewimî, dema ku Pêxember ﷺ di rê de bû ku serdana Sa’d ibn ‘Ubada bike. Di civînekê de ‘Abdullah ibn Ubayy wî heqaret kir; Sa’d diyar kir ku kîjan dilşikestina siyasî li pişt vê yekê bû. Pêxember ﷺ wî efû kir û tehamul li hember tevgera heqaretbar kir, wek ku Allah wê demê fermana wî dabû.

Wateya peyvên dijwar
Fadakiyya

Cilêk ji Fadakê, ku li vir wek cilê ji xezalê an ji qumaşekî nerm tê danasîn.

Ebu Hubab

Navê bangkirinê yê ku Sa’d ibn ‘Ubada ji bo ‘Abdullah ibn Ubayy bikar anî.

Gelê Kitêbê

Navê ku, di nav yên din de, Cihû û Xiristiyan jî dihewîne.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk ji vê yekê derdixin ku dema kesek heqaretê dike, sebr û efûkirin guncan in, nemaze dema ku ev yek ji aştiyê re xizmetê dike û zirarekî mezintir çênake. Pêxember ﷺ berdewam kir ku komên nakok aram bike û, di çarçoveya fermana îlahî ya wê demê de, nermî hilbijart. Zanyar di navbera tolhildana kesane, ku mirov dikare jê derbas bibe, û parastina rewa li hember êrîşê de cudahî datînin; efûkirin nayê wê wateyê ku mirov neheqiyê pejirîne.

Dersên ji bo îro
  1. Bersiva heqaretê bi lez bi heqareteke din nede; pêşî hewl bide ku alozî kêm bikî.
  2. Li ser şert û mercên ku li pişt tevgera kesekî hene guhdarî bike, bêyî ku tevgera heqaretbar rewa bibînî.
  3. Dema ku efûkirin têkiliyên baştir dike û ji bo kesên din xetereyê çênake, wê hilbijêre.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.