Sahih al-Bukhari, hedîsa 806
Abu Huraira rivayet kiriye. Nivîsa erebî bi wergera me û ravekirinê.
Ji Abu Huraira hatiye rîwayetkirin
Sahih al-Bukhari bi tevahî pêbawer tê hesibandin.
Rîwayet
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ " هَلْ تُمَارُونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " فَهَلْ تُمَارُونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ". قَالُوا لاَ. قَالَ " فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْ. فَمِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُ الشَّمْسَ، وَمِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُ الْقَمَرَ وَمِنْهُمْ مَنْ يَتَّبِعُ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا، فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا، فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ. فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا. فَيَدْعُوهُمْ فَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَانَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يَجُوزُ مِنَ الرُّسُلِ بِأُمَّتِهِ، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَكَلاَمُ الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ. وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمْ شَوْكَ السَّعْدَانِ ". قَالُوا نَعَمْ. قَالَ " فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ قَدْرَ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمْ مَنْ يُوبَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمْ مَنْ يُخَرْدَلُ ثُمَّ يَنْجُو، حَتَّى إِذَا أَرَادَ اللَّهُ رَحْمَةَ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ، أَمَرَ اللَّهُ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ، فَيُخْرِجُونَهُمْ وَيَعْرِفُونَهُمْ بِآثَارِ السُّجُودِ، وَحَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ، فَكُلُّ ابْنِ آدَمَ تَأْكُلُهُ النَّارُ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتَحَشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، وَهْوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ، مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ قِبَلَ النَّارِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا، وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا. فَيَقُولُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فُعِلَ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَ ذَلِكَ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ. فَيُعْطِي اللَّهَ مَا يَشَاءُ مِنْ عَهْدٍ وَمِيثَاقٍ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ بِهِ عَلَى الْجَنَّةِ رَأَى بَهْجَتَهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، ثُمَّ قَالَ يَا رَبِّ قَدِّمْنِي عِنْدَ باب الْجَنَّةِ. فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ الْعُهُودَ وَالْمَوَاثِيقَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ الَّذِي كُنْتَ سَأَلْتَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ. فَيَقُولُ فَمَا عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُ غَيْرَ ذَلِكَ. فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ مِنْ عَهْدٍ وَمِيثَاقٍ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا بَلَغَ بَابَهَا، فَرَأَى زَهْرَتَهَا وَمَا فِيهَا مِنَ النَّضْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ. فَيَقُولُ اللَّهُ وَيْحَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ، أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ الْعَهْدَ وَالْمِيثَاقَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ تَجْعَلْنِي أَشْقَى خَلْقِكَ. فَيَضْحَكُ اللَّهُ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ مِنْهُ، ثُمَّ يَأْذَنُ لَهُ فِي دُخُولِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ تَمَنَّ. فَيَتَمَنَّى حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ أُمْنِيَّتُهُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَمَنَّ كَذَا وَكَذَا. أَقْبَلَ يُذَكِّرُهُ رَبُّهُ، حَتَّى إِذَا انْتَهَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ لأَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنهما ـ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قَالَ اللَّهُ لَكَ ذَلِكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ". قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ لَمْ أَحْفَظْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ قَوْلَهُ " لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ إِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ " ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ".
Ebû Yeman ji me re got, wî got: Şu‘eyb ji me re ragihand, ji Zührî, wî got: Se‘îd ibn Musseyeb û ‘Eta ibn Yezîd Leysî ji min re ragihandin ku Ebû Hureyre ji wan herduyan re gotiye: Xelkê gotin:
"Ya Resûlullah! Gelo em ê Roja Qiyametê Rabê xwe bibînin?" Wî ﷺ got: "Gelo hûn di dîtina heyva tije ya şeva çardehê de guman dikin, dema ku ewr li pêşiya wê tune be?" Wan gotin: "Na, Ya Resûlullah!" Wî ﷺ got: "Gelo hûn di dîtina rojê de guman dikin, dema ku ewr li pêşiya wê tune be?" Wan gotin: "Na." Wî ﷺ got: "Bêguman hûn ê Wî wiha bibînin. Roja Qiyametê xelk têne komkirin, hingê tê gotin: 'Kî tiştekî diperestiya, bila li pey wî here.' Hinek li pey rojê diçin, hinek li pey heyvê diçin û hinek jî li pey tagutan diçin. Tenê ev ummet dimîne û munafiqên wê jî di nav de ne. Hingê Allah tê ba wan û dibêje: 'Ez Rabê we me.' Ew dibêjin: 'Ev cihê me ye heya ku Rabê me bê ba me; gava Rabê me hat, em ê Wî nas bikin.' Paşê Allah dîsa tê ba wan û dibêje: 'Ez Rabê we me.' Ew dibêjin: 'Tu Rabê me yî.' Hingê Ew bangî wan dike û Pira Siratê li ser Cehennemê tê danîn. Ez ê yekemîn pexember bim ku bi ummeta xwe re derbas bibe. Wê rojê tu kes nikare biaxive ji bilî pexemberan, û gotina pexemberan wê rojê ev e: 'Ellahumme sellim, sellim (Xwedêyo, silametiyê bide, silametiyê bide).' Di Cehennemê de qulabên mîna strîyên Se‘danê hene. We strîyên Se‘danê dîtine?" Wan gotin: "Erê." Wî ﷺ got: "Ew mîna strîyên Se‘danê ne, lê mezinahiya wan tenê Allah dizane. Ew mirovan li gorî kiryarên wan digirin; hinek ji ber kiryarên xwe helak dibin, hinek jî birîndar dibin û paşê xelas dibin. Heta ku Allah bixwaze rehmê li hinek ji xelkê Cehennemê bike, fermanê dide melekan ku yên tenê Allah perestîne derxînin. Melek wan bi şopên secdeyê nas dikin û derdixin, çimkî Allah qedexe kiriye ku agir şopa secdeyê bişewitîne. Ew ji Agir derdixin; agir hemû laşê mirov dişewitîne ji bilî şopa secdeyê. Ew ji Agir derdikevin û bûne wek komirên şewitî, hingê Ava Jiyanê li ser wan tê rijandin û ew wek tovê ku li kêleka çemê diherike şîn dibe, mezin dibin. Piştî ku Allah darizandina di navbera bendeyan de xilas dike, mêrek di navbera Bihuşt û Cehennemê de dimîne; ew dawîn kesê ji xelkê Cehennemê ye ku dikeve Bihuştê. Rûyê wî ber bi Cehennemê ve ye û dibêje: 'Ya Reb! Rûyê min ji Cehennemê bizivirîne, bayê wê min zuwa kir û germahiya wê min şewitand.' Allah dibêje: 'Gelo eger ev ji te re were kirin, tu yê tiştekî din bixwazî?' Ew dibêje: 'Na, bi îzzeta Te!' Û ew ji Rabê xwe re soz û peymanên ku dixwaze dide. Hingê Allah rûyê wî ji Cehennemê dizivirîne. Gava ew ber bi Bihuştê ve tê zivirandin û bedewiya wê dibîne, çendî ku Allah bixwaze bêdeng dimîne, paşê dibêje: 'Ya Reb! Min bîne ber deriyê Bihuştê.' Allah jê re dibêje: 'Ma te soz û peyman nedan ku tu yê tiştekî ji bilî ya te xwestibû nexwazî?' Ew dibêje: 'Ya Reb! Bila ez nebim bêbexttirîn afirîdên Te.' Allah dibêje: 'Gelo eger ev ji te re were dayîn, tu yê tiştekî din nexwazî?' Ew dibêje: 'Na, bi îzzeta Te, ez ê tiştekî din nexwazim.' Û ew ji Rabê xwe re soz û peymanên ku dixwaze dide. Hingê Ew wî tîne ber deriyê Bihuştê. Gava ew digihîje derî û kulîlkên wê û geşî û kêfa tê de dibîne, çendî ku Allah bixwaze bêdeng dimîne, paşê dibêje: 'Ya Reb! Min bike Bihuştê.' Allah dibêje: 'Heyfa li te, ey Kurê Adem! Tu çi qas xapîner î! Ma te soz û peyman nedan ku tu yê tiştekî ji bilî ya ku ji te re hatiye dayîn nexwazî?' Ew dibêje: 'Ya Reb! Min neke bêbexttirîn afirîdên Te.' Hingê Allah — Ezz û Celle — pê re dikenê û destûrê dide wî ku bikeve Bihuştê û dibêje: 'Bixwaze.' Ew dixwaze heta ku daxwazên wî xilas dibin. Hingê Allah Ezz û Celle dibêje: 'Vê û vê jî bixwaze.' Rabê wî berdewam dike ku tiştan bîne bîra wî, heta ku hemû hêviyên wî xilas dibin. Hingê Allah Teala dibêje: 'Ev hemû ji te re ne û mîna wê jî ligel wê.' Ebû Se‘îd Xudrî ji Ebû Hureyre — Xwedê ji herduyan razî be — re got: Bêguman Resûlullah ﷺ gotiye: "Allah gotiye: 'Ev ji te re ne û deh qat mîna wê jî.'" Ebû Hureyre got: "Min ji Resûlullah ﷺ tenê gotina Wî bi bîr aniye: 'Ev ji te re ne û mîna wê jî ligel wê.'" Ebû Se‘îd got: "Min bihîstiye ku wî digot: 'Ev ji te re ne û deh qat mîna wê.'"
Werger û ravekirin ji hêla Khutba World ve, ji erebî hatine wergerandin.
Allah dê bihêle ku bawermend Wî bibînin û dê wan bi rizgarkirin û rehma xwe ya fireh bibexşîne.
Pira ku li gorî rivayetê dê li ser Cehennemê bê danîn û mirov dê di Roja Qiyametê de ji ser wê derbas bibin.
Nîşanên li ser beşên laşê ku mirov di dema secdeya nimêjê de datîne ser erdê.
Av e ku, li gorî vê rivayetê, rizgarbûyî dê piştî ku ji agirê Dojehê rizgar bibin bi wê careke din sax bibin û mezin bibin.
Zanyarên klasîk tekez dikin ku bawermend dê bi rastî di Axiretê de Rebbê xwe bibînin, bi awayekî ku li Allah tê û bêyî ku Wî bi afirandiyan re bidin berhev. Berawirdkirina bi heyva tije û rojê re zelaliya dîtinê rave dike, ne ku Allah dişibe van tiştên ezmanî. Rivayet herwiha hîn dike ku tenê bawerî bi perestina Allahê yekta mirov ji hesabdanê azad nake, lê Allah dikare di dawiyê de bawermendan ji Agirê Dojehê rizgar bike. Zanyar herwiha nirxa taybet a nimêj û secdeyê destnîşan dikin, bêyî ku ev nivîs ji bo paşguhkirina erk û berpirsiyariyên din were bikaranîn.
- Nimêjên xwe bi baldarî bike û di secdeyê de eniya xwe û beşên din ên laşê ku hatine ferzkirin bi rêkûpêk datîne erdê.
- Hêviya xwe ya bi rehma Allah re bi îbadeta dilpak û berpirsiyariya tevgerên xwe re bike yek.
- Her roj ji Allah bixwaze ku di Roja Qiyametê de te li ser îmanê bihêle û biparêze.
Her roj hedîsek, bi zimanê te
Sepan her roj hedîsek bi ravekirinê dide te, herwiha wek wîdjetekê li ser telefona te. Bikaranîna wê belaş e.