Sahih al-Bukhari, hadith 2468
Overgeleverd door Abdullah ibn Abbas. Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.
Overgeleverd door Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari geldt als geheel als betrouwbaar.
De overlevering
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمْ أَزَلْ حَرِيصًا عَلَى أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ لَهُمَا {إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا} فَحَجَجْتُ مَعَهُ فَعَدَلَ وَعَدَلْتُ مَعَهُ بِالإِدَاوَةِ، فَتَبَرَّزَ حَتَّى جَاءَ، فَسَكَبْتُ عَلَى يَدَيْهِ مِنَ الإِدَاوَةِ، فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنِ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اللَّتَانِ قَالَ لَهُمَا {إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ} فَقَالَ وَاعَجَبِي لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ، ثُمَّ اسْتَقْبَلَ عُمَرُ الْحَدِيثَ يَسُوقُهُ، فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ وَجَارٌ لِي مِنَ الأَنْصَارِ فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ، وَهْىَ مِنْ عَوَالِي الْمَدِينَةِ، وَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا، فَإِذَا نَزَلْتُ جِئْتُهُ مِنْ خَبَرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ مِنَ الأَمْرِ وَغَيْرِهِ، وَإِذَا نَزَلَ فَعَلَ مِثْلَهُ، وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ، فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى الأَنْصَارِ إِذَا هُمْ قَوْمٌ تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ، فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَأْخُذْنَ مِنْ أَدَبِ نِسَاءِ الأَنْصَارِ، فَصِحْتُ عَلَى امْرَأَتِي، فَرَاجَعَتْنِي، فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي، فَقَالَتْ وَلِمَ تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيُرَاجِعْنَهُ، وَإِنَّ إِحْدَاهُنَّ لَتَهْجُرُهُ الْيَوْمَ حَتَّى اللَّيْلِ. فَأَفْزَعَنِي، فَقُلْتُ خَابَتْ مَنْ فَعَلَ مِنْهُنَّ بِعَظِيمٍ. ثُمَّ جَمَعْتُ عَلَىَّ ثِيَابِي، فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ أَىْ حَفْصَةُ، أَتُغَاضِبُ إِحْدَاكُنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْيَوْمَ حَتَّى اللَّيْلِ فَقَالَتْ نَعَمْ. فَقُلْتُ خَابَتْ وَخَسِرَتْ، أَفَتَأْمَنُ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ لِغَضَبِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فَتَهْلِكِينَ لاَ تَسْتَكْثِرِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ تُرَاجِعِيهِ فِي شَىْءٍ وَلاَ تَهْجُرِيهِ، وَاسْأَلِينِي مَا بَدَا لَكِ، وَلاَ يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْضَأَ مِنْكِ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ يُرِيدُ عَائِشَةَ ـ وَكُنَّا تَحَدَّثْنَا أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ النِّعَالَ لِغَزْوِنَا، فَنَزَلَ صَاحِبِي يَوْمَ نَوْبَتِهِ فَرَجَعَ عِشَاءً، فَضَرَبَ بَابِي ضَرْبًا شَدِيدًا، وَقَالَ أَنَائِمٌ هُوَ فَفَزِعْتُ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ. وَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ. قُلْتُ مَا هُوَ أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ لاَ، بَلْ أَعْظَمُ مِنْهُ وَأَطْوَلُ، طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ. قَالَ قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ، كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ هَذَا يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ، فَجَمَعْتُ عَلَىَّ ثِيَابِي، فَصَلَّيْتُ صَلاَةَ الْفَجْرِ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ مَشْرُبَةً لَهُ فَاعْتَزَلَ فِيهَا، فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ، فَإِذَا هِيَ تَبْكِي. قُلْتُ مَا يُبْكِيكِ أَوَلَمْ أَكُنْ حَذَّرْتُكِ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لاَ أَدْرِي هُوَ ذَا فِي الْمَشْرُبَةِ. فَخَرَجْتُ، فَجِئْتُ الْمِنْبَرَ، فَإِذَا حَوْلَهُ رَهْطٌ يَبْكِي بَعْضُهُمْ، فَجَلَسْتُ مَعَهُمْ قَلِيلاً ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ، فَجِئْتُ الْمَشْرُبَةَ الَّتِي هُوَ فِيهَا فَقُلْتُ لِغُلاَمٍ لَهُ أَسْوَدَ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ. فَدَخَلَ، فَكَلَّمَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ خَرَجَ، فَقَالَ ذَكَرْتُكَ لَهُ، فَصَمَتَ، فَانْصَرَفْتُ حَتَّى جَلَسْتُ مَعَ الرَّهْطِ الَّذِينَ عِنْدَ الْمِنْبَرِ، ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَجِئْتُ، فَذَكَرَ مِثْلَهُ، فَجَلَسْتُ مَعَ الرَّهْطِ الَّذِينَ عِنْدَ الْمِنْبَرِ، ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَجِئْتُ الْغُلاَمَ. فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ. فَذَكَرَ مِثْلَهُ، فَلَمَّا وَلَّيْتُ مُنْصَرِفًا، فَإِذَا الْغُلاَمُ يَدْعُونِي قَالَ أَذِنَ لَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ، فَإِذَا هُوَ مُضْطَجِعٌ عَلَى رِمَالِ حَصِيرٍ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فِرَاشٌ، قَدْ أَثَّرَ الرِّمَالُ بِجَنْبِهِ، مُتَّكِئٌ عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، ثُمَّ قُلْتُ وَأَنَا قَائِمٌ طَلَّقْتَ نِسَاءَكَ فَرَفَعَ بَصَرَهُ إِلَىَّ، فَقَالَ " لاَ ". ثُمَّ قُلْتُ ـ وَأَنَا قَائِمٌ أَسْتَأْنِسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَوْ رَأَيْتَنِي، وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ، فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى قَوْمٍ تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ، فَذَكَرَهُ، فَتَبَسَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ قُلْتُ لَوْ رَأَيْتَنِي، وَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ، فَقُلْتُ لاَ يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْضَأَ مِنْكِ وَأَحَبَّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ـ يُرِيدُ عَائِشَةَ ـ فَتَبَسَّمَ أُخْرَى، فَجَلَسْتُ حِينَ رَأَيْتُهُ تَبَسَّمَ، ثُمَّ رَفَعْتُ بَصَرِي فِي بَيْتِهِ، فَوَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ فِيهِ شَيْئًا يَرُدُّ الْبَصَرَ غَيْرَ أَهَبَةٍ ثَلاَثَةٍ. فَقُلْتُ ادْعُ اللَّهَ فَلْيُوَسِّعْ عَلَى أُمَّتِكَ، فَإِنَّ فَارِسَ وَالرُّومَ وُسِّعَ عَلَيْهِمْ وَأُعْطُوا الدُّنْيَا، وَهُمْ لاَ يَعْبُدُونَ اللَّهَ، وَكَانَ مُتَّكِئًا. فَقَالَ " أَوَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ". فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَغْفِرْ لِي. فَاعْتَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ الْحَدِيثِ حِينَ أَفْشَتْهُ حَفْصَةُ إِلَى عَائِشَةَ، وَكَانَ قَدْ قَالَ " مَا أَنَا بِدَاخِلٍ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا ". مِنْ شِدَّةِ مَوْجَدَتِهِ عَلَيْهِنَّ حِينَ عَاتَبَهُ اللَّهُ. فَلَمَّا مَضَتْ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَبَدَأَ بِهَا، فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ إِنَّكَ أَقْسَمْتَ أَنْ لاَ تَدْخُلَ عَلَيْنَا شَهْرًا، وَإِنَّا أَصْبَحْنَا لِتِسْعٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً، أَعُدُّهَا عَدًّا. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ ". وَكَانَ ذَلِكَ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ. قَالَتْ عَائِشَةُ فَأُنْزِلَتْ آيَةُ التَّخْيِيرِ فَبَدَأَ بِي أَوَّلَ امْرَأَةٍ، فَقَالَ " إِنِّي ذَاكِرٌ لَكِ أَمْرًا، وَلاَ عَلَيْكِ أَنْ لاَ تَعْجَلِي حَتَّى تَسْتَأْمِرِي أَبَوَيْكِ ". قَالَتْ قَدْ أَعْلَمُ أَنَّ أَبَوَىَّ لَمْ يَكُونَا يَأْمُرَانِي بِفِرَاقِكَ. ثُمَّ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ قَالَ {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَزْوَاجِكَ} إِلَى قَوْلِهِ { عَظِيمًا} ". قُلْتُ أَفِي هَذَا أَسْتَأْمِرُ أَبَوَىَّ فَإِنِّي أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الآخِرَةَ. ثُمَّ خَيَّرَ نِسَاءَهُ، فَقُلْنَ مِثْلَ مَا قَالَتْ عَائِشَةُ.
Yahya ibn Bukair vertelde ons, Al-Layth vertelde ons, van ‘Uqayl, van Ibn Shihab, die zei: ‘Ubayd Allah ibn ‘Abd Allah ibn Abi Thawr informeerde mij, van ‘Abd Allah ibn ‘Abbas – moge Allah tevreden zijn met hen beiden – die zei: Ik was er altijd op gebrand om ‘Umar – moge Allah tevreden met hem zijn – te vragen naar de twee vrouwen onder de echtgenotes van de Profeet ﷺ tegen wie Allah zei: {Als jullie je berouwvol tot Allah keren, dan zijn jullie harten inderdaad geneigd} [66:4]. Ik verrichtte de Hajj met hem en hij ging terzijde om zijn behoefte te doen, en ik ging met hem mee met een waterkruik. Toen hij terugkwam, goot ik water over zijn handen uit de kruik en hij verrichtte de wudhu. Ik zei:
"O Amir al-Mu’minin! Wie zijn de twee vrouwen onder de echtgenotes van de Profeet ﷺ tegen wie Allah zei: {Als jullie je berouwvol tot Allah keren}?" Hij zei: "Ik ben verbaasd over je vraag, o Ibn ‘Abbas! Het waren ‘Aisha en Hafsa." Vervolgens vervolgde ‘Umar het verhaal en zei: "Ik en een buurman van mij van de Ansar, van Banu Umayya ibn Zayd, die in ‘Awali al-Madina woonde, bezochten de Profeet ﷺ om de beurt. Hij ging de ene dag en ik de andere. Als ik ging, bracht ik hem het nieuws van die dag over bevelen en andere zaken, en als hij ging, deed hij hetzelfde voor mij. Wij, de mensen van Quraysh, hadden overheersing over onze vrouwen, maar toen we bij de Ansar kwamen, zagen we dat hun vrouwen de overhand hadden over hun mannen. Onze vrouwen begonnen toen de gewoonten van de vrouwen van de Ansar over te nemen. Op een keer riep ik tegen mijn vrouw en zij antwoordde me terug, wat ik kwalijk nam. Zij zei: 'Waarom neem je het kwalijk dat ik je tegenspreek? Bij Allah, de echtgenotes van de Profeet ﷺ spreken hem tegen, en sommigen van hen praten de hele dag niet met hem tot de avond.' Dit maakte mij ongerust en ik zei: 'Wie van hen dat doet, zal een groot verlies lijden.' Toen kleedde ik mij aan en ging naar Hafsa en vroeg haar: 'Maakt een van jullie de Boodschapper van Allah ﷺ de hele dag boos tot de avond?' Zij bevestigde dit. Ik zei: 'Zij is verloren en heeft gefaald! Vreest zij niet dat Allah boos wordt door de woede van Zijn Boodschapper ﷺ en dat zij daardoor ten onder gaat? Vraag de Boodschapper van Allah ﷺ niet om te veel dingen, spreek hem niet tegen en verlaat hem niet. Vraag mij wat je wilt, en laat je niet misleiden doordat je buurvrouw [‘Aisha] mooier is en meer geliefd bij de Boodschapper van Allah ﷺ dan jij.' In die tijd ging het gerucht dat Ghassan zich voorbereidde om ons aan te vallen. Mijn metgezel ging op zijn beurt naar de Profeet ﷺ en kwam ’s avonds terug. Hij klopte hard op mijn deur en vroeg of ik sliep. Ik schrok en ging naar buiten. Hij zei dat er iets groots was gebeurd. Ik vroeg: 'Wat is er? Is Ghassan gekomen?' Hij zei: 'Nee, maar iets groters en ernstigers: de Boodschapper van Allah ﷺ heeft zijn vrouwen gescheiden.' Ik zei: 'Hafsa is verloren en heeft gefaald! Ik vermoedde al dat dit zou gebeuren.' Ik kleedde mij aan en bad het Fajr-gebed met de Profeet ﷺ. Daarna ging hij een bovenkamer binnen en zonderde zich daar af. Ik ging naar Hafsa en zag haar huilen. Ik vroeg: 'Waarom huil je? Heb ik je niet gewaarschuwd? Heeft de Boodschapper van Allah ﷺ jullie gescheiden?' Zij zei: 'Ik weet het niet; hij is daar in de bovenkamer.' Ik ging naar de minbar en zag een groep mensen eromheen zitten, sommigen huilend. Ik zat even bij hen, maar kon het niet langer uithouden. Ik ging naar de kamer waar de Profeet ﷺ was en vroeg zijn zwarte dienaar toestemming voor ‘Umar. De dienaar ging naar binnen, sprak met de Profeet ﷺ en kwam terug met de woorden: 'Ik heb je genoemd, maar hij zweeg.' Ik ging weer zitten bij de mensen bij de minbar, maar werd opnieuw overweldigd door emotie. Ik probeerde het nog twee keer via de dienaar, maar kreeg hetzelfde antwoord. Toen ik wegging, riep de dienaar mij: 'De Boodschapper van Allah ﷺ heeft je toestemming gegeven.' Ik ging naar binnen en zag hem liggend op een mat van palmvezels zonder beddengoed; de afdruk van de vezels was zichtbaar op zijn zij. Hij leunde tegen een leren kussen gevuld met palmvezels. Ik groette hem en vroeg staande: 'Hebt u uw vrouwen gescheiden?' Hij keek naar mij op en zei: "Nee." Toen zei ik, nog steeds staande, om de sfeer te luchtiger te maken: "O Boodschapper van Allah, luister naar mij! Wij, de mensen van Quraysh, hadden de overhand op onze vrouwen, maar toen we bij een volk kwamen waarvan de vrouwen de overhand hadden..." en ik vertelde het verhaal over mijn vrouw. De Profeet ﷺ glimlachte. Ik vervolgde: "En toen ik tegen Hafsa zei: 'Laat je niet misleiden doordat je buurvrouw [‘Aisha] mooier is en meer geliefd bij de Profeet ﷺ', glimlachte hij opnieuw. Toen ik hem zag glimlachen, ging ik zitten en keek rond in de kamer. Bij Allah, ik zag niets noemenswaardigs behalve drie stukken leer. Ik zei: 'Smeek Allah dat Hij uw gemeenschap welvaart schenkt, want de Perzen en Romeinen hebben welvaart gekregen en de wereldse luxe, terwijl zij Allah niet aanbidden.' De Profeet ﷺ, die had geleund, ging rechtop zitten en zei: "Twijfel je hieraan, o Ibn al-Khattab? Dat zijn mensen voor wie hun goede dingen in het wereldse leven zijn bespoedigd." Ik zei: "O Boodschapper van Allah, vraag vergeving voor mij." De Profeet ﷺ zonderde zich af vanwege het geheim dat Hafsa aan ‘Aisha had onthuld, en hij zei: "Ik zal een maand lang niet bij hen komen", vanwege zijn hevige verontwaardiging nadat Allah hem had berispt. Na negenentwintig dagen ging hij eerst naar ‘Aisha. Zij zei tegen hem: "U hebt gezworen een maand niet bij ons te komen, en vandaag zijn er pas negenentwintig nachten verstreken; ik heb ze geteld." De Profeet ﷺ zei: "De maand kan ook negenentwintig dagen duren." Die maand duurde inderdaad negenentwintig dagen. ‘Aisha zei: "Toen het Vers van de Keuze werd neergezonden, begon de Profeet ﷺ bij mij en zei: 'Ik zal je iets voorleggen, maar haast je niet met antwoorden totdat je je ouders hebt geraadpleegd.' Ik wist dat mijn ouders mij nooit zouden adviseren om van u te scheiden. Hij reciteerde vervolgens de woorden van Allah: {O Profeet, zeg tot je echtgenotes...} tot {...een geweldig loon} [33:28]. Ik zei: 'Moet ik hiervoor mijn ouders raadplegen? Ik kies voor Allah, Zijn Boodschapper en het Huis van het Hiernamaals.' Daarna gaf de Profeet ﷺ zijn andere vrouwen de keuze, en zij gaven hetzelfde antwoord als ‘Aisha.
Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.
‘Umar vertelt hoe de Profeet ﷺ zijn gezin leidde en de keuze voor het Hiernamaals maakte.
‘Umar vertelt over een periode waarin de Profeet ﷺ zich afzonderde van zijn echtgenotes na een gespannen situatie en het bekend worden van een vertrouwelijke mededeling. De overlevering beschrijft ook de neerzending van het keuzevers in Koran 33:28-29.
Een verhoogde, eenvoudige kamer of bovenruimte.
Koran 33:28-29, waarin de echtgenotes van de Profeet ﷺ mochten kiezen tussen wereldse genietingen en Allah, Zijn Boodschapper en het Hiernamaals.
De hoger gelegen buitenwijken en dorpen rond Medina.
Klassieke geleerden leiden hieruit af dat echtelijke meningsverschillen met wijsheid en terughoudendheid moeten worden behandeld en dat vertrouwelijke informatie niet zomaar wordt doorverteld. De keuzeverzen tonen de bijzondere positie en verantwoordelijkheid van de echtgenotes van de Profeet ﷺ. Geleerden wijzen ook op zijn sobere levenswijze en op de vergankelijkheid van wereldse voorspoed. De passage over de maand maakt duidelijk dat een islamitische maand negenentwintig of dertig dagen kan tellen.
- Bespreek spanningen thuis rustig en respectvol, zonder elkaar te vernederen of met harde woorden te treffen.
- Behandel toevertrouwde informatie zorgvuldig en deel die niet zonder goede reden met anderen.
- Laat bezit en status niet bepalen wat je waardevol vindt; richt je keuzes op Allah en het Hiernamaals.
Wat deze overlevering betekent van innerlijk naar samenleving — tik op een kring om te openen.
Deze overlevering uit hetzelfde hoofdstuk belicht eveneens de gebeurtenis rond de afzondering van de Profeet ﷺ en zijn gezin.
Sahih al-Bukhari · #2469 (Sahih)Deze hadith behandelt eveneens een eed van de Profeet ﷺ en sluit aan bij de bespreking van zijn tijdelijke afzondering.
Elke dag een hadith, in jouw taal
De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.