Pêgirtina bi Qur'an û Sunetê · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 7305

Umar ibn al-Khattab rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Pêgirtina bi Qur'an û Sunetê
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji Umar ibn al-Khattab hatiye rîwayetkirin

Sahih (pêbawer)

Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ النَّصْرِيُّ، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي ذِكْرًا مِنْ ذَلِكَ فَدَخَلْتُ عَلَى مَالِكٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَدَخَلُوا فَسَلَّمُوا وَجَلَسُوا‏.‏ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمَا‏.‏ قَالَ الْعَبَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ الظَّالِمِ‏.‏ اسْتَبَّا‏.‏ فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ‏.‏ فَقَالَ اتَّئِدُوا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ‏.‏ قَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ‏.‏ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي مُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ ‏{‏مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ‏}‏ الآيَةَ، فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، وَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ فَقَالُوا نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا اللَّهَ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ فَعَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَنْتُمَا حِينَئِذٍ ـ وَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ ـ تَزْعُمَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ فِيهَا كَذَا، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ فِيهَا صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ‏.‏ فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا عَلَى كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا، عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ تَعْمَلاَنِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ وَبِمَا عَمِلْتُ فِيهَا مُنْذُ وَلِيتُهَا، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي فِيهَا‏.‏ فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا بِذَلِكَ‏.‏ فَدَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ قَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ‏.‏ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَالَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا‏.‏

Werger

Malik bin Evs en-Nesrî wiha got: Ez çûm ba Omer û li cem wî rûniştim. Di vê navberê de dergevanê wî Yerfa hat û got:

"Osman, Ebdurehman, Zubejr û Se'd destûrê dixwazin ku werin hundir." Omer destûr da wan. Ew hatin hundir, silav dan û rûniştin. Paşê dergevan hat û got: "Ez destûrê bidim Elî û Ebbas jî?" Omer destûr da wan. Ebbas got: "Ey Emîrê Bawermendan! Di navbera min û vê zalimê de hukm bike." Di navbera wan (Ebbas û Elî) de li ser milkê Benî Nedîr nîqaşek derketibû. Osman û hevalên wî gotin: "Ey Emîrê Bawermendan! Di navbera wan de hukm bike û yekî ji yê din rehet bike." Omer got: "Hêdî bin! Ez bi Xwedêyê ku erd û ezman bi fermana Wî li ser piyan in sond dixwim: Ma hûn dizanin ku Resûlullah ﷺ gotiye: 'Em mîrat nayên hiştin; tiştê em li pey xwe dihêlin sedeqe ye'? Bi vê yekê Resûlullah ﷺ mebesta xwe bixwe bû." Komê got: "Bêguman wisa gotiye." Paşê Omer berê xwe da Elî û Ebbas û got: "Ez bi Xwedê sond dixwim, ma hûn her du dizanin ku Resûlullah ﷺ ev tişt gotiye?" Her duyan gotin: "Erê." Omer got: "Niha ez ê di vî karî de bi we re biaxivim. Bêguman Xwedê di vî malî de tiştek taybet bi Resûlê xwe ﷺ ve kir ku tu kesekî din nedabû, lewra Xwedê dibêje: 'Tiştê ku Xwedê ji wan daye Resûlê xwe...' (59:6). Loma ev mal tenê ji bo Resûlullah ﷺ bû. Lê belê, wî ev mal ji we vedişart û tenê ji bo xwe negirt, lê ew da we û di nav we de belav kir heta ku ev qas ji wê ma. Pêxember ﷺ ji vî malî mesrefa salekê ya malbata xwe derdixist û paşê ya mayî wekî mala Xwedê xerc dikir. Pêxember ﷺ di tevahiya jiyana xwe de wiha kir. Ez bi Xwedê sond dixwim, ma hûn vê yekê dizanin?" Wan gotin: "Erê." Paşê ji Elî û Ebbas re got: "Ez bi Xwedê sond dixwim, ma hûn her du vê yekê dizanin?" Her duyan gotin: "Erê." Omer got: "Paşê Xwedê Pêxemberê xwe ﷺ wefat kir. Ebû Bekir got: 'Ez welîyê Resûlullah ﷺ im' û ev mal girt destê xwe û tê de wekî ku Resûlullah ﷺ tevdigeriya tevgeriya. Hûn her du jî wê demê li wir bûn." Paşê berê xwe da Elî û Ebbas û got: "Hûn her du îdia dikin ku Ebû Bekir di rêvebirina vî malî de filan û bêvan kiriye, lê Xwedê dizane ku ew di rêvebirina wê de rastgo, baş, rêber û li ser heqê bû. Paşê Xwedê Ebû Bekir wefat kir. Min got: 'Ez welîyê Resûlullah ﷺ û Ebû Bekir im.' Min ev mal du salan girt destê xwe û tê de wekî ku Resûlullah ﷺ û Ebû Bekir tevdigeriyan tevgeriyam. Paşê hûn her du hatin ba min û daxwaza we yek bû; karê we hemû yek bû. (Ey Ebbas!) Tu hatî ba min da ku para xwe ya ji milkê kurê birayê xwe bixwazî; û ev (Elî) hat ba min da ku para jina xwe ya ji milkê bavê wê bixwaze. Min ji we her duyan re got: 'Heke hûn bixwazin, ez ê vê malê bidim we, bi şertê ku hûn soz û peymana Xwedê bidin ku hûn ê tê de wekî Resûlullah ﷺ, wekî Ebû Bekir û wekî ku min ji dema ku min ew girtiye destê xwe tevgeriyame, tevbigere. Wekî din, êdî bi min re di vî karî de neaxivin.' We her duyan got: 'Bi wî şertî bide me.' Min jî bi wî şertî da we. Ez bi Xwedê sond dixwim, ma min bi wî şertî da wan?" Komê got: "Erê." Paşê berê xwe da Elî û Ebbas û got: "Ez bi Xwedê sond dixwim, ma min bi wî şertî da we her duyan?" Wan gotin: "Erê." Omer got: "Ma niha hûn ji min hukmekî ji bilî vê dixwazin? Bi Wî yê ku erd û ezman bi fermana Wî li ser piyan in sond dixwim, ez ê di vî karî de tu hukmekî ji bilî vê nedim heta ku Saet (Qiyamet) pêk were. Heke hûn nikaribin vê malê rêve bibin, wê demê wê vegerînin ba min, ez ê ji bo we bes bim."

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

ʿUmer rêveberiya malê li gorî pratîka Pêxember ﷺ domand.

Paşxane û sedem

ʿUmer nakokiyeke di navbera ʿAlî û al-ʿAbbās de li ser rêveberiya malê ku Pêxember ﷺ hiştibû çareser dike. Ew ji kesên amade re dibêje ku tiştê pêxemberan hiştine wek xêrxwazî tê rêvebirin, û herwiha şertên ku li gorî wan mal ji herduyan re hatibû spartin bi bîr tîne.

Wateya peyvên dijwar
faiʾ

Malên ku bê şer digihîjin civaka misilmanan û li gorî rêgezên hatine danîn tên rêvebirin.

sadaqah

Xêrxwazî; li vir malên ku wek mîras nayên dabeşkirin, lê ji bo berjewendiya giştî tên rêvebirin.

wali

Rêveberek an cîgirê berpirsiyar ku li ser navê kesên din xwedîderketina karêkê dike.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk ji gotina Pêxember ﷺ derdixin ku mirata wî di nav mîrasgirên wî de wek mîraseke asayî nayê dabeşkirin, lê wek malê xêrxwaziyê tê rêvebirin. ʿUmer diyar dike ku rêveber divê pratîka naskirî ya Pêxember ﷺ bişopîne, hewcedariyên salane yên malbata wî dabîn bike û ya mayî ji bo berjewendiya giştî bi kar bîne. Zanyar li ser sînorên rast ên hiqûqî yên vê rêgezê nîqaş dikin; çar mezhebên sunî rêgeza taybet a derbarê mala Pêxember ﷺ de qebûl dikin û rêveberiya wê wek berpirsiyariyê, ne wek milkê kesane, dibînin.

Dersên ji bo îro
  1. Di nakokiyeke li ser malan de, berî ku biryarekê bidî, li ser peyman û çavkaniyên pêbawer bi baldarî raweste.
  2. Kesê ku malên hevpar rêvebir dike divê armanca wan biparêze û ji bo çawaniya xercê hesab bide.
  3. Şertên rêveberiya spartî zelal bike û li peymana ku qebûl kiriye bimîne.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.