Sahih al-Bukhari, hedîsa 7439
Abu Sa'id al-Khudri rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abu Sa'id al-Khudri hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ زَيْدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ " هَلْ تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ إِذَا كَانَتْ صَحْوًا ". قُلْنَا لاَ. قَالَ " فَإِنَّكُمْ لاَ تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ رَبِّكُمْ يَوْمَئِذٍ، إِلاَّ كَمَا تُضَارُونَ فِي رُؤْيَتِهِمَا ـ ثُمَّ قَالَ ـ يُنَادِي مُنَادٍ لِيَذْهَبْ كُلُّ قَوْمٍ إِلَى مَا كَانُوا يَعْبُدُونَ. فَيَذْهَبُ أَصْحَابُ الصَّلِيبِ مَعَ صَلِيبِهِمْ، وَأَصْحَابُ الأَوْثَانِ مَعَ أَوْثَانِهِمْ، وَأَصْحَابُ كُلِّ آلِهَةٍ مَعَ آلِهَتِهِمْ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ، وَغُبَّرَاتٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ، ثُمَّ يُؤْتَى بِجَهَنَّمَ تُعْرَضُ كَأَنَّهَا سَرَابٌ فَيُقَالُ لِلْيَهُودِ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ. فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلاَ وَلَدٌ فَمَا تُرِيدُونَ قَالُوا نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا، فَيُقَالُ اشْرَبُوا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي جَهَنَّمَ ثُمَّ يُقَالُ لِلنَّصَارَى مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ فَيَقُولُونَ كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ. فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلاَ وَلَدٌ، فَمَا تُرِيدُونَ فَيَقُولُونَ نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا. فَيُقَالُ اشْرَبُوا. فَيَتَسَاقَطُونَ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا يَحْبِسُكُمْ وَقَدْ ذَهَبَ النَّاسُ فَيَقُولُونَ فَارَقْنَاهُمْ وَنَحْنُ أَحْوَجُ مِنَّا إِلَيْهِ الْيَوْمَ وَإِنَّا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِيَلْحَقْ كُلُّ قَوْمٍ بِمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ. وَإِنَّمَا نَنْتَظِرُ رَبَّنَا ـ قَالَ ـ فَيَأْتِيهِمُ الْجَبَّارُ. فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا. فَلاَ يُكَلِّمُهُ إِلاَّ الأَنْبِيَاءُ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ تَعْرِفُونَهُ فَيَقُولُونَ السَّاقُ. فَيَكْشِفُ عَنْ سَاقِهِ فَيَسْجُدُ لَهُ كُلُّ مُؤْمِنٍ، وَيَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ رِيَاءً وَسُمْعَةً، فَيَذْهَبُ كَيْمَا يَسْجُدَ فَيَعُودُ ظَهْرُهُ طَبَقًا وَاحِدًا، ثُمَّ يُؤْتَى بِالْجَسْرِ فَيُجْعَلُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ ". قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجَسْرُ قَالَ " مَدْحَضَةٌ مَزِلَّةٌ، عَلَيْهِ خَطَاطِيفُ وَكَلاَلِيبُ وَحَسَكَةٌ مُفَلْطَحَةٌ، لَهَا شَوْكَةٌ عُقَيْفَاءُ تَكُونُ بِنَجْدٍ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ، الْمُؤْمِنُ عَلَيْهَا كَالطَّرْفِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ، فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَنَاجٍ مَخْدُوشٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، حَتَّى يَمُرَّ آخِرُهُمْ يُسْحَبُ سَحْبًا، فَمَا أَنْتُمْ بِأَشَدَّ لِي مُنَاشَدَةً فِي الْحَقِّ، قَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِ يَوْمَئِذٍ لِلْجَبَّارِ، وَإِذَا رَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ نَجَوْا فِي إِخْوَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَعْمَلُونَ مَعَنَا. فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ. وَيُحَرِّمُ اللَّهُ صُوَرَهُمْ عَلَى النَّارِ، فَيَأْتُونَهُمْ وَبَعْضُهُمْ قَدْ غَابَ فِي النَّارِ إِلَى قَدَمِهِ وَإِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ، فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا، ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ فَأَخْرِجُوهُ. فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا، ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ. فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَإِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي فَاقْرَءُوا {إِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا} " فَيَشْفَعُ النَّبِيُّونَ وَالْمَلاَئِكَةُ وَالْمُؤْمِنُونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَقِيَتْ شَفَاعَتِي. فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنَ النَّارِ فَيُخْرِجُ أَقْوَامًا قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ بِأَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ فِي حَافَتَيْهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، قَدْ رَأَيْتُمُوهَا إِلَى جَانِبِ الصَّخْرَةِ إِلَى جَانِبِ الشَّجَرَةِ، فَمَا كَانَ إِلَى الشَّمْسِ مِنْهَا كَانَ أَخْضَرَ، وَمَا كَانَ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ كَانَ أَبْيَضَ، فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمُ اللُّؤْلُؤُ، فَيُجْعَلُ فِي رِقَابِهِمُ الْخَوَاتِيمُ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلاَءِ عُتَقَاءُ الرَّحْمَنِ أَدْخَلَهُمُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلاَ خَيْرٍ قَدَّمُوهُ. فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ".
Ebû Seîd el-Xudrî (r.a.) ragihand: Me got,
"Ey Resûlê Allah (ﷺ)! Gelo em ê di Roja Qiyametê de Rebê xwe bibînin?" Wî got, "Gava ezman zelal be, ma hûn di dîtina roj û heyvê de zehmetiyê dikişînin?" Me got, "Na." Wî got, "Wê demê hûn ê di dîtina Rebê xwe de di wê rojê de tu zehmetiyê nekişînin, wekî ku hûn di dîtina roj û heyvê de di ezmanê zelal de zehmetiyê nakin." Paşê Pêxember (ﷺ) got: "Hingê kesek dê bang bike: 'Bila her ummet li pey tiştê ku berê diperestin biçe.' Lewma xwediyên xaçê dê bi xaça xwe re, xwediyên pûtên wan bi pûtên xwe re, û xwediyên her îlahekî bi îlahên xwe re biçin, heta ku tenê yên ku Allah diperestin bimînin, çi yên qenc bin çi jî yên xerab, û hinek ji Ehlê Kîtabê. Paşê Cehennem wekî serabekê tê pêşkêşkirin. Ji Cihûyan re tê gotin, 'We çi diperist?' Ew dibêjin, 'Me Uzeyrê kurê Allah diperist.' Tê gotin, 'We derew kir, ji Allah re ne hevjîn û ne jî zarok hene. Hûn niha çi dixwazin?' Ew dibêjin, 'Em dixwazin tu me av bidî vexwarin.' Tê gotin, 'Vexwin,' û ew dikevin nav Cehennemê. Paşê ji Xiristiyanan re tê gotin, 'We çi diperist?' Ew dibêjin, 'Me Mesîhê kurê Allah diperist.' Tê gotin, 'We derew kir, ji Allah re ne hevjîn û ne jî zarok hene. Hûn çi dixwazin?' Ew dibêjin, 'Em dixwazin tu me av bidî vexwarin.' Tê gotin, 'Vexwin,' û ew jî dikevin nav Cehennemê. Gava tenê yên ku Allah diperestin dimînin, ji wan re tê gotin, 'Çi we li vir hiştiye dema ku hemû mirov çûne?' Ew dibêjin, 'Me ew di dinyayê de hiştin dema ku em ji îro bêtir hewcedarî wan bûn, me dengbêjek bihîst ku digot bila her ummet li pey tiştê ku diperestin biçe, û niha em li benda Rebê xwe ne.' Hingê El-Cebbar (Allah) tê ba wan û dibêje, 'Ez Rebê we me.' Ew dibêjin, 'Tu ne Rebê me yî.' Di wê demê de ji bilî Pêxemberan kes pê re napeyive. Tê gotin, 'Di navbera we û wî de nîşanek heye ku hûn wî pê nas bikin?' Ew dibêjin, 'Çîp (Es-Saq).' Hingê Ew çîpa xwe vedike û her mu'minek ji wî re secde dike. Lê yên ku ji bo riyakariyê û navdarbûnê secde dikirin dimînin; ew hewl didin secde bikin lê pişta wan wekî perçeyek darê hişk dibe û nikarin secde bikin. Paşê Pira Siratê li ser Cehennemê tê danîn." Me got, "Ey Resûlê Allah (ﷺ)! Ew pir çi ye?" Wî got, "Ew cihekî şemitok e ku li ser wê çeng û strî hene, mîna tovê strîdar ê ku li Necdiyê jê re 'Se'dan' tê gotin; aliyekî wê fireh e û aliyê din teng e, û strîyên wê xwar in. Mu'min li ser wê wekî birûskê, bayê, an hesp û deveên bilez derbas dibin. Hinek bêyî zirar xelas dibin, hinek bi hinek xurandinê xelas dibin, û hinek jî dikevin nav agirê Cehennemê. Yê dawî bi kaşkirinê derbas dibe." Pêxember (ﷺ) got, "Hûn nikarin di daxwaza mafê xwe yê îsbatkirî de ji min bêtir israr bikin, wekî mu'minan di wê rojê de ji El-Cebbar re ji bo birayên xwe şefaetê dikin. Dema ew dibînin ku xelas bûne, dibêjin, 'Rebê me! Birayên me bi me re nimêj dikirin, rojî digirtin û karên qenc dikirin.' Allah Teala dibêje, 'Herin û yê ku di dilê wî de bi qasî giraniya dînarekê îman hebe derxînin.' Allah sûretên wan li ser agir qedexe dike. Ew diçin û hinekan heta lingan, hinekan jî heta nîvê çîpan di nav agir de dibînin. Ew yên nas dikin derdixin û vedigerin. Allah dibêje, 'Herin û yê ku di dilê wî de bi qasî nîv dînarekê îman hebe derxînin.' Ew yên nas dikin derdixin û vedigerin. Allah dibêje, 'Herin û yê ku di dilê wî de bi qasî zereyekê îman hebe derxînin.' Ew yên nas dikin derdixin." Ebû Seîd got: "Heke hûn bawer nekin, vê ayetê bixwînin: {Bêguman Allah bi qasî zereyekê jî zulmê nake, û heke qenciyek hebe Ew wê du qat dike} (4:40)." Pêxember (ﷺ) zêde kir: "Paşê Pêxember, Melek û Mu'min şefaetê dikin, û El-Cebbar dibêje, 'Şefaeta min maye.' Ew ji agir mistekê hildide û qewmekî ku şewitîne derdixe, û ew li ber devê Cennetê di çemekî bi navê 'Ava Jiyanê' de tên avêtin. Ew li peravên wê wekî tova ku di selê de tê hilgirtin şîn dibin. We dîtiye ku ew li kêleka kevir an darê çawa şîn dibe; aliyê rojê kesk e û aliyê sîberê spî ye. Ew wekî moriyan derdikevin, xelek li stuyê wan tên kirin û dikevin Cennetê. Xelkê Cennetê dibêjin, 'Ev azadkiriyên Rehman in; Bêyî ku karekî bikin an qencekê pêş bixin ketine Cennetê.' Ji wan re tê gotin, 'Ya ku we dîtiye ji we re ye, û mîna wê jî bi wê re ye.'"
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Allah bi dilovanî xwe dide bawermendan û di Roja Qiyametê de şefaatê qebûl dike.
Baweriya ku tenê Allah mafê îbadetkirinê heye.
Pira ku li gorî rîwayetê dê li ser Cehennemê were danîn.
Navbeynîtiya ku Allah destûrê dide, wek daxwazkirina ji bo bawermendan di Roja Qiyametê de.
Zanyarên wek Ibn Hecer rave dikin ku ev rîwayet piştrast dike ku bawermend dê di axîretê de Allah bibînin, bi awayekî ku li wî tê û bêyî ku ew bi afirandiyan bê berhevkirin. Ew herwiha tekez dikin ku şefaat tenê bi destûra Allah pêk tê û ku bawerî, îbadeta dilsozane û rehmeta Allah di rizgariya dawîn de digihîjin hev. Beşa secdekirinê jî li dijî îbadeta ji bo xwe nîşandanê hişyar dike: kirinên derveyî bê dilsozî sûdê nagihînin.
- Îbadeta xwe ji xwe-nîşandanê paqij bike û kirinên baş tenê ji bo Allah pêk bîne.
- Li ser nimêj û rojîgirtinê berdewam be û xema hevbawermendên ku hewcedarî piştgiriyê ne bixwe.
- Ji Allah baweriya bihêz û hêvî ji rehma Wî bixwaze, bêyî ku tu xwe dispêrî kirinên xwe.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.