Sahih al-Bukhari, hadith 3700
Arabische tekst met eigen vertaling en uitleg.
De overlevering
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، قَالَ رَأَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ قَبْلَ أَنْ يُصَابَ بِأَيَّامٍ بِالْمَدِينَةِ وَقَفَ عَلَى حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ وَعُثْمَانَ بْنِ حُنَيْفٍ، قَالَ كَيْفَ فَعَلْتُمَا أَتَخَافَانِ أَنْ تَكُونَا قَدْ حَمَّلْتُمَا الأَرْضَ مَا لاَ تُطِيقُ قَالاَ حَمَّلْنَاهَا أَمْرًا هِيَ لَهُ مُطِيقَةٌ، مَا فِيهَا كَبِيرُ فَضْلٍ. قَالَ انْظُرَا أَنْ تَكُونَا حَمَّلْتُمَا الأَرْضَ مَا لاَ تُطِيقُ، قَالَ قَالاَ لاَ. فَقَالَ عُمَرُ لَئِنْ سَلَّمَنِي اللَّهُ لأَدَعَنَّ أَرَامِلَ أَهْلِ الْعِرَاقِ لاَ يَحْتَجْنَ إِلَى رَجُلٍ بَعْدِي أَبَدًا. قَالَ فَمَا أَتَتْ عَلَيْهِ إِلاَّ رَابِعَةٌ حَتَّى أُصِيبَ. قَالَ إِنِّي لَقَائِمٌ مَا بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلاَّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ غَدَاةَ أُصِيبَ، وَكَانَ إِذَا مَرَّ بَيْنَ الصَّفَّيْنِ قَالَ اسْتَوُوا. حَتَّى إِذَا لَمْ يَرَ فِيهِنَّ خَلَلاً تَقَدَّمَ فَكَبَّرَ، وَرُبَّمَا قَرَأَ سُورَةَ يُوسُفَ، أَوِ النَّحْلَ، أَوْ نَحْوَ ذَلِكَ، فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى حَتَّى يَجْتَمِعَ النَّاسُ، فَمَا هُوَ إِلاَّ أَنْ كَبَّرَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ قَتَلَنِي ـ أَوْ أَكَلَنِي ـ الْكَلْبُ. حِينَ طَعَنَهُ، فَطَارَ الْعِلْجُ بِسِكِّينٍ ذَاتِ طَرَفَيْنِ لاَ يَمُرُّ عَلَى أَحَدٍ يَمِينًا وَلاَ شِمَالاً إِلاَّ طَعَنَهُ حَتَّى طَعَنَ ثَلاَثَةَ عَشَرَ رَجُلاً، مَاتَ مِنْهُمْ سَبْعَةٌ، فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، طَرَحَ عَلَيْهِ بُرْنُسًا، فَلَمَّا ظَنَّ الْعِلْجُ أَنَّهُ مَأْخُوذٌ نَحَرَ نَفْسَهُ، وَتَنَاوَلَ عُمَرُ يَدَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فَقَدَّمَهُ، فَمَنْ يَلِي عُمَرَ فَقَدْ رَأَى الَّذِي أَرَى، وَأَمَّا نَوَاحِي الْمَسْجِدِ فَإِنَّهُمْ لاَ يَدْرُونَ غَيْرَ أَنَّهُمْ قَدْ فَقَدُوا صَوْتَ عُمَرَ وَهُمْ يَقُولُونَ سُبْحَانَ اللَّهِ سُبْحَانَ اللَّهِ. فَصَلَّى بِهِمْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ صَلاَةً خَفِيفَةً، فَلَمَّا انْصَرَفُوا. قَالَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ، انْظُرْ مَنْ قَتَلَنِي. فَجَالَ سَاعَةً، ثُمَّ جَاءَ، فَقَالَ غُلاَمُ الْمُغِيرَةِ. قَالَ الصَّنَعُ قَالَ نَعَمْ. قَالَ قَاتَلَهُ اللَّهُ لَقَدْ أَمَرْتُ بِهِ مَعْرُوفًا، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَجْعَلْ مَنِيَّتِي بِيَدِ رَجُلٍ يَدَّعِي الإِسْلاَمَ، قَدْ كُنْتَ أَنْتَ وَأَبُوكَ تُحِبَّانِ أَنْ تَكْثُرَ الْعُلُوجُ بِالْمَدِينَةِ وَكَانَ {الْعَبَّاسُ} أَكْثَرَهُمْ رَقِيقًا. فَقَالَ إِنْ شِئْتَ فَعَلْتُ. أَىْ إِنْ شِئْتَ قَتَلْنَا. قَالَ كَذَبْتَ، بَعْدَ مَا تَكَلَّمُوا بِلِسَانِكُمْ، وَصَلَّوْا قِبْلَتَكُمْ وَحَجُّوا حَجَّكُمْ فَاحْتُمِلَ إِلَى بَيْتِهِ فَانْطَلَقْنَا مَعَهُ، وَكَأَنَّ النَّاسَ لَمْ تُصِبْهُمْ مُصِيبَةٌ قَبْلَ يَوْمَئِذٍ، فَقَائِلٌ يَقُولُ لاَ بَأْسَ. وَقَائِلٌ يَقُولُ أَخَافُ عَلَيْهِ، فَأُتِيَ بِنَبِيذٍ فَشَرِبَهُ فَخَرَجَ مِنْ جَوْفِهِ، ثُمَّ أُتِيَ بِلَبَنٍ فَشَرِبَهُ فَخَرَجَ مِنْ جُرْحِهِ، فَعَلِمُوا أَنَّهُ مَيِّتٌ، فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ، وَجَاءَ النَّاسُ يُثْنُونَ عَلَيْهِ، وَجَاءَ رَجُلٌ شَابٌّ، فَقَالَ أَبْشِرْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ بِبُشْرَى اللَّهِ لَكَ مِنْ صُحْبَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدَمٍ فِي الإِسْلاَمِ مَا قَدْ عَلِمْتَ، ثُمَّ وَلِيتَ فَعَدَلْتَ، ثُمَّ شَهَادَةٌ. قَالَ وَدِدْتُ أَنَّ ذَلِكَ كَفَافٌ لاَ عَلَىَّ وَلاَ لِي. فَلَمَّا أَدْبَرَ، إِذَا إِزَارُهُ يَمَسُّ الأَرْضَ. قَالَ رُدُّوا عَلَىَّ الْغُلاَمَ قَالَ ابْنَ أَخِي ارْفَعْ ثَوْبَكَ، فَإِنَّهُ أَبْقَى لِثَوْبِكَ وَأَتْقَى لِرَبِّكَ، يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ انْظُرْ مَا عَلَىَّ مِنَ الدَّيْنِ. فَحَسَبُوهُ فَوَجَدُوهُ سِتَّةً وَثَمَانِينَ أَلْفًا أَوْ نَحْوَهُ، قَالَ إِنْ وَفَى لَهُ مَالُ آلِ عُمَرَ، فَأَدِّهِ مِنْ أَمْوَالِهِمْ، وَإِلاَّ فَسَلْ فِي بَنِي عَدِيِّ بْنِ كَعْبٍ، فَإِنْ لَمْ تَفِ أَمْوَالُهُمْ فَسَلْ فِي قُرَيْشٍ، وَلاَ تَعْدُهُمْ إِلَى غَيْرِهِمْ، فَأَدِّ عَنِّي هَذَا الْمَالَ، انْطَلِقْ إِلَى عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ فَقُلْ يَقْرَأُ عَلَيْكِ عُمَرُ السَّلاَمَ. وَلاَ تَقُلْ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ. فَإِنِّي لَسْتُ الْيَوْمَ لِلْمُؤْمِنِينَ أَمِيرًا، وَقُلْ يَسْتَأْذِنُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَنْ يُدْفَنَ مَعَ صَاحِبَيْهِ. فَسَلَّمَ وَاسْتَأْذَنَ، ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْهَا، فَوَجَدَهَا قَاعِدَةً تَبْكِي فَقَالَ يَقْرَأُ عَلَيْكِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ السَّلاَمَ وَيَسْتَأْذِنُ أَنْ يُدْفَنَ مَعَ صَاحِبَيْهِ. فَقَالَتْ كُنْتُ أُرِيدُهُ لِنَفْسِي، وَلأُوثِرَنَّ بِهِ الْيَوْمَ عَلَى نَفْسِي. فَلَمَّا أَقْبَلَ قِيلَ هَذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ قَدْ جَاءَ. قَالَ ارْفَعُونِي، فَأَسْنَدَهُ رَجُلٌ إِلَيْهِ، فَقَالَ مَا لَدَيْكَ قَالَ الَّذِي تُحِبُّ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَذِنَتْ. قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ، مَا كَانَ مِنْ شَىْءٍ أَهَمُّ إِلَىَّ مِنْ ذَلِكَ، فَإِذَا أَنَا قَضَيْتُ فَاحْمِلُونِي ثُمَّ سَلِّمْ فَقُلْ يَسْتَأْذِنُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، فَإِنْ أَذِنَتْ لِي فَأَدْخِلُونِي، وَإِنْ رَدَّتْنِي رُدُّونِي إِلَى مَقَابِرِ الْمُسْلِمِينَ. وَجَاءَتْ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ حَفْصَةُ وَالنِّسَاءُ تَسِيرُ مَعَهَا، فَلَمَّا رَأَيْنَاهَا قُمْنَا، فَوَلَجَتْ عَلَيْهِ فَبَكَتْ عِنْدَهُ سَاعَةً، وَاسْتَأْذَنَ الرِّجَالُ، فَوَلَجَتْ دَاخِلاً لَهُمْ، فَسَمِعْنَا بُكَاءَهَا مِنَ الدَّاخِلِ. فَقَالُوا أَوْصِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اسْتَخْلِفْ. قَالَ مَا أَجِدُ أَحَقَّ بِهَذَا الأَمْرِ مِنْ هَؤُلاَءِ النَّفَرِ أَوِ الرَّهْطِ الَّذِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ عَنْهُمْ رَاضٍ. فَسَمَّى عَلِيًّا وَعُثْمَانَ وَالزُّبَيْرَ وَطَلْحَةَ وَسَعْدًا وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ وَقَالَ يَشْهَدُكُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَلَيْسَ لَهُ مِنَ الأَمْرِ شَىْءٌ ـ كَهَيْئَةِ التَّعْزِيَةِ لَهُ ـ فَإِنْ أَصَابَتِ الإِمْرَةُ سَعْدًا فَهْوَ ذَاكَ، وَإِلاَّ فَلْيَسْتَعِنْ بِهِ أَيُّكُمْ مَا أُمِّرَ، فَإِنِّي لَمْ أَعْزِلْهُ عَنْ عَجْزٍ وَلاَ خِيَانَةٍ وَقَالَ أُوصِي الْخَلِيفَةَ مِنْ بَعْدِي بِالْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ أَنْ يَعْرِفَ لَهُمْ حَقَّهُمْ، وَيَحْفَظَ لَهُمْ حُرْمَتَهُمْ، وَأُوصِيهِ بِالأَنْصَارِ خَيْرًا، الَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ، أَنْ يُقْبَلَ مِنْ مُحْسِنِهِمْ، وَأَنْ يُعْفَى عَنْ مُسِيئِهِمْ، وَأُوصِيهِ بِأَهْلِ الأَمْصَارِ خَيْرًا فَإِنَّهُمْ رِدْءُ الإِسْلاَمِ، وَجُبَاةُ الْمَالِ، وَغَيْظُ الْعَدُوِّ، وَأَنْ لاَ يُؤْخَذَ مِنْهُمْ إِلاَّ فَضْلُهُمْ عَنْ رِضَاهُمْ، وَأُوصِيهِ بِالأَعْرَابِ خَيْرًا، فَإِنَّهُمْ أَصْلُ الْعَرَبِ وَمَادَّةُ الإِسْلاَمِ أَنْ يُؤْخَذَ مِنْ حَوَاشِي أَمْوَالِهِمْ وَتُرَدَّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ، وَأُوصِيهِ بِذِمَّةِ اللَّهِ وَذِمَّةِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُوفَى لَهُمْ بِعَهْدِهِمْ، وَأَنْ يُقَاتَلَ مِنْ وَرَائِهِمْ، وَلاَ يُكَلَّفُوا إِلاَّ طَاقَتَهُمْ. فَلَمَّا قُبِضَ خَرَجْنَا بِهِ فَانْطَلَقْنَا نَمْشِي فَسَلَّمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ قَالَ يَسْتَأْذِنُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ. قَالَتْ أَدْخِلُوهُ. فَأُدْخِلَ، فَوُضِعَ هُنَالِكَ مَعَ صَاحِبَيْهِ، فَلَمَّا فُرِغَ مِنْ دَفْنِهِ اجْتَمَعَ هَؤُلاَءِ الرَّهْطُ، فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ اجْعَلُوا أَمْرَكُمْ إِلَى ثَلاَثَةٍ مِنْكُمْ. فَقَالَ الزُّبَيْرُ قَدْ جَعَلْتُ أَمْرِي إِلَى عَلِيٍّ. فَقَالَ طَلْحَةُ قَدْ جَعَلْتُ أَمْرِي إِلَى عُثْمَانَ. وَقَالَ سَعْدٌ قَدْ جَعَلْتُ أَمْرِي إِلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ. فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ أَيُّكُمَا تَبَرَّأَ مِنْ هَذَا الأَمْرِ فَنَجْعَلُهُ إِلَيْهِ، وَاللَّهُ عَلَيْهِ وَالإِسْلاَمُ لَيَنْظُرَنَّ أَفْضَلَهُمْ فِي نَفْسِهِ. فَأُسْكِتَ الشَّيْخَانِ، فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ أَفَتَجْعَلُونَهُ إِلَىَّ، وَاللَّهُ عَلَىَّ أَنْ لاَ آلُوَ عَنْ أَفْضَلِكُمْ قَالاَ نَعَمْ، فَأَخَذَ بِيَدِ أَحَدِهِمَا فَقَالَ لَكَ قَرَابَةٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْقَدَمُ فِي الإِسْلاَمِ مَا قَدْ عَلِمْتَ، فَاللَّهُ عَلَيْكَ لَئِنْ أَمَّرْتُكَ لَتَعْدِلَنَّ، وَلَئِنْ أَمَّرْتُ عُثْمَانَ لَتَسْمَعَنَّ وَلَتُطِيعَنَّ. ثُمَّ خَلاَ بِالآخَرِ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، فَلَمَّا أَخَذَ الْمِيثَاقَ قَالَ ارْفَعْ يَدَكَ يَا عُثْمَانُ. فَبَايَعَهُ، فَبَايَعَ لَهُ عَلِيٌّ، وَوَلَجَ أَهْلُ الدَّارِ فَبَايَعُوهُ.
Amr ibn Maimun verhaalde: Ik zag Umar ibn al-Khattab, moge Allah tevreden met hem zijn, enkele dagen voordat hij in Medina werd neergestoken. Hij stond bij Hudhaifa ibn al-Yaman en Uthman ibn Hunaif en vroeg:
"Wat hebben jullie gedaan? Vrezen jullie dat jullie de landerijen meer belasting hebben opgelegd dan zij kunnen dragen?" Zij antwoordden: "Wij hebben haar belast met wat zij kan dragen vanwege haar grote opbrengst." Umar zei nogmaals: "Kijk goed of jullie de landerijen niet meer hebben opgelegd dan zij aankunnen." Zij zeiden: "Nee." Toen voegde Umar eraan toe: "Als Allah mij in leven laat, zal ik ervoor zorgen dat de weduwen van Irak na mij nooit meer een man nodig zullen hebben om hen te onderhouden." Maar er waren nog geen vier dagen voorbij toen hij werd neergestoken. Op de dag dat hij werd neergestoken, stond ik daar en was er niemand tussen mij en hem behalve Abdullah ibn Abbas. Wanneer Umar tussen de twee rijen liep, zei hij altijd: "Staat recht." Pas als hij geen onregelmatigheid zag, trad hij naar voren en sprak de Takbir uit. In het eerste rak'ah reciteerde hij vaak Soera Yusuf of Soera An-Nahl, of iets dergelijks, zodat de mensen de tijd hadden om zich bij het gebed aan te sluiten. Nauwelijks had hij de Takbir uitgesproken, of ik hoorde hem zeggen: "De hond heeft mij gedood (of: opgegeten)," op het moment dat hij werd gestoken. Een niet-Arabische ongelovige rende weg met een tweesnijdend mes, en stak iedereen die hij rechts of links passeerde neer, totdat hij dertien mannen had verwond, van wie er zeven stierven. Toen een van de moslims dit zag, gooide hij een mantel over hem heen. Toen de ongelovige besefte dat hij gevangen was genomen, stak hij zichzelf dood. Umar pakte de hand van Abdur-Rahman ibn Auf en liet hem het gebed leiden. Degenen die dicht bij Umar stonden, zagen wat ik zag, maar de mensen in de andere delen van de moskee zagen niets; zij merkten alleen dat de stem van Umar verstomde en zeiden: "Subhan Allah! Subhan Allah!" Abdur-Rahman ibn Auf leidde de mensen in een kort gebed. Toen het gebed voorbij was, zei Umar: "O Ibn Abbas, zoek uit wie mij heeft aangevallen." Ibn Abbas keek even rond, kwam terug en zei: "De slaaf van Al-Mughira." Umar vroeg: "De ambachtsman?" Ibn Abbas bevestigde: "Ja." Umar zei: "Moge Allah hem vervloeken. Ik heb hem rechtvaardig behandeld. Alle lof zij Allah, die niet heeft toegestaan dat ik sterf door de hand van iemand die beweert moslim te zijn. Jij en je vader hielden er immers van om veel niet-Arabische slaven in Medina te hebben, en Al-Abbas had de meeste van hen." Ibn Abbas zei tegen Umar: "Als u wilt, doden wij hen." Umar antwoordde: "Je vergist je. Je kunt hen niet doden nadat zij jullie taal spreken, naar jullie Qibla bidden en de Hajj hebben verricht zoals jullie." Vervolgens werd Umar naar zijn huis gedragen en wij gingen met hem mee. De mensen gedroegen zich alsof hen nog nooit eerder een ramp had getroffen. Sommigen zeiden: "Maak je geen zorgen," terwijl anderen zeiden: "Wij vrezen voor hem." Er werd hem een drankje van dadels gebracht; hij dronk ervan, maar het kwam uit zijn buikwond naar buiten. Daarna brachten ze melk; hij dronk het, maar ook dat kwam uit de wond naar buiten. Toen begrepen de mensen dat hij zou sterven. Wij gingen naar hem toe en de mensen kwamen hem prijzen. Een jonge man kwam binnen en zei: "Verheug u, O Amir al-Mu'minin, met de blijde tijding van Allah vanwege uw gezelschap met de Boodschapper van Allah ﷺ en uw voortreffelijkheid in de Islam. Daarna werd u leider en regeerde u rechtvaardig, en nu ontvangt u het martelaarschap." Umar zei: "Ik wens dat dit alles voldoende is als tegenwicht, zodat ik niets tekortkom maar ook niets extra krijg." Toen de jongeman zich omdraaide om weg te gaan, sleepte zijn kleed over de grond. Umar riep: "Roep de jongeman terug." Toen hij terugkwam, zei Umar: "O zoon van mijn broeder, til je kleding op, want dat is beter voor je kledij en godvruchtiger tegenover je Heer." Vervolgens zei Umar: "O Abdullah ibn Umar, kijk hoeveel schulden ik heb." Ze berekenden het en kwamen uit op ongeveer zesentachtigduizend. Umar zei: "Als het bezit van de familie van Umar voldoende is, betaal het dan daaruit. Zo niet, vraag het dan aan de Banu Adi ibn Ka'b. Als hun bezit niet toereikend is, vraag het dan aan de Qoeraisj, maar ga niet verder dan hen. Betaal deze schuld namens mij." Daarna zei Umar tegen Abdullah: "Ga naar Aisha, de Moeder der Gelovigen, en zeg: 'Umar groet u.' Zeg niet 'Amir al-Mu'minin', want vandaag ben ik geen leider van de gelovigen meer. En zeg: 'Umar ibn al-Khattab vraagt toestemming om naast zijn twee metgezellen begraven te worden.'" Abdullah ging naar Aisha, groette haar en vroeg toestemming om binnen te komen. Hij trof haar huilend aan en bracht de boodschap over. Zij antwoordde: "Ik wilde die plek voor mezelf reserveren, maar vandaag geef ik de voorkeur aan Umar boven mijzelf." Toen Abdullah terugkeerde, werd tegen Umar gezegd: "Abdullah ibn Umar is gekomen." Umar zei: "Help mij rechtop zitten." Iemand ondersteunde hem en Umar vroeg: "Wat is het nieuws?" Hij antwoordde: "Het goede nieuws waar u naar verlangde, O Amir al-Mu'minin; zij heeft toestemming gegeven." Umar zei: "Alle lof zij Allah, niets was belangrijker voor mij dan dit. Wanneer ik sterf, draag mij dan, groet Aisha en zeg: 'Umar ibn al-Khattab vraagt toestemming.' Als zij toestemming geeft, breng mij dan binnen; als zij weigert, breng mij dan naar de begraafplaats van de moslims." Toen kwam Hafsa, de Moeder der Gelovigen, samen met andere vrouwen. Toen wij haar zagen, maakten wij plaats. Zij ging naar Umar en weende enige tijd bij hem. Toen de mannen toestemming vroegen om binnen te komen, ging zij naar een andere ruimte en hoorden wij haar van binnenuit wenen. De mensen zeiden tegen Umar: "O Amir al-Mu'minin, wijs een opvolger aan." Umar antwoordde: "Ik vind niemand geschikter voor deze taak dan deze groep mannen met wie de Boodschapper van Allah ﷺ tevreden was toen hij stierf." Hij noemde Ali, Uthman, Az-Zubair, Talha, Sa'd en Abdur-Rahman, en voegde toe: "Abdullah ibn Umar zal getuige zijn, maar heeft geen aandeel in het bestuur; dit dient als troost voor hem. Als Sa'd de leiding krijgt, is dat goed; zo niet, dan moet degene die leider wordt zijn hulp inroepen, want ik heb hem niet ontslagen wegens onvermogen of verraad." Umar vervolgde: "Ik adviseer mijn opvolger goed te zorgen voor de vroege Emigranten (Muhajirun): ken hun rechten en bescherm hun eer. Ik adviseer hem ook goed te zijn voor de Helpers (Ansar), die Medina tot woonplaats maakten en het geloof aannamen vóór de Emigranten; accepteer het goede van hun rechtschapenen en vergeef hun fouten. Ik adviseer hem goed te doen aan de bewoners van de steden, want zij zijn de steunpilaren van de Islam, de inzamelaars van belastingen en degenen die de vijand woede inboezemen. Neem van hen slechts hun overschot en met hun instemming. Ik adviseer hem goed te doen aan de bedoeïenen, want zij zijn de oorsprong van de Arabieren en de basis van de Islam; neem slechts het mindere deel van hun bezittingen en geef dat terug aan hun armen. Ten slotte adviseer ik hem betreffende de beschermelingen (Dhimmi's) van Allah en Zijn Boodschapper ﷺ: kom hun verbond na, strijd voor hen en belast hen niet boven hun vermogen." Toen Umar stierf, droegen wij hem naar buiten. Abdullah ibn Umar ging voorop, groette en zei: "Umar ibn al-Khattab vraagt toestemming." Aisha antwoordde: "Breng hem binnen." Hij werd binnengebracht en naast zijn twee metgezellen begraven. Na de begrafenis kwam de genoemde groep bijeen. Abdur-Rahman zei: "Beperk de kandidaten tot drie van jullie." Az-Zubair zei: "Ik draag mijn recht over aan Ali." Talha zei: "Ik draag mijn recht over aan Uthman." Sa'd zei: "Ik draag mijn recht over aan Abdur-Rahman ibn Auf." Abdur-Rahman zei toen tegen de overgebleven twee: "Wie van jullie ziet af van zijn kandidatuur, zodat wij de zaak aan de ander kunnen toevertrouwen, waarbij Allah en de Islam getuigen zijn dat hij de beste kiest?" Beide sheikhs zwegen. Abdur-Rahman vroeg: "Willen jullie deze zaak aan mij overlaten? Ik neem Allah als getuige dat ik slechts de beste van jullie zal kiezen." Zij antwoordden: "Ja." Hij nam de hand van een van hen (Ali) en zei: "Jij bent verwant aan de Boodschapper van Allah ﷺ en een van de eerste moslims. Bij Allah, als ik jou als leider kies, zul je rechtvaardig zijn; en als ik Uthman kies, zul je luisteren en gehoorzamen." Daarna nam hij de ander (Uthman) apart en legde hem dezelfde eed op. Nadat hij hun belofte had verkregen, zei hij: "Steek uw hand op, O Uthman." Hij gaf hem de trouwbelofte, waarna Ali hem de eed van trouw zwoer, gevolgd door alle aanwezigen.
Vertaling en uitleg door Khutba World, vertaald vanuit het Arabisch.
Umar waakte over rechtvaardig bestuur, zorg voor kwetsbaren en overleg.
De overleveraar beschrijft Umar ibn al-Khattabs laatste dagen, zijn verwonding tijdens het gebed en zijn aanwijzingen over bestuur en opvolging.
Het uitspreken van ‘Allahu akbar’ om het gebed te beginnen.
Niet-moslims die onder een verdrag in de islamitische gemeenschap leefden en wier rechten door dat verdrag werden beschermd.
Overleg waarbij betrokkenen samen een besluit bespreken.
Klassieke geleerden halen hieruit dat een bestuurder zorgvuldig moet toezien op belastingen, niemand boven zijn draagkracht mag belasten en kwetsbare groepen moet beschermen. Umar benadrukt bovendien het nakomen van verdragen en het behandelen van mensen volgens hun rechten. Zijn benoeming van een raad voor de opvolgingskwestie wordt aangehaald als voorbeeld van overleg en het toevertrouwen van verantwoordelijkheid aan geschikte personen. De geleerden bespreken de precieze bestuurlijke inrichting in het kader van de metgezellen en maken hiervan niet één verplicht model voor alle tijden.
- Controleer bij besluiten over geld en heffingen of mensen hun bestaansmiddelen kunnen behouden.
- Maak zorg voor weduwen, armen en andere kwetsbaren onderdeel van concrete plannen, niet alleen van goede bedoelingen.
- Vraag advies bij belangrijke keuzes en leg vooraf vast wie verantwoordelijkheid draagt.
Wat deze overlevering betekent van innerlijk naar samenleving — tik op een kring om te openen.
Deze sahih-overlevering sluit aan bij het verhaal over Umar en belicht eveneens zijn omgang met bestuur en verantwoordelijkheid.
Sahih al-Bukhari · #3699 (Sahih)De Profeet ﷺ noemt daarin Abu Bakr, Umar en Uthman bij Uhud; het plaatst Umar in de bredere context van de metgezellen.
Sahih al-Bukhari · #3701 (Sahih)Deze overlevering verhaalt over Ali en de toevertrouwde leiding; ze vult het thema leiderschap onder de metgezellen aan.
Elke dag een hadith, in jouw taal
De app geeft je dagelijks een hadith met uitleg, ook als widget op je telefoon. Gratis te gebruiken.