Sahih al-Bukhari, hedîsa 6939
Ali ibn Abi Talib rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Ali ibn Abi Talib hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ فُلاَنٍ، قَالَ تَنَازَعَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَحِبَّانُ بْنُ عَطِيَّةَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لِحِبَّانَ لَقَدْ عَلِمْتُ الَّذِي جَرَّأَ صَاحِبَكَ عَلَى الدِّمَاءِ يَعْنِي عَلِيًّا. قَالَ مَا هُوَ لاَ أَبَا لَكَ قَالَ شَىْءٌ سَمِعْتُهُ يَقُولُهُ. قَالَ مَا هُوَ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالزُّبَيْرَ وَأَبَا مَرْثَدٍ وَكُلُّنَا فَارِسٌ قَالَ " انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ حَاجٍ ـ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ هَكَذَا قَالَ أَبُو عَوَانَةَ حَاجٍ ـ فَإِنَّ فِيهَا امْرَأَةً مَعَهَا صَحِيفَةٌ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ فَأْتُونِي بِهَا ". فَانْطَلَقْنَا عَلَى أَفْرَاسِنَا حَتَّى أَدْرَكْنَاهَا حَيْثُ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَسِيرُ عَلَى بَعِيرٍ لَهَا، وَكَانَ كَتَبَ إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ بِمَسِيرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ. فَقُلْنَا أَيْنَ الْكِتَابُ الَّذِي مَعَكِ قَالَتْ مَا مَعِي كِتَابٌ. فَأَنَخْنَا بِهَا بَعِيرَهَا، فَابْتَغَيْنَا فِي رَحْلِهَا فَمَا وَجَدْنَا شَيْئًا. فَقَالَ صَاحِبِي مَا نَرَى مَعَهَا كِتَابًا. قَالَ فَقُلْتُ لَقَدْ عَلِمْنَا مَا كَذَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ حَلَفَ عَلِيٌّ وَالَّذِي يُحْلَفُ بِهِ لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لأُجَرِّدَنَّكِ. فَأَهْوَتْ إِلَى حُجْزَتِهَا وَهْىَ مُحْتَجِزَةٌ بِكِسَاءٍ فَأَخْرَجَتِ الصَّحِيفَةَ، فَأَتَوْا بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ خَانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ. دَعْنِي فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا حَاطِبُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ ". قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَالِي أَنْ لاَ أَكُونَ مُؤْمِنًا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَلَكِنِّي أَرَدْتُ أَنْ يَكُونَ لِي عِنْدَ الْقَوْمِ يَدٌ، يُدْفَعُ بِهَا عَنْ أَهْلِي وَمَالِي، وَلَيْسَ مِنْ أَصْحَابِكَ أَحَدٌ إِلاَّ لَهُ هُنَالِكَ مِنْ قَوْمِهِ مَنْ يَدْفَعُ اللَّهُ بِهِ عَنْ أَهْلِهِ وَمَالِهِ. قَالَ " صَدَقَ، لاَ تَقُولُوا لَهُ إِلاَّ خَيْرًا ". قَالَ فَعَادَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولُ اللَّهِ قَدْ خَانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ، دَعْنِي فَلأَضْرِبَ عُنُقَهُ. قَالَ " أَوَلَيْسَ مِنْ أَهْلِ بَدْرٍ، وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ أَوْجَبْتُ لَكُمُ الْجَنَّةَ ". فَاغْرَوْرَقَتْ عَيْنَاهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ.
Ebû Ebdur-Rehman û Hîban bin Etiyye bi hev re nîqaş kirin. Ebû Ebdur-Rehman ji Hîban re got:
"Tu dizanî çi cesaret da hevalê te (Elî) ku xwînê birijîne." Hîban got: "De ka ew çi ye? Bavê te tunebûye wisa bêje!" Ebû Ebdur-Rehman got: "Tiştek e ku min jê bihîstiye." Yê din got: "Ew çi ye?" Got: "Resûlullah ﷺ ez, Zubejr û Ebû Mersed şandin û em hemû siwar bûn. Wî ﷺ ferman da: 'Herin heta ku bigihîjin Rewdetu Hac — Ebû Seleme dibêje ku Ebû Ewane wiha digot 'Hac' — li wir jinek heye ku nameyek ji Xatib bin Ebî Belte'a ji bo muşrîkan hildigire; wê nameyê bînin cem min.' Em li ser hespên xwe çûn heta ku me ew li cihê ku Resûlullah ﷺ ji me re gotibû dît; ew li ser deveka xwe diçû. Xatib di wê nameyê de ji xelkê Mekkeyê re nivîsandibû ku Resûlullah ﷺ ber bi wan ve tê. Me jê pirsî: 'Nameya ku li cem te ye li ku ye?' Wê got: 'Li cem min tu name tune.' Me deveka wê danî erdê û me di barê wê de geriya lê me tiştek nedît. Hevalên min gotin: 'Em nabînin ku nameyek li cem wê hebe.' Min got: 'Me baş dizane ku Resûlullah ﷺ derew nekiriye.' Paşê Elî sond xwar û got: 'Bi wî Zatê ku divê mirov pê sond bixwe! Ya tu dê nameyê derxînî an jî ez ê cilên te ji te bikim!' Wê destê xwe avêt kemera xwe — wê bi çarşefekê kemer girêda bû — û name derxist. Wan name anî cem Resûlullah ﷺ. Umer got: 'Ya Resûlallah! Vî kesî xiyanet li Allah, Resûlê Wî û mu'minan kiriye; rê bide min ez stûyê wî bibirim!' Resûlullah ﷺ got: 'Ya Xatib! Çi te han da ku tu vê yekê bikî?' Xatib got: 'Ya Resûlallah! Ma ez ne mu'minekî Allah û Resûlê Wî me? Lê min dixwest ku li cem wan qewmî desteke min hebe da ku bi wê malbat û malê min werin parastin. Ji hevalên te kesek tune ku li wir ji qewmê xwe kesekî wî tune be ku Allah bi rêya wan malbat û malê wan diparêze.' Nivî ﷺ got: 'Wî rast gotiye; ji bilî qenciyê tiştekî din jê re nebêjin.' Umer dîsa got: 'Ya Resûlallah! Wî xiyanet li Allah, Resûlê Wî û mu'minan kiriye; rê bide min ez stûyê wî bibirim!' Nivî ﷺ got: 'Ma ew ne ji Ehlu Bedrê ye? Tu çi dizanî, belkî Allah li wan nihêrtibe û gotibe: "Hûn çi bixwazin bikin, min Cennet ji we re ferz kiriye."' Li ser vê yekê çavên Umer bi hêsran tijî bûn û wî got: "Allah û Resûlê Wî zanatir in."
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Niyet û xizmeta Hatib li Bedrê hatin hesibandin, û ji ber vê yekê ew bi têgihiştin û rehmetê re hat pêşwazîkirin.
Di dema amadekariyên ji bo fetḥa Mekkeyê de, Hatib ibn Ebî Belta'a nameyek ji Mekkiyan re şand û tê de behsa hatina Pêxember ﷺ kir. Dema name hat desteserkirin, Hatib diyar kir ku dixwest malbat û malên xwe biparêze û ji ber kufrê tevnegere. Pêxember ﷺ ravekirina wî qebûl kir û beşdarbûna wî ya di Bedrê de anî bîra xwe.
Sahabeyên ku di şerê Bedrê de beşdar bûn.
Ji bo ku meriv ji kesên din parastin an piştgirî bistîne, xizmetekê ji wan re kirin.
Binpêkirina baweriyê; li vir, radestkirina agahiyên nepenî ji aliyê dijber re.
Zanyarên klasîk ji vê yekê derdixin ku divê kiryarek giran bi baldarî û li gorî delîl, niyet û rewşê were nirxandin. Kiryara Hatibê nehat pejirandin, lê ravekirina wî nîşan da ku ew ji ber kufrê tevnegereye; di nirxandinê de behra wî ya berê li Bedrê jî hate hesibandin. Riwayet herwiha nîşan dide ku kesê xwedî desthilat divê berî dayîna cezayekî giran ravekirinê bixwaze û bê sedem divê bawermendek wekî murted neyê nîşankirin. Çar mezhebên fiqhê yên sunnî irtîdadê wekî biryareke hiqûqî ku şertên wê giran in û di destê desthilatên xwedî صلاحiyetê de ye, dinirxînin; ev bûyer destûrê nade tu kesî ku bi tena serê xwe tundûtûjiyê bikar bîne an kesekî ceza bike.
- Berî ku kesekê li ser bingeha tawanbareke giran mehkûm bikî, ji wî ravekirinê bixwaze.
- Kiryara kesekî bi ciddî binirxîne, lê di navbera kiryareke xelet û kufrê de ferqê bike.
- Agahiyên nepenî bi baldarî bikar bîne û bêyî ku baweriya kesên din binpê bikî, li parastinê bigere.
Ev riwayet nîşan dide ku niyeta ku Hatib eşkere kir, hate hesibandin. Hedîsa navdar a li ser niyetan rave dike ku kiryar li gorî niyetan tên nirxandin.
Sahih al-Bukhari · #6922 (Sahih)Her du riwayet di kitêba li ser murtedan de ne û di dayîna biryarên giran de baldarî dixwazin. Ev riwayet nîşan dide ku piştî guhdarîkirina ravekirina Hatib, ew wekî murted nehat dîtin.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.