Sahih al-Bukhari, hadith 3160
Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.
De overlevering
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، قَالَ بَعَثَ عُمَرُ النَّاسَ فِي أَفْنَاءِ الأَمْصَارِ يُقَاتِلُونَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَسْلَمَ الْهُرْمُزَانُ فَقَالَ إِنِّي مُسْتَشِيرُكَ فِي مَغَازِيَّ هَذِهِ. قَالَ نَعَمْ، مَثَلُهَا وَمَثَلُ مَنْ فِيهَا مِنَ النَّاسِ مِنْ عَدُوِّ الْمُسْلِمِينَ مَثَلُ طَائِرٍ لَهُ رَأْسٌ وَلَهُ جَنَاحَانِ وَلَهُ رِجْلاَنِ، فَإِنْ كُسِرَ أَحَدُ الْجَنَاحَيْنِ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ بِجَنَاحٍ وَالرَّأْسُ، فَإِنْ كُسِرَ الْجَنَاحُ الآخَرُ نَهَضَتِ الرِّجْلاَنِ وَالرَّأْسُ، وَإِنْ شُدِخَ الرَّأْسُ ذَهَبَتِ الرِّجْلاَنِ وَالْجَنَاحَانِ وَالرَّأْسُ، فَالرَّأْسُ كِسْرَى، وَالْجَنَاحُ قَيْصَرُ، وَالْجَنَاحُ الآخَرُ فَارِسُ، فَمُرِ الْمُسْلِمِينَ فَلْيَنْفِرُوا إِلَى كِسْرَى. وَقَالَ بَكْرٌ وَزِيَادٌ جَمِيعًا عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ قَالَ فَنَدَبَنَا عُمَرُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْنَا النُّعْمَانَ بْنَ مُقَرِّنٍ، حَتَّى إِذَا كُنَّا بِأَرْضِ الْعَدُوِّ، وَخَرَجَ عَلَيْنَا عَامِلُ كِسْرَى فِي أَرْبَعِينَ أَلْفًا، فَقَامَ تُرْجُمَانٌ فَقَالَ لِيُكَلِّمْنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ. فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَلْ عَمَّا شِئْتَ. قَالَ مَا أَنْتُمْ قَالَ نَحْنُ أُنَاسٌ مِنَ الْعَرَبِ كُنَّا فِي شَقَاءٍ شَدِيدٍ وَبَلاَءٍ شَدِيدٍ، نَمَصُّ الْجِلْدَ وَالنَّوَى مِنَ الْجُوعِ، وَنَلْبَسُ الْوَبَرَ وَالشَّعَرَ، وَنَعْبُدُ الشَّجَرَ وَالْحَجَرَ، فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ، إِذْ بَعَثَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الأَرَضِينَ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَجَلَّتْ عَظَمَتُهُ إِلَيْنَا نَبِيًّا مِنْ أَنْفُسِنَا، نَعْرِفُ أَبَاهُ وَأُمَّهُ، فَأَمَرَنَا نَبِيُّنَا رَسُولُ رَبِّنَا صلى الله عليه وسلم أَنْ نَقَاتِلَكُمْ حَتَّى تَعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ أَوْ تُؤَدُّوا الْجِزْيَةَ، وَأَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا صلى الله عليه وسلم عَنْ رِسَالَةِ رَبِّنَا أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ فِي نَعِيمٍ لَمْ يَرَ مِثْلَهَا قَطُّ، وَمَنْ بَقِيَ مِنَّا مَلَكَ رِقَابَكُمْ. فَقَالَ النُّعْمَانُ رُبَّمَا أَشْهَدَكَ اللَّهُ مِثْلَهَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُنَدِّمْكَ وَلَمْ يُخْزِكَ، وَلَكِنِّي شَهِدْتُ الْقِتَالَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا لَمْ يُقَاتِلْ فِي أَوَّلِ النَّهَارِ انْتَظَرَ حَتَّى تَهُبَّ الأَرْوَاحُ وَتَحْضُرَ الصَّلَوَاتُ.
Al-Fadl ibn Ya'qoeb heeft ons overgeleverd, 'Abdoellah ibn Dja'far ar-Raqqi heeft ons overgeleverd, al-Mo'tamir ibn Soelayman heeft ons overgeleverd, Sa'id ibn 'Oebayd Allah ath-Thaqafi heeft ons overgeleverd, Bakr ibn 'Abdoellah al-Moezani en Ziyad ibn Djoebyr hebben ons overgeleverd, van Djoebyr ibn Hayya, die zei:
"Omar stuurde de mensen naar de verschillende regio's om de veelgodenaanbidders te bestrijden. Toen Hormozan de Islam aannam, zei Omar tegen hem: 'Ik wil je raadplegen over deze veldtochten.' Hij antwoordde: 'Ja, het voorbeeld van deze landen en hun inwoners die vijanden zijn van de moslims, is als een vogel met een kop, twee vleugels en twee poten. Als één van zijn vleugels gebroken wordt, kan hij nog overeind komen op zijn twee poten, met de andere vleugel en de kop. Als ook de tweede vleugel gebroken wordt, kan hij nog steeds overeind komen op zijn poten en kop. Maar als de kop verbrijzeld wordt, zijn de poten, de vleugels en de kop allemaal nutteloos. De kop is Kisra, de ene vleugel is Qaysar en de andere vleugel is Fars. Beveel de moslims dus om op te rukken naar Kisra.'" Bakr en Ziyad zeiden beiden, overleverend van Djoebyr ibn Hayya: "Omar riep ons op en benoemde an-Noe'man ibn Moeqarrin tot onze bevelhebber. Toen we in het land van de vijand aankwamen, kwam de gouverneur van Kisra naar buiten met veertigduizend man. Een tolk stond op en zei: 'Laat iemand van jullie met mij spreken!' Al-Mughira antwoordde: 'Vraag wat je wilt.' De tolk vroeg: 'Wie zijn jullie?' Al-Mughira antwoordde: 'Wij zijn een volk van de Arabieren; wij leefden in grote ellende en zware beproeving. Van honger kauwden we op leer en dadelpitten, we droegen kleding van kamelenhaar en geitenwol, en we aanbaden bomen en stenen. Terwijl we in die toestand verkeerden, zond de Heer van de hemelen en de aarde – Verheven is Zijn Vermelding en Majestueus is Zijn Grootheid – een Profeet uit ons midden naar ons, wiens vader en moeder wij kennen. Onze Profeet, de Boodschapper van onze Heer ﷺ, beval ons om jullie te bestrijden totdat jullie Allah alleen aanbidden of de djizja betalen. En onze Profeet ﷺ informeerde ons namens onze Heer dat wie van ons gedood wordt, naar het Paradijs gaat, naar een genot dat hij nooit eerder heeft gezien, en wie van ons in leven blijft, meester over jullie zal worden.' An-Noe'man zei toen tegen hem: 'Misschien laat Allah jou iets soortgelijks meemaken in gezelschap van de Profeet ﷺ, zodat Hij je niet berispt of vernedert. Maar ik heb gevochten aan de zijde van de Boodschapper van Allah ﷺ, en als hij niet vroeg op de dag vocht, wachtte hij totdat de wind opstak en de tijd voor het gebed was aangebroken.'"
Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.
Omar combineerde strategisch inzicht met geduld en gebed bij veldtochten.
Omar raadpleegde Hormozan over de veldtochten. Daarna stuurde hij een leger onder leiding van an-Noe'man ibn Moeqarrin naar het gebied van Kisra.
Een belasting die in deze context door niet-moslims onder moslimbestuur werd betaald.
Titels voor respectievelijk de Perzische en de Byzantijnse keizer.
Een tijdsaanduiding die an-Noe'man noemt bij de militaire praktijk van de Profeet ﷺ.
Geleerden halen uit het advies van Hormozan het belang van strategisch inzicht en overleg bij bestuurlijke beslissingen. Het verslag schrijft dit advies toe aan Hormozan en presenteert het niet als een algemene geloofsregel. An-Noe'mans herinnering aan de praktijk van de Profeet ﷺ laat zien dat een bevelhebber rekening hield met het tijdstip van de strijd en met de gebedstijden. De passage over strijd en djizja beschrijft de historische politieke en militaire context; zij geeft individuen geen bevoegdheid om geweld te gebruiken of belastingen op te leggen.
- Vraag bij belangrijke beslissingen advies aan mensen met relevante kennis en ervaring.
- Neem bij moeilijke taken zowel de omstandigheden als de gebedstijden serieus.
- Behandel historische passages over oorlog en bestuur zorgvuldig en gebruik ze niet als rechtvaardiging voor eigenmachtig geweld.
Wat deze overlevering betekent van innerlijk naar samenleving — tik op een kring om te openen.
Elke dag een hadith, in jouw taal
De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.