Yekîtî û Taybetmendiya Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hedîsa 7438

Abu Huraira rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.

Sahih (pêbawer)Pirtûk: Yekîtî û Taybetmendiya Allah
صحيح البخاري
Kê ew vegot?

Ji al‑Bukhari heta Pêxember ﷺ

Sahih (pêbawer)
  1. 1Abd al‑Aziz ibn Abdullahji al‑Bukhari re vegotعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  2. 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
  3. 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  4. 4Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
  5. 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
  6. 6Resûlê Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Rêz li gorî nivîsa erebî ya vê rîwayetê ye. Nav ji erebî bi tîpên latînî hatine nivîsandin. Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.

Rîwayet

Nivîsa erebî

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ‏.‏ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا‏.‏ فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ‏.‏ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ‏.‏ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ‏"‏ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ‏.‏

Werger

Ata bîn Yezîd el-Leysî ji Ebû Hureyre ragihandiye ku wî gotiye: Mirovan gotin:

"Ya Resûlallah ﷺ! Gelo em ê di Roja Qiyametê de Rabê xwe bibînin?" Resûlallah ﷺ got: "Gelo hûn di dîtina heyva şeva çardehê de tengasiyê dibînin?" Wan gotin: "Na, ya Resûlallah ﷺ!" Wî got: "Gelo hûn di dîtina rojê de, dema ku ewr li pêş nîne, tengasiyê dibînin?" Wan gotin: "Na, ya Resûlallah ﷺ!" Wî got: "Hûn ê Wî wiha bibînin. Allah dê di Roja Qiyametê de mirovan kom bike û bibêje: 'Kî tiştekî diperist, bila li pey wî here.' Êdî kî rojê diperist, dê li pey rojê here; kî heyvê diperist, dê li pey heyvê here; û kî tagûtên (xwedawendên derewîn) diperist, dê li pey wan here. Tenê ev ummet bi qencên xwe (yan munaqifên xwe - di vê yekê de guman ji Îbrahîm re heye) dê bimîne. Paşê Allah tê ba wan û dibêje: 'Ez Rabê we me.' Ew dibêjin: 'Ev cihê me ye heta ku Rabê me bê ba me; gava Rabê me hat, em ê Wî nas bikin.' Paşê Allah bi wê sûretê ku ew nas dikin tê ba wan û dibêje: 'Ez Rabê we me.' Ew dibêjin: 'Tu Rabê me yî,' û li pey Wî diçin. Paşê pirek li ser Dojehê tê danîn. Ez û ummeta xwe dê yekem kes bin ku derbas dibin. Wê rojê ji bilî resûlan kesek axaftinê nake. Duaya resûlan wê rojê ev e: 'Allahê! Xelas bike! Xelas bike!' Di Dojehê de (an li ser pirê) çengên wekî strîyên Sa'danê hene. We Sa'dan dîtiye?" Wan got: "Erê, ya Resûlallah ﷺ!" Wî got: "Ew çeng wekî strîyên Sa'danê ne, lê tu kes ji bilî Allah mezinahiya wan nizane. Ew mirovan li gorî kirinên wan digirin. Hin ji wan ji ber kirinên xwe yên xerab di Dojehê de dimînin (helak dibin), hin jî tên birîn an qutkirin û dikevin Dojehê, û hin jî tên cezakirin û paşê tên rizgarkirin. Dema ku Allah darazkirina navbera bendeyan qedand, ferman da melekan ku ji Agir derxin wan kesên ku tiştekî nedane şirîka Allah, ji wan ên ku Allah dixwaze rehmê li wan bike û yên ku şahidî dane ku 'La îlahe îllallah'. Melek ew di Agir de bi şopa secdeyê nas dikin. Agir kurê Adem dişewitîne, lê şopa secdeyê naşewitîne; Allah li Agir heram kiriye ku şopa secdeyê bişewitîne. Ew ji Agir derdikevin û şewitîne ne, paşê ava jiyanê li ser wan tê rijandin û ew di bin de şîn dibin wekî tovê ku di heriya lehiyê de şîn dibe. Paşê Allah darazkirina navbera bendeyan diqedîne û mêrek dimîne ku rûyê wî ber bi Agir ve ye; ew ê dawîn kesê Dojehê be ku dikeve Bihuştê. Ew dibêje: 'Ey Rabê min! Rûyê min ji Agir bigerîne, bêhnê wê ez aciz kirim û germahiya wê ez şewitandim.' Ew bi awayekî ku Allah bixwaze dua dike. Paşê Allah jê re dibêje: 'Heke ez ev bidim te, gelo tu dê tiştekî din ji min bixwazî?' Ew dibêje: 'Na, bi izzeta Te sond! Ez dê tiştekî din ji Te nexwazim.' Û ji Rabê xwe re soz û peymanên ku Allah bixwaze dide. Allah rûyê wî ji Agir digerîne. Dema ku ew ber bi Bihuştê ve dizivire û wê dibîne, bi qasî ku Allah bixwaze bêdeng dimîne, paşê dibêje: 'Ey Rabê min! Min bîne ber deriyê Bihuştê.' Allah jê re dibêje: 'Ma te soz û peyman nedan ku tu dê qet tiştekî ji ya ku hatiye dayîn zêdetir nexwazî? Heyfa te, ey kurê Adem! Tu çiqas xapîner î!' Ew dibêje: 'Ey Rabê min!' û dua dike heta ku Allah dibêje: 'Heke ez ev bidim te, gelo tu dê tiştekî din bixwazî?' Ew dibêje: 'Na, bi izzeta Te sond! Ez dê tiştekî din nexwazim.' Û soz û peymanan dide. Allah wî tîne ber deriyê Bihuştê. Dema ku ew li ber deriyê Bihuştê disekine, Bihuşt ji bo wî vedibe û ew tiştên tê de yên bedew û kêfê dibîne. Bi qasî ku Allah bixwaze bêdeng dimîne, paşê dibêje: 'Ey Rabê min! Min bikeve Bihuştê.' Allah dibêje: 'Ma te soz û peyman nedan ku tu dê tiştekî ji ya ku hatiye dayîn zêdetir nexwazî? Heyfa te, ey kurê Adem! Tu çiqas xapîner î!' Ew dibêje: 'Ey Rabê min! Bila ez nebe ya herî belengaz di nav afirandiyên Te de.' Û ew dua dike heta ku Allah ji ber gotinên wî dikenê. Dema ku Allah jê re dikenê, jê re dibêje: 'Bikeve Bihuştê.' Dema ku ew dikeve hundir, Allah jê re dibêje: 'Xwezî bike.' Ew ji Rabê xwe dixwaze û xwezî dike, heta ku Allah bixwe tiştan tîne bîra wî û dibêje: 'Filan û filan tiştî bixwaze.' Dema ku xwezî qediyan, Allah dibêje: 'Ev ji bo te ye û mîna wê jî bi te re ye.' Ata bîn Yezîd got: Ebû Seîd el-Xudrî li gel Ebû Hureyre bû û tiştek ji gotinên wî red nekir, lê dema ku Ebû Hureyre got ku Allah Tebareke û Teala gotiye "Ev ji bo te ye û mîna wê jî bi te re ye", Ebû Seîd el-Xudrî got: "Û deh qatên wê jî bi te re ye, ey Ebû Hureyre!" Ebû Hureyre got: "Min tenê gotina Wî ya 'Ev ji bo te ye û mîna wê jî bi te re ye' ji ber kir." Ebû Seîd el-Xudrî got: "Ez şahidiyê didim ku min ji Resûlallah ﷺ bihîstiye ku Wî got: 'Ev ji bo te ye û deh qatên wê jî bi te re ye.'" Ebû Hureyre got: "Ew mêr dawîn kesê Bihuştê ye ku dikeve Bihuştê."

Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.

Peyama bingehîn

Mirov dê ê Allah bibînin û bi dilovaniya Wî bikevin Cennetê.

Wateya peyvên dijwar
Sirat

Pira ku di Roja Qiyametê de li ser Dojehê tê danîn.

şopên secdeyê

Şopên naskirî yên secdekirinê di nimêjê de; li gorî rîwayetê, ew ji agirê Dojehê tên parastin.

ava jiyanê

Ava ku bi wê rizgarbûyî piştî mayîna xwe di Agir de dîsa mezin dibin û vedijîn.

Zanyar ji vê çi derdixin

Zanyarên klasîk, di nav wan de Îmam en-Newewî û Îbn Hecer, ravekirina dîtina Allahê wekî ku hatiye veguhestin qebûl dikin; wan Allahê bi afirîdeyan re didin ber hev û awayê wê diyar nakin. Berawirdkirina bi rojê û heyva tije re zelalî û piştrastiya dîtinê rave dike, ne ku Allah dişibe afirîdeyekê. Ev beş herwiha hîn dike ku tewhîd bingehîn e û Allah bi dilovaniya xwe bawermendan ji Agirê Dojehê derdixe; ev ne destûrek e ku meriv gunehan piştguh bike, ji ber ku kirin di dadweriyê de û di ceribandina li ser Siratê de rolekê dilîzin.

Dersên ji bo îro
  1. Tewhîda xwe xurt bike: tenê Allah perest bike û îbadeta xwe bi dilsozî ji bo Wî bike.
  2. Di nimêjê de berdewam be: secde nîşana îbadetê ye û rîwayet wê bi hêviya rizgariyê ve girêdide.
  3. Ji Allah daxwaz bike ku te bi îstiqamet û dilovaniyê bihêle, û di heman demê de berpirsiyariya kirinên xwe hilgire.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her roj hedîsek, bi zimanê te

Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.