Sahih al-Bukhari, hedîsa 7510
Anas ibn Malik rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Anas ibn Malik hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ اجْتَمَعْنَا نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَذَهَبْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَذَهَبْنَا مَعَنَا بِثَابِتٍ إِلَيْهِ يَسْأَلُهُ لَنَا عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ، فَإِذَا هُوَ فِي قَصْرِهِ فَوَافَقْنَاهُ يُصَلِّي الضُّحَى، فَاسْتَأْذَنَّا، فَأَذِنَ لَنَا وَهْوَ قَاعِدٌ عَلَى فِرَاشِهِ فَقُلْنَا لِثَابِتٍ لاَ تَسْأَلْهُ عَنْ شَىْءٍ أَوَّلَ مِنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ فَقَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَؤُلاَءِ إِخْوَانُكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ جَاءُوكَ يَسْأَلُونَكَ عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ. فَقَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ. فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ فَإِنَّهُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ. فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ. فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ. فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونِي فَأَقُولُ أَنَا لَهَا. فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي وَيُلْهِمُنِي مَحَامِدَ أَحْمَدُهُ بِهَا لاَ تَحْضُرُنِي الآنَ، فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ وَأَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مِنْهَا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ أَوْ خَرْدَلَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيَقُولُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِثْقَالِ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ، فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ". فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ أَنَسٍ قُلْتُ لِبَعْضِ أَصْحَابِنَا لَوْ مَرَرْنَا بِالْحَسَنِ وَهْوَ مُتَوَارٍ فِي مَنْزِلِ أَبِي خَلِيفَةَ فَحَدَّثَنَا بِمَا حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، فَأَتَيْنَاهُ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَأَذِنَ لَنَا فَقُلْنَا لَهُ يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَاكَ مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَلَمْ نَرَ مِثْلَ مَا حَدَّثَنَا فِي الشَّفَاعَةِ، فَقَالَ هِيهِ، فَحَدَّثْنَاهُ بِالْحَدِيثِ فَانْتَهَى إِلَى هَذَا الْمَوْضِعِ فَقَالَ هِيهِ، فَقُلْنَا لَمْ يَزِدْ لَنَا عَلَى هَذَا. فَقَالَ لَقَدْ حَدَّثَنِي وَهْوَ جَمِيعٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً فَلاَ أَدْرِي أَنَسِيَ أَمْ كَرِهَ أَنْ تَتَّكِلُوا. قُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ فَحَدِّثْنَا، فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ عَجُولاً مَا ذَكَرْتُهُ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدَّثَنِي كَمَا حَدَّثَكُمْ بِهِ قَالَ " ثُمَّ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. فَيَقُولُ وَعِزَّتِي وَجَلاَلِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي لأُخْرِجَنَّ مِنْهَا مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ".
Me‘bed bîn Hîlal el-‘Enezî wiha rivayet dike: Em çend kesên ji xelkê Besreyê kom bûn û çûn cem Enes bîn Malîk, û Sabit el-Bunnanî jî bi xwe re birin da ku li ser navê me ji wî pirsa hedîsa Şefaetê bike. Li wir em rast hatin ku Enes di qesra xwe de nimêja duhayê dikir. Me destûr xwest û wî jî dema ku li ser doşeka xwe rûniştibû destûr da me. Me ji Sabit re got:
"Berî her tiştekî, tenê pirsa hedîsa Şefaetê jê bike." Wî got: "Ey Ebû Hemze! Va ne birayên te ji xelkê Besreyê hatine cem te da ku ji te pirsa hedîsa Şefaetê bikin." Enes wiha got: "Muhammed ﷺ ji me re axivî û got: 'Dema roja Qiyametê be, mirov ên wekî pêlên deryayê li hev bikevin û paşê bên cem Adem û bibêjin: Ji bo me li ba Xwedêyê xwe şefaetê bike. Ew ê bibêje: Ez ne layiqî vê yekê me, lê hûn herin cem Îbrahîm, çimkî ew dostê Rehman e. Ew ê biçin cem Îbrahîm û ew jî bibêje: Ez ne layiqî vê yekê me, lê hûn herin cem Mûsa, çimkî ew yê ku Allah rasterast pê re axiviye ye. Ew ê biçin cem Mûsa û ew jî bibêje: Ez ne layiqî vê yekê me, lê hûn herin cem Îsa, çimkî ew ruhê Allah û peyva Wî ye. Ew ê biçin cem Îsa û ew jî bibêje: Ez ne layiqî vê yekê me, lê hûn herin cem Muhammed. Ew ê bên cem min û ez ê bibêjim: Ez ji bo vê yekê me. Paşê ez ê ji Xwedêyê xwe destûr bixwazim û ew ê destûrê bide min û ilhamê bide min ku bi wan pesnan Wî pesnê bidim ku niha ez wan nizanim. Ez ê bi wan pesnan Wî pesnê bidim û ji bo Wî secdê bikim. Paşê dê bê gotin: Ey Muhammed! Serê xwe rake, biaxive, tu yê bê bihîstin; bixwaze, tu yê bê dayîn; şefaetê bike, şefaeta te yê bê qebûlkirin. Ez ê bibêjim: Ey Xwedêyê min! Umeta min! Umeta min! Dê bê gotin: Here û her kesê ku di dilê wî de bi qasî daneke ceh îman hebe, ji Agir derxe. Ez ê herim û wiha bikim, paşê vegerim û bi heman pesnan Wî pesnê bidim û secdê bikim. Dê bê gotin: Ey Muhammed! Serê xwe rake, biaxive, tu yê bê bihîstin; bixwaze, tu yê bê dayîn; şefaetê bike, şefaeta te yê bê qebûlkirin. Ez ê bibêjim: Ey Xwedêyê min! Umeta min! Umeta min! Dê bê gotin: Here û her kesê ku di dilê wî de bi qasî zerre an tovê xerdelê îman hebe, ji Agir derxe. Ez ê herim û wiha bikim, paşê vegerim û bi heman pesnan Wî pesnê bidim û secdê bikim. Dê bê gotin: Ey Muhammed! Serê xwe rake, biaxive, tu yê bê bihîstin; bixwaze, tu yê bê dayîn; şefaetê bike, şefaeta te yê bê qebûlkirin. Ez ê bibêjim: Ey Xwedêyê min! Umeta min! Umeta min! Ew ê bibêje: Here û her kesê ku di dilê wî de kêm-kêm-kêm bi qasî daneke xerdelê îman hebe, ji Agir derxe. Ez ê herim û wiha bikim.'" Dema em ji cem Enes derketin, min ji hin hevalên xwe re got: Ka em biçin cem Hesen ê ku li mala Ebû Xelîfe veşartiye û jê bixwazin ku tiştê Enes bîn Malîk ji me re gotiye, ew jî ji me re bibêje. Em çûn cem wî, silav dan û wî destûr da me. Me jê re got: Ey Ebû Se‘îd! Em ji cem birayê te Enes bîn Malîk hatine cem te û wî hedîseke wiha ya şefaetê ji me re got ku me mîna wê nebîstiye. Wî got: Ew çi ye? Me hedîs ji wî re got û got: Wî li vir rawestand. Wî got: Paşê çi? Me got: Wî tiştek din lê zêde nekir. Wî got: Wî ev hedîs beriya bîst salan dema ku ciwan bû bi temamî ji min re gotibû; ez nizanim ka wî ji bîr kiriye an na, yan jî nexwestiye ku hûn tenê pişta xwe bidin gotina wî. Me got: Ey Ebû Se‘îd! Vê carê ji me re bibêje. Wî kenî û got: Mirov lezok hatiye afirandin. Min behsa vê nekiribû, lê min dixwest ku vê yekê ji we re bibêjim. Enes tiştê ku ji we re gotibû, ji min re jî gotibû û got ku Pêxember ﷺ wiha zêde kir: 'Paşê ez cara çarem vedigerim û bi heman pesnan Wî pesnê didim û secdê dikim. Dê bê gotin: Ey Muhammed! Serê xwe rake, biaxive, tu yê bê bihîstin; bixwaze, tu yê bê dayîn; şefaetê bike, şefaeta te yê bê qebûlkirin. Ez ê bibêjim: Ey Xwedêyê min! Ji bo kesê ku gotiye "La îlahe îllallah" ji min re destûrê bide. Allah ê bibêje: Bi qudret, mezinahî, bilindahî û azameta xwe sond dixwim ku ez ê her kesê ku gotiye "La îlahe îllallah" ji Agir derxim.'
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Şefaeta Pêxember ﷺ bi destûra Allahê pêk tê û bawermendan dihewîne.
Daxwaza alîkarî an efûkirinê ji bo kesekî din, ku tenê bi destûra Allahê tê qebûlkirin.
Hevalekî taybet û nêzîk; di vegotinê de Îbrahîm bi vî navî tê binavkirin.
Gotineke mecazî ji bo tewra hindikahiya herî biçûk a îmanê.
Zanyarên klasîk, wek Ibn Hecer, ji vê yekê derdixin ku şefaeta mezin di Roja Qiyametê de tenê bi destûra Allahê pêk tê. Daxwazên dubare pileya taybet a Muhammed ﷺ û rehmeta Allahê li hember kesên xwedî îman nîşan didin, her çend îmana wan hindik be. Nivîs îqrara îmanê nahêle bibe destûr ji bo paşguhkirina gunehan: şefaat ya Allahê ye û li gorî hukma Wî pêk tê.
- Ji Allahê rehmetê bixwaze û bawer bike ku şefaat tenê dema ku Ew destûrê bide pêk tê.
- Îman û îqrara îmanê biparêze û vê baweriyê bi îbadet û reftara baş nîşan bide.
- Hêvîdarê rehmeta Allahê be, lê vê hêviyê wekî sedemeke sivik dîtina gunehan bi kar neîne.
Ev vegotina ji Enesê jî li ser şefaatê ye û rasterast mijarê temam dike.
Sahih al-Bukhari · #7511 (Sahih)Ev vegotin kesê dawî yê ku ji Agirê Dojehê derdikeve û rehmeta Allahê di Roja Qiyametê de vedibêje.
Sahih al-Bukhari · #7374 (Sahih)Ev hedîs jî li ser çarenûsa kesên ku ji Agirê Dojehê tên rizgarkirin e.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.